Author: Институт перевода Библии
Date: 2023-08-28T10:16:48.694300+00:00

Инжил: Баркьудлуми

Инжил: Баркьудлуми

1. Баркьудлуми

1. Баяндарибти дугьби

2. Картаби (Инжил)

Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru

Институт перевода Библии

Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

ГЬАЛАГЪАЙ

ХӀурматла учӀан!

ХӀела гьалаб авал ГӀяхӀхабар, Вакилтала Баркьудлуми ва Югьанна Гьаргбаркь кадурхуси табтар саби. Илди жузани Сагаси ВягӀдала тарихласи бутӀа бетарахъули саби ва ГӀиса МасихӀла гӀямруличилара, къуллукъбирниличилара ва илкьяйдали МасихӀла Умматла цаибти гунзрачилара бурули саби. Эски ВягӀдаличил бархли Сагаси ВягӀдали Библия цалабирхъули саби – ил жузала Жуз, сабира даршдусмала бухӀнаб дунъяличиб бегӀлара бучӀуси жузли бетаурси ва кавлуси.

«Евангелион» ибси дев бетаъни хӀясибли грек мезла дев саби ва илини «ГӀяхӀхабар» ибси мягӀна иргъахъуси саби. БекӀлибиубси, нушала ца ахӀи авал ГӀяхӀхабар лер, ГӀиса МасихӀла мутагӀялимтани ва гьуни буцибтани делкӀунти – Матпейла, Маркла, Лукала ва Югьанна. ГӀисала гӀямру, вебкӀни ва мицӀириъни декӀар-декӀарти адамтани сипатдарнили, цадехӀ анцӀбукьлуми жура-журала хӀерлизир чедаэс имканбикӀахъули саби, ГӀиса МасихӀла белчӀуди ва сипат ункъли аргъахъес кумекбирули саби.

Авалра ГӀяхӀхабарлизир сипатдарибти анцӀбукьлуми кадиркули сари н. э. Ӏ даршдуслизир – Палестинализир. Итди замунтазиб Палестина Римла къайсарпачнала арилиуб сабри. Амма илаб хӀербирути жугьутӀуни чула дин бихӀес къайгъилизибри. Аллагьли Муса идбагличибад илдас бедибси динна хьулчи Зегъа сабри. Мусас гӀергъити гӀяхӀцад идбагунани гьалахили бурибсири МасихӀ – Аллагьли ЧеввикӀибси лявкьян ва Сунени адамтас бунагьла ва бебкӀала арилизибад берцуди лебху, или. Ва хӀера, нушала эрала бехӀбихьудличив Палестинала биштӀаси Бетлегьем шагьарлизив сунечи бахъхӀи хӀерси ГӀиса МасихӀ (ГӀиса Христос) акӀуб. «МасихӀ» ибсини (жугьутӀ мезли «машиах», грек мезли «христос») – «вакибси» ибси иргъахъуси саби.

Матпейличибадси ГӀяхӀхабар. ГӀядатбихьни хӀясибли, ил ГӀяхӀхабарла автор хӀекь бурчан Матпей Леви сайри. Ил ГӀиса МасихӀли Сунес гӀергъи вашахъес живарибсири ва вецӀнукӀира вакиллизивад цали варибсири. Ил ГӀяхӀхабар имцӀаливан христиан дин кьабулбарибти жугьутӀуназибадти бучӀантас белкӀунси саби. Матпейли сунела жуз Назаретлизивадси ГӀисала акӀудиличибад бехӀбирхьули сай. Илини чебиахъули саби ГӀиса жугьутӀунала халавегӀил дудеш Ибрагьимла ва Израилла пача Даудла наслулизивадси виъни. Эски ВягӀдализирад зумали къяяни дикули, Матпейли чебиахъули сай ГӀиса баягъи Аллагьли чеввикӀибси Пача ва Уцахъан виъни, Сай лявкьниличила жугьутӀунала идбагунани гьалахили бурибси.

Маркличибадси ГӀяхӀхабар. ГӀядатбихьни хӀясибли, ил ГӀяхӀхабарла автор сайри Марк Югьан, Барнабала узикьар. Ил бекӀтигъунти вакилтала лугӀилизи кархуси ахӀенри, амма ГӀисачила вягӀзуртаиркьусири гьаланачи вакил Павелличил, гӀур биалли вакил Петерличил Римлизив. Авал ГӀяхӀхабарлизибад ил бегӀлара къантӀа саби. Маркли имцӀали пикри бяхӀчииули сай ГӀисала гъайличи ахӀи, баркьудлумачи, илдала лугӀилизиб Ерусалимлизирти ГӀисала ванзала гӀямрула гӀергъисигъуна жумягӀличи.

Лукачибадси ГӀяхӀхабар. ГӀядатбихьни хӀясибли, ил ГӀяхӀхабарла автор – Лука, вакил Павелла баркьябазивад ца, санигӀят хӀясибли тухтур сайри. Ил ГӀисачил кадикибти бекӀлидиубти анцӀбукьлумала бикьри ахӀенри, хӀятта Израилла халкьлизивадсира ахӀенри. Амма илини хасси къайгъиличил бикьруми хьарбаиб ва цаси аллагьагартазибадти бучӀантас МасихӀла гӀямруличила ва баркьудлумачила лерилра дурусти баянти дучиб. Илини сунела ГӀяхӀхабар Матпейлис ва Марклис гӀергъи белкӀи виэс асубирар. Илини ГӀисала гӀямрула ва итзаманала тарихлати анцӀбукьлумала барх-ургала кабилзахъули сай. Илини хасси пикри бяхӀчииули сай айту-гъай чедетаахъили каргьахъниличи. Илала жузлизир илди тӀинтӀти литературалати хабуртили детарули сари (хаслира 14–16 бб). Илкьяйда тӀинтӀси хабар, сунезира жузла 10 бекӀ кадурхуси (9:51 – 19:27), лугули сай Ерусалимлизи ГӀисала гьуйчила.

Югьанничибадси ГӀяхӀхабар. Ил ГӀяхӀхабарла автор Югьан, гӀядатбихьни хӀясибли, ГӀисас бегӀлара дигахъути вакилтазивад ца сайри. 12-ралра вакилтазивад ил ца сай МасихӀличи вирхни багьандан кахӀевшили калунси ва хӀекьли ухънаваайчи хӀериубси. Ил ГӀяхӀхабар цархӀилти ГӀяхӀхабуртас гӀергъи сабри белкӀунси. Ил ГӀяхӀхабар динна багьудила пикрумани ва шигӀрула рурхӀути сипатунани цархӀилтачиб имцӀали бицӀили саби. Югьанни бекӀси пикри бяхӀчииули сай ГӀисала гъайличи, амма илини лугути къантӀа айту журала гъай ахӀенну, ГӀисани гъамти мутагӀялимтас датурти, къиянти динна багьудила насихӀятуни сари.

Вакилтала Баркьудлумала жузли ГӀиса МасихӀличила ГӀяхӀхабар секьяйда тӀинтӀбикӀусирил бурули саби. Ил жузра Лукани белкӀунси саби. Ил жуз Лукачибадси ГӀяхӀхабарла хьарахъуд саби. Тарихласи хасси кьиматчебдеш леб илала, сенкӀун ил жуз христиантала цаибти замунтала анцӀбукьлумала гьабгӀергъиси белкӀли бетарули саби, ункъли гьар секӀал далуси авторли белкӀунси. Жузлизиб илини бурули сай ГӀиса зубрачи ахъуцили гӀергъи христиан дин тӀинтӀбиъниличила, ва христиантала жявхӀелла умматла гӀямруличила.

Жузла цаибил бутӀализиб (б. 1-7), Петерлара МасихӀла цархӀилти вакилталара вягӀзуртачибли (н. э. 30-ибти дд.), Ерусалимлизиб, Ягьудеялизиб ва Самариялизиб христиантала уммат бегӀгьалаб имцӀабиъниличила бурули саби. Жузла кӀиибил бутӀализиб (б. 8-28) бурули саби, секьяйда ГӀяхӀхабар Палестинала дура – Римлизи бикайчи тӀинтӀбиубал, секьяйда декӀар-декӀарти халкьанала адамтани христиан дин кьабулбирескабиибал. ГӀяхӀхабар Палестинала дура тӀинтӀбирнилизи хӀекьли мягӀничебси пай кабихьиб Тарсуслизивадси Павелли. Ил шурватнила история, вакилласи къуллукъбирниличи илала жи, илала вазипалати (МасихӀла вакил сайливан) хӀябал архӀя, Пеликсла, ПестӀла ва Агриппала гьалав сай ватахъни – илди лерилра Баркьудлумала жузлизир лер. ШуцӀалиибил бархӀи Ерусалимлизиб ГӀисачи бирхутачи кадацӀибти Дурхъати РухӀли христиантала уммат гӀур сипатдирути лерилра анцӀбукьлумазиб бикес ва чӀумабирахъес даимбариб.

Югьанна Гьаргбаркь. Югьанна «Гьаргбаркь» (грек мезли «Апокалипсис») – Сагаси ВягӀдала жузазибад бегӀлара гӀергъиси жуз саби. Авторла у саби жузлизибад гӀячихъбирули саби. Югьан – ил Аллагьла къуллукъчи ва идбаг сай, сайра МасихӀлис бикьридешдарни багьандан, гъамхӀисабли 90–96 ибти дусмазив Патмус бугъуличи дугӀаибси. Илаб Югьаннис Алагьличибад гьаргбаркь бедибсири. Ил манзил, илис гьалаб хӀебиубси, ГӀисала мутагӀялимтас гӀелабадбикибси манзил сабри. Римла кьяркьси къайсарпача Дамицианни алагьлисван сунес суждабирахъес тӀалаббирулри, ва сунес мутӀигӀли ахӀенти лебилра къирбирулри, хаслира МасихӀла мутагӀялимти.

Ил жуз цаибил яргалис БиштӀал Азияла (гьаннала Турция) христиантала умматуначи бяхӀчибирули саби. Илини чугӀиб гӀелабадкабикибтас жаваб лугули саби, челябкьлализиб бетарусиличила: ГӀиса МасихӀ сагали ванзаличи лявкьян, вайдешличибадра, бебкӀаличибадра, Аллагьличи ва Илала халкьличи къаршили пунтбиубти лебтачибадалра таманси чедибдеш сарху, ва Сунес марти адамтас даимси шабагъат луга.

Ил жуз, Сагаси ВягӀдала жузазибад баянбарес ва аргъес бегӀлара къиянси жуз биэсра асубирар: ил шигӀрула сипатунани ва, чӀянкӀли гӀурхӀели детаэс гӀягӀнити, гьалахили дурутани бицӀили саби.

Гьаланачи авалра ГӀяхӀхабар, Вакилтала Баркьудлуми ва цархӀилти жузи грек мезли делкӀунтири, амма христиан дин бузути 20 даршдусла духӀнар илди дунъяла даршани мезаначи шурдатуртири. Гьанна авалра ГӀяхӀхабар, Вакилтала Баркьудлуми ва Югьанна Гьаргбаркь кадерхурси жуз бегӀгьалаб дарган мезли дурабулхъули саби.

Гьалар дурадухъунтири декӀар-декӀарли шурдатурти жузи: Лукачибадси ГӀяхӀхабарла бутӀа 2:1–20 (2000); Маркличибадси ГӀяхӀхабар (2002); Маркличибадси ГӀяхӀхабар (2007); Югьанничибадси ГӀяхӀхабарла бутӀа 1:1–17 (2008); Лукачибадси ГӀяхӀхабар (2010) ва сагабарибси Лукачибадси ГӀяхӀхабарла айту-гъай (2017); Матфейличибадси ГӀяхӀхабар (2013). ГӀергъити дусмазир сагадарибти илди жузазиб дахъал дусмала бурсидеш багьарли саби. Идазир Библияла цацадехӀти бекӀлидиубти пикри-мягӀнубира дарсдарибтири. ГӀергъити дусмазир Эски ВягӀда шурбатурти цаибти жузира дураибтири. Эски ВягӀдала хӀябал жуз – Юнус, Рут, Эстер (2020).

Авалра ГӀяхӀхабар, Вакилтала Баркьудлуми ва Югьанна Гьаргбаркь жузи шурдатурси тилмачлис, редактортас ва дарган мезли Сагаси ВягӀда дурабухъахъес икьалабиубти лебтасалра Библия шурбалтуси Институтли баркалла балахъули саби. Библияла илди жузи нешла мезли дучӀес даргантас ахирра имканбакӀниличи нуша разилира.

Библия шурбалтуси Институт

Баркьудлуми

Баркьудлуми

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

26. 26

27. 27

28. 28

1

Вакилтала баркьудлуми

ГӀиса зубрази ахъуцни

1^1Дила цаибил хабарлизиб, Пеупил, бехӀбихьудличирадал ГӀисани дирутачилара ва Илини селичи бучӀахъибалра белкӀунра+. 2Сунени чеббикӀибти вакилтази Дурхъати РухӀличирли хъарбаркьунира дедили, Сай зубрази ахъуцибси бархӀиличи бикайчи гьар секӀайчила нуни белкӀунра. 3Сунела гӀязабтас гӀергъи, илдачи вашули, Сай мицӀирли виъниличила Илини дахъал бикьридешдариб. АвцӀали бархӀи дикайчи ГӀиса илдачил вагьарирусири ва Аллагьла ПачяхӀдешличила гъайикӀусири+. 4Гьачам, илдачил варх укухӀели, илдачи Ерусалимлизибад архӀябукьяхъес хъарбариб:

– ХӀушани Набзибад бакьибсиличи, Дудешли чесибсиличи хӀерлидиирая+. 5ЯхӀъяни шизибикӀутири, хӀуша биалли чумал бархӀила гӀергъи Дурхъати РухӀлизидикӀурая+.

6Цалабикибти мутагӀялимти Илизи хьарбикӀесбииб:

– ХалавегӀил, замана сахӀебаилив ХӀед Израилла пачяхӀдеш сагали белшес+?

7Илини илдази иб:

– Дудешли Сунела ариличил кадизахъурти замунти дагьес хӀушала къуллукъ ахӀен. 8Дурхъати РухӀ хӀушачи кадацӀибхӀели, хӀушани цӀакь кайсидая ва Ерусалимлизирра, Ягьудеялизирра, Самариялизирра ва дунъяла дубличи бикайчира, хӀуша Дила бикьрумили дирудая+.

9Ил бурили гӀергъи илдала хӀулбала гьалав Ил чеди ахъуцибсири ва илдала хӀераназивад гъагулли дигӀянварибсири+.

10Ил ахъирухӀели, илди ибкьли закличи хӀербикӀулри, илхӀели хапли илдала гьалаб цӀуба палтарчебти кӀел адам багьарбиуб+.

11– Галилеяланти, – иб илдани, – сен хӀуша тӀашлира ва закличи хӀердикӀулрая? Ил ГӀиса, Сайра хӀушачивад зубрази ахъуцибси, баягъи ил тяхӀярли зубрази аркьули чеибсиван, лявкьра лявкьян+.

Ягьудала мерличи сагаси мутагӀялим викӀни

12Илала гӀергъи илди Зайтун дубурличибад Ерусалимлизи чарбухъун. Ил дубура Ерусалимличибад сут бархӀила гьунила гӀеркъадешличиб[*] сабри. 13Петер ва Югьан, Якьуб ва Андрей, Пилипп ва Пама, Барталамей ва Матпей, Алпейла урши Якьуб, Симун Зелут ва Якьубла урши Ягьуда, бакӀили, чедибси хъули абацӀиб ва илаб калун+. 14Илди лебилра цауркӀли ва цаагили булгулри. Илдачил барх чумал хьунул адамра, ГӀисала неш Марияра ва Илала узбира лебри+. 15Илди бурхӀназив Петер узбала урга тӀашизур (илаб учибикили даршлим гъалцад адам лебри) 16ва иб:

– Узби, ГӀиса уцес лябкьути лебкуси Ягьудачила Даудличибадал Дурхъати РухӀли гьалахили багьахъурси Табтарлизибси бетерхес гӀягӀнисири+. 17ЯгьудакӀун нушазивад ца сайри ва нушала вакилдешла къуллукъуназир бутӀакьяндешдирусири+. 18(Сунени барибси вайдешлис дикахъибти арцлис илини хъу асиб[*], амма, бекӀудили кайкили, ил алхун ва илала даргмах дурадикиб.[*]
19Иличила Ерусалимлизиб хӀербирути лебтанилра багьур ва ил хъулис чула мезли Акелдама «ХӀила хъу» бихьиб[*])+. 20Забурла табтарлизиб белкӀигу:

«Илала хъали бацӀкабухъи биаб,
илав гӀур чилра хӀермайаб»

ва гӀур:

«ЦархӀилли буцаб илала къуллукъра».

21-22ХӀебиалли, ЯхӀъяни шизибикӀниличибад бехӀбихьили, ГӀиса нушачивад ахъуцибси бархӀиличи бикайчи, ХалавегӀил ГӀиса нушачил левцадхӀи, нушачил барх лебти адамтазивад ца чеввикӀес гӀягӀнибиркур. Тяп нуша кьяйдали, ил адамра Ил мицӀирирнила бикьрили виэс гӀягӀниси сай+.

23КӀел гьалабихьиб: сунес Барсабба[*] яра Юст бикӀуси Юсупра, Маттайра+. 24-25ГӀур булгескабииб:

– ХалавегӀил, ХӀуни гьарилла уркӀи баладра. Ишди кӀилизивад ХӀуни вакилла къуллукъуни дузахъес чеввикӀибси ца чеахъа. Ягьудани ил мер батур ва сунес кьадарси мерличи арякьун+.

26ГӀур илдани чӀалабушиб ва, чӀала Маттайлис баили, ил вецӀнуцара мутагӀялимличи вархвяхъиб+.

2

Дурхъати РухӀ кадацӀни

2^1ШуцӀалихъла бархӀи[*] сабаиб ва илди лебилра барх сабри+. 2Хапли бурямла кӀухгъуна зубразибад тӀама абердиб ва илди кабиибси лебилра хъали бицӀахъиб. 3Вакилтани цӀала лезмуначи мешуси секӀал чебаиб, гӀур ил бутӀиб ва гьарилличи ца хӀясибли кадииб+. 4Илди лебилра Дурхъати РухӀли бицӀиб ва цараванти мезли гъайбикӀес бехӀбихьиб: ил ахъри илдас РухӀли бедлугулри+.

5Илзамана Ерусалимлизиб, дунъяла гьар шайчибадти, декӀар-декӀарти халкьанала ургаб хӀербирути, иманчебти жугьутӀуни лебри. 6КӀухла тӀамаличи бахъал халкь цалабикиб; адамти гъузгъалдидешлизибри, сенкӀун илдазивад гьарилли бикьулри вакилти чула нешла мезли гъайбикӀни. 7ГӀяжаиббирули ва тамашабирули, илди хьарбикӀулри:

– Илди лебилра галилеяланти ахӀену гьатӀи? 8Секьяйда нушазивад гьарилли илди нушала нешла мезли гъайбикӀули бикьусив? 9Нушала ургабкӀун леб парфияланти, мидияланти, эламланти, Месопотамиялизибадти, Ягьудеялизибадти ва Каппадокиялизибадти, Пунтализибадти ва Асияла[*] ванзаличибадти, 10Пиригиялизибадти ва Пампилиялизибадти, Мисрилизибадти, Киреналичи гъамти, Ливияла дуба-кӀарчӀализибадти, Римлизибадти, 11жугьутӀуни ва жугьутӀ динничи шурбатурти критланти ва гӀярабуни Аллагьла черяхӀти баркьудлумачила нушала мезли гъайбикӀули нуша лебтанилра бикьулра!+

12Тамашабиубти ва хӀякбизурти илди цализи ца хьарбикӀулри:

– Се анцӀбукьа ил?

13ЦархӀилти биалли дукаркӀулри:

– Илди мурити чягъирли белкъи саби!

ШуцӀалихъла бархӀи Петерла гъай

14ЦархӀилти вецӀнуцара вакилличил варх ацӀили ва халкьличи дугьайзурли, Петерли ахъли иб:

– Узби жугьутӀуни, ва лерилра Ерусалимлизир хӀердиранти! ХӀушаб аргъес дигадалли, нуни бурусиличи гӀяхӀил лехӀдизирая. 15Илди адамти хӀушани пикрибируливан кепли ахӀен: гьаннакӀун сягӀят урчӀемал сари дикибти. 16Илди Югьил идбагла гъай детурхули сари:

17«ГӀергъити бурхӀназир, – викӀули сай Аллагь,

– лебилра адамтачи Нуни Дила РухӀ чертӀис.

ХӀушала уршби ва рурсби гьалахили гъайбикӀар,
хӀушала дурхӀнани чедаалаби чедиу,
хӀушала бухънабани гьаргбаркьла муэрти чедиу.

18ХӀятта лебилра Дила лугърачира балли,
илди бурхӀназир Дила РухӀ чертӀис,
ва илдира гьалахили гъайбикӀар.

19Нуни зубрала чихъдешлизир гӀяламатуни
ва удир ванзаличир лишанти:

хӀи, цӀа ва гавла гулумти чедиахъис+.

20ХалавегӀилла чебяхӀси ва пергерси бархӀи сабаэс гьалаб,
берхӀи цӀябдешличи шурбулхъан,
бац – хӀиличи+.

21Ва гьарилра, ХалавегӀилла у бурибси, верцахъили вирар.

22Израилланти, лехӀдизирая дила гъайличи! Назаретлизивадси ГӀиса – баягъи ит адам сай, Сунечирли Аллагьли кьуватчерти баркьудлуми, гӀяламатуни ва лишанти дирули, Иличила хӀушаб бикьридешдарибси. ХӀушанира балулрая, илди хӀушала хӀулбала гьалар детаур+. 23Аллагьла пикри ва кабизахъни хӀясибли уведибси Ил, зегъаагартала някъба къанчтӀайчи чеветяхъили, хӀушани кавширая+. 24Амма Аллагьли, бебкӀала шинжиртазивад азадварили, Ил мицӀирвариб, сенкӀун Ил тӀашаэс бебкӀала ахъри аги+. 25Дауд Иличила викӀули сай:

„Нуни мурталра ХалавегӀил дила гьалав чейулра:

Ил дила балуй шайчив сай – Ну къардхӀелхъас.
26Илбагьандан дила уркӀи разили саби,
лезмира шадли саби,

дила кьаркьалара умутличибли хӀербирули саби.

27ХӀуникӀун дила жан бебкӀибтала дунъялизир хӀедалтад
ва ХӀела Дурхъасилис берхӀни чебаахъес хӀебалтад.

28ХӀуни наб гӀямрула гьундури чедаахъири,

ХӀуни ну ХӀела дяхӀла гьалав разидешли вирцӀура“+.

29Узби, пурбанбарая наб бархьаначи хӀушази бурахъес: нушала жинсбег Дауд вебкӀиб ва хӀяриихьиб. Илала хӀяб нушачиб ишбархӀиличи бикайчи кали саби+. 30Ил идбаг сайри ва Аллагьли хъяличил илала наслулизивадси сунела тахличи катес чеасни балулри. 31Челябкьла чебиули, ил МасихӀ мицӀириъниличила, бебкӀибтала дунъялизив Ил хӀетниличила ва Илала кьаркьай берхӀни чехӀебаъниличила гъайикӀусири. 32Ит ГӀиса Аллагьли мицӀирвариб, нуша лерилра илис бикьруми сарра! 33Аллагьли балуй някъли чеахъуцибси Илини, Дудешли дедес чеасибти Дурхъати РухӀ касиб ва илди нушачи чертӀиб. Гьанна ил хӀушани чебиулра ва бикьулра+. 34Дауд зубрази чевяхӀахъибси ахӀенри, амма илини иб:

„ХалавегӀилли дила ХалавегӀиллизи иб:

Дила балуй шайчи кайи,+

35ХӀела душманти Нуни ХӀела кьяшмауб багьарбиахъайчи“.

36Илбагьандан Израилла лебилра халкьли чӀумали багьаб: Аллагьли ГӀиса ХалавегӀилллира, МасихӀлира вариб – баягъи, хӀушани къанчтӀайчи чеветяхъибси, ит ГӀиса».

37Адамтани илди дакьибхӀели, илдала уркӀби децӀли кьакьадариб. Илди Петерлизи ва цархӀилти вакилтази хьарбикӀутири:

– Узби, нушани се бирусив+?

38Петерли жаваб чарбалтусири:

– Аллагьличи чардухъеная, хӀушала бунагьуначибад чебберхахъес багьандан, ГӀиса МасихӀла у багьандан хӀушазивадли гьарил шизивакӀили виаб, илхӀели хӀушанира савгъатлис Дурхъати РухӀ кайсидая+. 39Ил чеасла хӀушачира, хӀушала дурхӀначира ва гьарахътачира – лебилра нушала ХалавегӀил Аллагьли жибарибтачи чебетиуси саби.

40Дахъал цархӀилти гъайличилра Петер чекайзурли тиладиикӀусири, викӀули:

– Дерцирая иш пасадбиубси наслулизирад.

41Илала дев кьабулбарибти, шизибикӀутири. Ил бархӀи хӀябал азирцад адам бархбикиб. 42Барх-магбикӀнилизиб, кьацӀ кавднилизиб ва балгназиб илди мурталра вакилтала белчӀудиличи чӀумали кабизурлири.

Динничи бирхутала гӀямру

43Гьарилра жан Аллагьла гьалар урехили дицӀилри ва вакилтани дахъал гӀяламатунира лишантира дирулри. 44Лебилра бирхути барх сабри, илдала гьар секӀалра бутӀацугти сарри+. 45Илдани чула мулкани ва мас дирцулри ва гьарилла хӀяжатдеш хӀясибли лебтасалра дуртӀулри. 46Гьар бархӀи илди Аллагьла хъулиб цалабиркулри, хъулразиб биалли кьацӀ кавдули, уркӀилизиб разидешличил ва гьаргдешличил букулри. 47Илдани Аллагь чевяхӀирулри. Лебилра халкьлис илди гӀяхӀбилзулри ва ХалавегӀилли гьарил бархӀи илдачи уцахъути имцӀабирулри.

3

Петерли мискин чулахъ сагъирахъули сай

3^1Гьачам хӀерейс Петер ва Югьан Аллагьла хъули аркьулри. СягӀят хӀябал дикилри, балгала замана сабри. 2Ил замана ила акӀубхӀейчивад валкӀа адам хиб. Ил гьар бархӀи Пергерти бикӀути къапула гьалав валтусири ва илини Аллагьла хъули абицӀутази садакьа тиладибирусири+. 3Аллагьла хъули абицӀути Петерра Югьанра чебаили, илдазира тиладибариб. 4Петерра Югьанра иличи чекабизурли хӀербизур ва Петерли иб:

– Нушачи хӀеризи!

5Се-биалра илдани лугниличи хӀерли, адамли хӀулби ахъдуциб. 6Амма Петерли иб:

– Арц ва мургьи дила агара, амма лебси хӀед лугулра. Назаретлизивадси ГӀиса МасихӀла у багьандан – айзи ва вашен!

7Петерли илала балуй някъ буциб ва айзахъес кумекбариб, ва илхӀяйзирал чулахъла лутӀикьяшмира хъябкьяшмира чӀумадиуб+. 8Ил кьяшмачи харчизур ва вашесииб. Ил илдачил Аллагьла хъули ацӀиб, разили тӀяхӀикӀули, илав вашиб ва Аллагь чевяхӀвариб+. 9Лебилра адамтани чеиб ил вашусили ва Аллагь чевяхӀирусили. 10Ил адамли Аллагьла хъа Жагати къапула гьалаб садакьа тиладибирули виъни балули, иличил бетаурсиличи дебали тамашабирутири.

Сулайба тӀулрар умхлиур Петерла гъай

11Сагъиубси адам Петерличивад ва Югьанничивад тяйдиирули ахӀенри. ХӀяйранбиубти лебилра халкь Сулайба бикӀуси тӀулрар умхлиу дуцӀли бакӀиб+. 12Ил чебаили, Петер халкьличи дугьайзур:

– Израилланти, сен хӀуша иличи тамашадирутирая? Сен хӀуша нушачи хӀердикӀутирая, нушала цӀакьаначивли яра иманчердешличивли ил адам вашахъанварибтачиван? 13Ибрагьимла, ГӀисакьла, Якьубла ва нушала дудешунала Аллагьли, хӀушани уведибси ва, сунес азадватес дигукъира, Пилатла гьалав увватурси, Сунела Къараваш ГӀиса чевяхӀвариб+. 14Амма хӀушани Дурхъаси ва ХӀялалси увватуррая ва адамти кабуршан азадватахъес тиладибарира+. 15ХӀушани гӀямрула БекӀ кавширая, амма Аллагьли Ил мицӀирвариб, нуша илис бикьруми сарра. 16Илала уличи вирхнили иш, хӀушани чейуси ва валуси, адам аравариб ва Иличибадси бирхнили хӀушала хӀулбала гьалав ил сагъвариб.

17Узби, хӀушани ва хӀушала хӀякимтани ил секӀал хӀебалниличибли барни нуни иргъулра+. 18Амма МасихӀли гӀязабти ирху ибти, лерилра идбагуначирад дагьахъурти, АллагьликӀун детерхахъур.

19ХӀушала бунагьуни хасардатахъес багьандан, Аллагьличи шурдухъеная ва Иличи чардухъеная, 20Аллагьличирад сагабирнила замана бакӀахъес багьандан ва хӀушаб декӀарварибси ГӀиса – МасихӀ вархьахъес багьандан.

21Амма Аллагьли, сунечила Сунела дурхъати идбагуначибад багьахъурси, гьар секӀал сагадирахъуси замана сабаайчи ГӀиса зубрачив калес гӀягӀниси сай+. 22МусаникӀун буриб:

«ХӀушала узбазивад
хӀушала ХалавегӀил Аллагьли
хӀушаб набчи мешуси Идбаг калта.
ХӀуша гьар секӀайзир, се бураллира,
Иличи лехӀихъес гӀягӀнибиркур+.

23Ва гьарилра, Ил Идбагличи лехӀхӀехъибси, халкьлизивад агарварили вирар».

24Самуилличибад бехӀбихьили, лебилра мурт-биалра гъайбикӀули калунти идбагунанира, илди бурхӀначила гьалахили бурусири. 25ХӀушакӀун идбагунала ва Аллагьли хӀушала халабегӀтачил бигьунси вягӀдала букьурти саррая. Аллагьли Ибрагьимлизи иб:

«ХӀела наслуличибли дунъяличибти
лебилра халкьли баркат кайсу».

26Аллагьли Сунела Къараваш мицӀирварили, хӀуша баркатладарахъес ва хӀушазивад гьарил хӀушала гӀясити баркьудлумазивад гӀелумиахъес багьандан, бегӀлара гьалав хӀушачи вархьиб.

4

Петерра Югьанра Халамажлисла гьалаб

4^1Петер ва Югьан халкьличил гъайбикӀули лебли, илдачи кашишунира, Аллагьла хъа къараултала бекӀра, саддукейтира гъамбиуб+. 2ГӀисачибли бебкӀибтазибад мицӀирбирниличила балахъули, вакилтани халкь руркъниличи илди хӀекьли гьимбукӀилри. 3Илдани Петерра Югьанра буциб, замана кьанси биъни багьандан, кӀелра гӀергъила бархӀи бикайчи бухӀнаиб+. 4Амма Хабарличи лехӀахъибтазибад бахъалгъунти бирхаур ва бирхутала лугӀи гъамхӀисабли шел азирличи бикайчи имцӀабиуб.

5ГӀергъила бархӀи хӀякимтира, халкьла тямадабира, табтарчибира Ерусалимлизиб цахӀнабикиб. 6Илаб халакашиш Аннас[*], Къайапа, Югьан, Александер ва халакашишла хъалибарглизибадти цархӀилтира лебри+. 7Илдани вакилти байлизи кабатур ва илди хьарбаиб:

– Секьяйда ил барира хӀушани? Чила ариличил ва уличил вяшдикӀира+?

8ИлхӀели Дурхъати РухӀли вицӀибси Петерли илдази иб:

– Халкьла хӀякимти ва тямадаби!+
9Эгер хӀушани ишбархӀи нушани зягӀипсилис барибси гӀяхӀдешла чебкад жаваб тӀалаббирули, ил секьяйда сагъиубсирил хьарбиули диадалли,+
10хӀушани ва лебилра Израилла халкьли багьирая: ил адам гьанна хӀушала гьалав ара-сагъли тӀашли сай чӀянкӀли, баягъи хӀушани къанчтӀайчи чеветяхъибси ва Аллагьли мицӀирварибси Назаретлизивадси ГӀиса МасихӀла ула гӀяхӀдешличивли. 11Ил – «къаркъа сай, хӀуша лушантани кьабулхӀебарибкъи, музала къаркъали ветаурси»+. 12Сунечибли берцуди лугуси чилра агара, закла удиб цархӀил сегъуналра у агара, сунечирли нуша дерцес дирути+.

13Петерла ва Югьанна уркӀигьаргдешличи лебилра тамашабирутири, сенкӀун илди селра хӀебелчӀунти ва гӀядатлати адамти биъниличи шакбикӀулри. Илди адамти ГӀисачилти биъни балулри. 14Илдала мякьлав сагъкайубси чейули, илаб лебтани селра къаршили бурес бирули ахӀенри+. 15ИлхӀели илдани кӀелра вакиллизи Халамажлисличибад арбукьяхъес буйрухъбариб ва гӀур саби-ургаб пикрибикӀесбииб:

16– Се бируси нушани илди адамтачил? – бикӀулри илди. – Илдани барибси чебяхӀси гӀяламатличила Ерусалим шагьарла лебилра халкьли балули саби ва нушани ил уббяхъес хӀедирехӀе. 17Ил секӀайчила хабар халкьла ургаб гьатӀира имцӀали тӀинтӀхӀебиахъес багьандан, даширая, Илала уличил гъайхӀебикӀахъес илди урухбирехӀе.

18Илдани вакилти гӀурра кабукахъиб ва вягӀзурти дирахъесра, ГӀисала у гьанбуршули, руркъяхъесра къадагъабариб. 19Амма Петерли ва Югьанни илдази иб:

– ХӀушани пикрибарая, бархьсив гьатӀи Аллагьла гьалар, Аллагьличи ахӀи, хӀушачи имцӀали лехӀихъни+. 20Нушани чебаибсиличила ва бакьибсиличила нуша лехӀкахъес кьалли хӀедирехӀе.

21Халамажлисла бутӀакьянчибани илди, гӀурра урухбарили, баткаиб, сенкӀун илди танбихӀлабарес сабаб хӀебаргиб. Лебилра халкьли биалли, бетаурси багьандан, Аллагь чевяхӀирулри+. 22Аракайънила гӀяламат сунечил кабикибси адамкӀун авцӀали дусличивра имцӀали виублири.

Аллагьличи бирхутала балга

23Петерра Югьанра баткаибхӀели, чулайчи чарбухъун ва халакашишунанира тямадабанира чузи дурибти лерилра дуриб. 24Аллагьличи бирхутани иличила бакьибхӀели, чула тӀама цауркӀли Аллагьличи ахъбариб ва иб:

– ВегӀбекӀ! ХӀуни закра, ванзара, урхьура ва илдазирти гьар секӀалра акӀахъубри. 25ХӀуни Дурхъати РухӀличибли нушала дудеш ва ХӀела къараваш Даудличибли бурири:

«Сен пунтбирутив урхӀла халкьани?

Сен халкьанани дацӀ авара дехӀдурцутив?

26ХалавегӀилличира Илала МасихӀличира къаршили
ванзалан пачни цабиуб
ва бурги бархбершиб».

27Марлира, ХӀуни МасихӀ варибси ХӀела дурхъаси Къараваш ГӀисачи къаршили, Гьирадра Пунтий Пилатра урхӀла халкьличил ва Израилла халкьличил иш шагьарлизиб бархбикиб+. 28ХӀела цӀакьли ва арили гьалабал белгибарибси илдани бариб. 29Гьаннара, ХалавегӀил, илдани балахъуси урехиличи хӀеризурли, ХӀела къаравашунас уркӀигьаргдешличил ХӀела дев бурахъес ахъри га. 30ХӀела някъ гьабати ва ХӀела дурхъаси Къараваш ГӀисала уличирли зягӀипти сагъбирен, лишанти ва гӀяламатуни дирен!

31Илдани балга барибхӀели, илди лебси мер зерзербухъун, саби Дурхъати РухӀли бицӀиб ва уркӀигьаргдешличил Аллагьла дев балахъескабииб+.

Аллагьличи бирхутала цадеш ва барсур кумек

32Лебилра Аллагьличи бирхаурти бахъла уркӀби ва рухӀ цауркӀли сарри. Сунела лебдеш ца сунелацун саби или, пикриикӀуси аги, гьар секӀал илдала кумхатири+. 33Вакилти даимбиублири хӀекьли халаси цӀакьличил ГӀиса МасихӀ мицӀириъниличила бикьридешдирес ва Аллагьлира илди лебтачилра Сунела баркат тамай тӀинтӀбирулри. 34Илдала ургавкӀун цалра агрилизивси аги, сенкӀун чула ванзурби ва юртани лертани илди дирцулри, дикибти арц хили, 35вакилтала кьяшмала гьала кадирхьулри. Илди арц гьариллис хӀяжатуни хӀясибли дуртӀутири. 36Илкьяйда бариб, вакилтани сунес Барнаба («гӀевурцнила урши» ибси) бихьибси Киприлизивадси левит[*] Юсуплира+. 37Илала сай вегӀси хъу лебри, илини ил бициб, арц хиб ва вакилтала кьяшмала гьала кадихьиб.

5

Гьанани ва Саппира

5^1Гьанани бикӀуси ца адамли сунела хьунул Саппирачил барх чула ванза бициб. 2ДакӀибти арцлизибад ца бутӀа сунес батур, илхӀелира илала хьунуй иличила балулри. Калунти арц илини, хили, вакилтала кьяшмала гьала кадихьиб. 3Петерли илизи иб:

– Гьанани, сен илбисли хӀела уркӀи илцадра цӀакьли буцес биубсив, хӀятта Дурхъати РухӀ диргӀядиргес кьасбарили, бицибси ванзалис дакӀибти арцлизибад ца бутӀа хӀед батурри? 4БицайчикӀун ил ванза хӀела сабри ва ил бицибхӀели дакӀибти арцра хӀела сарри. Сен гьатӀи хӀуни илгъуна секӀал барес пикрибарри? ХӀуни адамтази ахӀи, Аллагьлизи къяна бурилри+. 5Илди гъай дакьибмадан, кайкили, Гьанани вебкӀиб. Лебилра илаб лебти цӀакьли уркӀбухъун. 6Жагьил адамти гъамбиуб, илала жаназа бергур, гӀур арбухили, хӀярибихьиб.

7ХӀябал сягӀятла гӀергъи, бетаурсиличила селра хӀебалуси, илала хьунул ракӀиб. 8Петерли илизи хьарбаиб:

– Бура набзи, хӀушани ихцад багьалис бицираяв ванза?

– ГӀе, – жаваб чарбатур илини, – илцад багьалис.

9Петерли илизи иб:

– Дурхъати РухӀла хӀялумцӀес кьасбарилраяв хӀушани? ХӀуни дикьулрив унзала гӀелар гунзри? Илди хӀела мурул хӀяриихьибти чарбулхъули саби. Илдани хӀура архури. 10Илмадан ил Петерла кьяшмала гьала карикиб ва ребкӀиб. Жагьил адамти абацӀиб, ил ребкӀили чераиб ва, аррухили, мурулла мякьла хӀяририхьиб. 11Лебилра умматра иличила бакьибтира халаси урехилизибикиб.

Лишанти ва гӀяламатуни

12Вакилтани халкьла ургар дахъал лишанти ва гӀяламатуни дариб. Лебилра Аллагьличи бирхути Сулайба тӀулрар умхлиуб цалабиркулри+. 13Чилра илдачил бархбикес бирули ахӀенри, амма халкьли илдала халаси хӀурматбирулри. 14Аллагьличи бирхути челис че имцӀабикӀулри: мурул адамтира, хьунул адамтира. 15Адамтани зягӀипти кьакьурбази дурайсулри ва самуртачи яра убушуначи кабирхьулри, мякьлавад шалгӀевулхъуси Петерла дяхӀцӀилра чегахъес или+. 16Ерусалимла мякьларти шагьуртазибад бахъал адамти башулри. Илдани зягӀиптира, жиндра буцибтира бихулри ва лебилра сагъкабирулри.

Вакилтас гӀергъикабикни

17ИхӀели халакашишра саддукейтазибадти илала адамтира кьясдешли бицӀиб+. 18Илдани вакилти буциб ва жамигӀятла туснакълизи бухӀнаиб+. 19Амма ХалавегӀилла малаикли дугели туснакъла унза абхьиб ва илди дураиб:+

20– Дукьеная, Аллагьла хъулир тӀашдизирая, – иб илини, – ва адамтази илди сагати гӀямруличила гьар секӀал дуреная.

21Илди лехӀахъиб ва савли жявли бакӀили, Аллагьла хъулиб руркъескабииб. Халакашиш ва илгӀебти бакӀибхӀели, илдани Халамажлисра Израилла лебилра халкьла тямадабира учибяхъиб ва туснакълизибти вакилти кахъес бархьиб. 22Амма туснакълизи бакӀибти къуллукъчибани илди илаб хӀебаргиб ва, чарбухъи, багьахъур:

23– Туснакъла къапу кьяпӀли сари, къапула гьалаб къараултира тӀашли саби, амма нуша духӀна адацӀибхӀели, илав чилра хӀергира.

24Илдачи лехӀахъили, Аллагьла хъа къараултала бекӀ ва халакашишуни бареси-батеси хӀебаланбиуб – ил се сабира или? 25ГӀур, чи-сайрил вакӀили, илдази багьахъур:

– ХӀушани туснакълизи кабатурти гьанна Аллагьла хъулиб, адамти руркъули, тӀашли саби.

26ИлхӀели Аллагьла хъа къараулбег къараултачил вякьи, вакилти киб. Къараултани цӀакь пайдалахӀебариб, сенкӀун халкьли къаркъалиудурцура или, урухкӀулри+.

27Вакилти кили, Халамажлисла гьала тӀашбатур. Халакашишли илдази иб:+

28– Ил уличил адамти руркъес хӀушаб нушани чӀумали къадагъабарира, амма хӀушани лебилра Ерусалим хӀушала белчӀудилизи гӀелабушилра ва иличи чеимцӀа – Ил Адам вебкӀнилизир нуша гӀяйибладарес дигулрая+.

29Петерли ва цархӀилти вакилтани жаваб чарбатур:

– Нуша адамтачи ахӀи, Аллагьличи имцӀали лехӀихъес гӀягӀнитира!+
30Урца тӀайчи чевяхӀахъили хӀушани кавшибси ГӀиса Нушала дудешунала Аллагьли мицӀирвариб. 31Израил Аллагьличи чарбухъахъес ва бунагьуни хасардатахъес имкан бедес багьандан, Гьавкьяра Уцахъанра сайливан, Аллагьли Ил балуй някъли чеахъуциб. 32Илис бикьруми сарра нуша ва Сунечи мутӀигӀтас Аллагьли гибти Дурхъати РухӀ+.

33Илди гъай дакьибхӀели, Халамажлисличибти хӀекьли гьимбукӀиб ва илди кабушес кьасбариб+. 34Амма илхӀели, халкьли сунела халаси хӀурмат бируси, Зегъала мугӀяллим сайси, Халамажлисла ца бутӀакьянчи Гамалаил бикӀуси парисей айзур. Илини цакамси заманалис вакилти дураахъес хъарбариб+. 35ГӀур илини иб:

– Израилланти, илди адамтачил се барес дигулрал хӀуша гӀяхӀил пикридухъеная. 36Цакамси гьалав, сунени сай чевяхӀсилизи халируси, сегъунарил ТӀивда дакӀуухъун. Илис гӀелабад авдаршцад адам арбякьун, амма ил кавшибхӀели, лебилра ил гӀевурцанти тӀутӀукабиуб, гьар секӀал селра агарли таманкадиуб. 37Илис гӀергъи Галилеялизивадси Ягьуда леври. Ил адамтала сияхӀ дурабуркӀуси замана дакӀуухъун ва халкь сунес гӀелабад арбукиб. Илра алхун ва ил гӀевурцантира тӀутӀукабиуб+. 38Илбагьандан иш анцӀбукьлизибра нуни хӀушази ишкьяйда бурес дигулра: баткааая илди адамти. Батирая илди арбукьяхъес. Эгер илдала балбуц адамтазибадси биалли, ил секӀал иткъира бетхӀебурхар. 39Эгер Аллагьличибадси биалли, хӀушани илди тӀашаэс хӀедирудая ва чӀянкӀли хӀуша Аллагьла къаршикартили урдулхъадая.

Илала гъайли цалабикибти бирхаахъур. 40Илдани вакилти жибариб ва илди гӀярчумаглабарахъес хъарбариб. ГӀур илдани ГӀисала уличибли гъайбикӀахъес къадагъабариб ва баткаиб. 41ГӀисала у багьандан илгъуна цӀахдеш чучи чекасес лайикьбикниличи разили, вакилти халамажлисличибад арбякьун+. 42Гьарил бархӀи Аллагьла хъулиб яра хъулразиб адамти руркъес ва ГӀиса МасихӀ виъниличила ГӀяхӀхабар балахъес даимбиублири.

6

ВерхӀел кумекчи декӀарбарни

6^1Илди бурхӀназиб мутагӀялимтала[*] лугӀи имцӀабикӀес бехӀбихьибхӀели, грекмезлан жугьутӀуни мерла жугьутӀунала чебкад гӀярзбикӀескабииб. Гьарил бархӀила беркала буртӀухӀели, нушала гамъаби мучлаагарбирули саби, бикӀулри илди+. 2ИлхӀели вецӀнукӀира вакилли лебилра мутагӀялимти жибариб ва иб:

– Аллагьла Дев бархькабатурли, кьумурти диршнилизиахъес нуша хӀедирехӀе. 3ХӀушала ургабад, узби, гӀяхӀтигъунти, РухӀли бицӀибти ва пасихӀти чеббикӀая, нушани илдачи ил хӀянчи хъарбирехӀе. 4Нуша биалли дулгес ва Дев балахъес даимдирехӀе.

5Илгъуна гьалабихьни лебтасалра гӀяхӀбизур. Илдани, вирхнилира Дурхъати РухӀлира вицӀибси, Степан декӀарвариб, иличил бархли Пилиппра, Прухурра, НикӀанурра, Тимунра, Парменра ва жугьутӀ динничи шурватурси, Антиохиялизивадси НикӀалайра+. 6Илди адамти вакилтачи кибхӀели, вакилтани балгни дариб ва илдачи някъби чедуциб. 7Аллагьла Дев тӀинтӀбикӀулри ва Ерусалимлизиб мугӀяллимтала лугӀи къалабали имцӀабикӀулри, хӀятта бахъалгъунти кашишунира бирхнилис мутӀигӀбакӀиб+.

Степан уцни

8Аллагьла баркатли ва цӀакьли вицӀибси Степанни халкьла ургар черяхӀти гӀяламатуни ва лишанти дирулри. 9Азадбатуртала бикӀуси синагугла цацабехӀти бутӀакьянчибира, киреналантира, искандариятлантира, Киликиялизибадти ва Асиялизибадти жугьутӀунира Степанничил жаллизиахъиб. 10Амма, Степан гъайикӀухӀели, илала гъайла пасихӀдешлис ва РухӀла цӀакьлис къаршидешдарес хӀебиуб+. 11ИлхӀели илдани чумал адам ишкьяйда бурахъес гьирбариб: «Степанни Мусала Зегъа ва Аллагь балтӀути гъай дурули, нушани бакьира»+.

12Илдани халкь, тямадаби ва табтарчиби иличи къаршили каиб; Степанничи чебухъи, ил уциб ва Халамажлисличи киб. 13Илдани кабатурти къалпти бикьрумани иб:

– Иш адам мурталра Дурхъаси хъайчилара, Зегъаличилара къаршили гъайикӀули сай+. 14Назаретлизивадси ГӀисани Аллагьла хъали булъа ва Мусани нушаб датурти гӀядатуни дарсдиру или, ил викӀули, нушани бакьира+. 15Халамажлисличи кабиибти лебилра иличи ункъливан хӀербикӀулри ва илала дяхӀ малаиклагъунти диъни чебиулри.

7

Халамажлисличир Степанна гъай

7^1ГӀур халакашишли Степаннизи хьарбаиб:

– Илкьяйда сабив?

2Степанни иб:

– Узби ва дудешуни! Харраннизив мерлаиэс гьалав, Месопотамиялизив хӀерирухӀели, нушала жинсбег Ибрагьимличи чевяхӀси Аллагь вакӀиб: 3«ХӀела улкара гъамтира батину, Нуни хӀези чебаахъибси ванзаличи укьен», – иб илизи. 4Ибрагьимли халдейтала улка[*] уббатур ва Харраннизив мерлаиуб. Сунела дудеш вебкӀибхӀели, илавадра Ибрагьим Аллагьли иша, гьанна хӀуша хӀердируси улкализи, гечвариб. 5Амма ишаб илис сегъуналра наслу хӀегиб ва ца чӀималра ванза хӀегиб. Итзамана Ибрагьимла дурхӀя агаркъира Аллагьли иш ванза илис ва илала наслулис бедес чесиб. 6Аллагьли ишкьяйда иб: «ХӀела наслу урхӀла улкализиб дугӀахъунили бирар; илди лугъри бетарар ва авдарш дус вайдеш чекайсу. 7Амма илди арилизибуцибти халкь Нуни танбихӀлабирис, – иб Аллагьли, – илхӀели илди илабад дурабулхъан ва иш мерличиб Наб гӀибадатбиру»[*]. 8ГӀур Илини Ибрагьимлис суннатбирнила вягӀда бедиб. Ибрагьим ГӀисакьла дудеш ветаур ва, акӀубхӀейчивад гехӀел бархӀи дикибхӀели, урши суннатлавариб, ГӀисакь Якьубла дудеш ветаур, Якьуб – вецӀнукӀира жинсбегла дудешли.

9Юсупличи кьяскабиубли, жинсбегунани ил Мисрилизи вициб. Амма Аллагь иличил сайри 10ва лерилра балагь-кьадарлизивад ил верцахъиб. Аллагьли Юсуплис пасихӀдеш ва, Мисрила пача сайси, пиргӀявайс сай гӀяхӀилзахънира бедиб. ПиргӀявай лебилра Мисрила ва лебилра сунела юртла халалбегли Юсуп катур. 11ГӀур лебилра Мисрилизир ва Ханааннизир гашидикиб ва хӀекьли халаси балагь бакӀиб. ИлхӀели нушала халабегӀтани беркала баргес хӀебирулри. 12Мисрилизир анкӀи лерниличила бакьибхӀели, Якьубли нушала халабегӀти цайнайс бархьиб. 13Илди кӀинайс бакӀибхӀели, Юсуп сунела узбас гьаргиуб ва пиргӀявай Юсупла тухумтачила багьур. 14Илала гӀергъи Юсупли сунела дудеш Якьуб ва верхӀцӀанушура гьатӀи тухум кахъес бархьиб. 15Якьуб Мисрилизи вакӀиб, илав илра нушала халабегӀтира бебкӀиб. 16Илдала жаназаби Сихемлизи гечдарибтири ва Ибрагьимли Гьамурла уршбазибад илаб цӀуб арцлис асибси иникъхӀябла хъули кадихьибтири.

17Аллагьли Ибрагьимлис чесибти дируси замана гъамбикӀуцадли, Мисрилизибти нушала халкьла лугӀира имцӀабикӀулри. 18Сунени Юсуп хӀелуси цархӀил пача илав дакӀуухъайчи, илкьяйда бирусири. 19Илини нушала халабегӀтачи зулмубирулри, нушала халкьличи къаршили хӀиллакардешличил вяшикӀули: илини бара акӀубти дурхӀни бебкӀахъес багьандан, лайбикӀахъес хъарбирулри.

20Илзамана Муса акӀуб, ил Аллагьла гьалав жагаси дурхӀя сайри. ХӀябал баз ил дудешла хъулив алкьусири. 21ГӀур илизибад декӀарбикес чебуркъибхӀели, ил пиргӀява рурсили касиб ва сунела урши сайливан айкьур. 22Муса Мисрила лебилра пасихӀдешличи вяркъурсири; ил гъайлизивра, баркьудилизивра цӀакьсири. 23АвцӀали дус виубхӀели, илини сунела узбачи – Израилла халкьличи – укьес кьасбариб. 24Ца жугьутӀ инжитирули чеили, илгӀевикиб ва, мисрилан кавшили, чеббицӀиб. 25Мусани пикрибарибсири, сунечибли Аллагьли илдас берцуди лугниличила узбани иргъу или, амма илдани аргъхӀергъиб. 26ГӀергъила бархӀи Муса гӀурра узбачи вакӀиб ва илдазибад кӀел бирхӀули чебаиб. Ил илди даршубарес вализур. «ХӀушакӀун узби саррая, – викӀулри ил, – сен хӀушани цали ца гьимдуркӀахъулрая?». 27ИлхӀели чеухъунсини Муса къужвариб ва иб: «ХӀу нушаб хӀякимли яра судьяли чили катурсири? 28Яра хӀед даг мисриланван нура кавшес дигулрив?». 29Илдигъунти гъай дакьили, Муса вебшиб ва, урхӀла адамван, Мадианна[*] ванзаличив мерлаиуб. Илаб илала кӀел урши акӀуб.

30АвцӀали дусла гӀергъи Синай дубурличибад гьарахъли ахӀенси бацӀавлахъличиб ухуси муръухьла кьадала ламилизив Мусас малаик гьалаизур. 31Ил секӀал чебаибхӀели, Муса хӀяйраниуб. Ункъли чебаэс или, ил ила гъамиуб ва Аллагьла тӀама бакьиб: 32«Ну хӀела дудешунала Аллагь сайра, Ибрагьимла, ГӀисакьла ва Якьубла Аллагь сайра». Мусани, урехили руржули, хӀулби ахъдуцес хӀейуб. 33Аллагьли илизи иб: «ХӀела дабри чердати, сенкӀун хӀу сунечив тӀашси мер – дурхъаси ванза саби. 34Нуни Дила халкь Мисрилизиб гӀязаббуркӀни чебаира ва илдала цӀумъала дакьира. Ну илди азадбатес кацӀибсира. Гьанна укьен, Нуни хӀу Мисрилизи урхьулри».

35Ит баягъи Муса, сайра чули увватурси ва сунечила бикӀути: «Чили катурсири хӀу хӀякимли ва судьяли?». Сунечи муръухьла кьадализив гьалаизурси малаикла някъличил, Аллагьли гьавкьяли ва уцахъанни вархьибси ил сайри. 36Баягъи ит Мусани илди Мисрилизибад дураиб, авцӀали дусла духӀнар Мисрилизир, ХӀунтӀена урхьулизир ва бацӀавлахъличир гӀяламатуни ва лишанти дирули. 37Баягъи ит Мусани Израилла халкьлизи иб: «ХӀушала узбазивадли Аллагьли хӀушаб нугъуна Идбаг калта»+. 38БацӀавлахъличиб цалабяхъибси Израилла халкьличилси ил сайри; ил илав Синай дубурличив сунечил ва нушала дудешуначил гъайикӀуси малаикличил сайри. Илини мицӀирти дугьби кьабулдариб, нушази дагьахъес багьандан.

39Амма нушала дудешуни иличи лехӀихъес кьабулхӀебикили, ил увватурли, Мисрилизи чарбухъес хьулбухъун. 40Илдани Гьааруннизи иб: «Нушаб аллагьуни бара, нушаб гьалаб башести, сенкӀун нуша Мисрилизирад дураибси Мусас се бетаурлил нушани балули ахӀенра». 41Илди бурхӀназиб илдани мургьила къача бариб, ил исмулис кьурбанра барили, чула някъбала баркьудиличи разибиуб. 42Аллагь биалли илдачивад гӀелумизур ва идбагунала табтарлизиб белкӀи кьяйда бац-берхӀилис гӀибадатбирахъес илди батур:

«АвцӀали дусла духӀнар бацӀавлахъличир

Наб дихирав хӀушани делгьунти ва кьурбунти, Израилла халкь?

43ХӀушани хӀушачил барх МалухӀла[*] чятирра,
хӀушала аллагь РепӀанна зубарира,
хӀуша дулгес дарибти сипатунира касира.

Илбагьандан хӀуша Нуни Вавилонничирра гьарахъли ясирлизи дурхьурая».

44БацӀавлахъличиб нушала дудешунала Бикьридешла чятир[*] лебсири. Аллагьли хъарбарни хӀясибли ва Мусани чебаибси исла хӀясибли ил барибсири+. 45Ил Аллагьла чятир, Набинна ГӀисани[*] бикути нушала дудешунани, касили, чус гьалаб гьабяхъибти халкьанала мер-мусаличи хиб. Илкьяйда бирусири Даудли пачяхӀдешдируси замунтачи бикайчи. 46Дауд Аллагьлис гӀяхӀилзусири. Илини Аллагьлизи тиладибариб Якьубла Аллагьлис хъали барахъес пурбанбарахъес. 47Сулайбай биалли Илис хъали бариб. 48Амма ЧихъчевяхӀси адамтани тӀашдатурти хъулразив хӀерируси ахӀен. Идбаг иличила викӀули сай:+

49«Зубри – Дила тах,
ва ванза – Дила кьяшмала удила!

Наб сегъуна хъали тӀашбатес дирутирав хӀушани?

– викӀули сай Аллагь.

– Сегъуна мер лайикьлив, илав Ну виахъес?

50Дила някъли ахӀену гьатӀи илди лерилра дарибти?»

51ХӀуша суннатлахӀедарибти уркӀбачилти ва лихӀбачилти[*] дарскъа адамти саррая! ХӀуша хӀушала дудешуниван мурталра Дурхъати РухӀличи къаршили кадилзулрая! 52Чидил идбаг хӀушала дудешунани дугӀхӀеиба? Илдани ХӀялалси лявкьниличила гьалахили бурути кабушиб, гьанна хӀуша Илис вершабили ва каршутили детарулрая!+
53ХӀушаб малаикуначибадли гибси Зегъа кьабулбарили, ил хӀушани хӀебузахъулра.

Степан кавшни

54Ил бакьили, илди хӀекьли гӀясибиуб ва гӀясидешли Степанничи цулба кьяржарбикӀескабииб+. 55Дурхъати РухӀли вицӀибси Степанни биалли хӀулби зубрачидяхӀ ахъдуциб ва Аллагьла чевяхӀдешра Илала балуй шайчив тӀашси ГӀисара чебаиб+.

56– ХӀеръая, – иб илини, – нуни гьаргти зубрира Аллагьла балуй шайчив тӀашси Инса Уршира чебиулра!+

57ИлхӀели илди лебилра барх, лихӀби гӀекӀили, ахъти вявличил иличи чебухъун. 58Илдани Степан шагьарла дура арукиб ва ил къаркъубалаирескабииб. ГӀяйиблаирути бикьрумани чула гӀябни Саул бикӀуси жагьил адамла кьяшмала гьалар датур+. 59Илдани Степанничи къаркъуби иргьухӀели, Степан улгулри:

– ХалавегӀил ГӀиса, кьабулдара дила рухӀ!+
60ГӀур ил кьукьубачи кайкиб ва ахъли вявбяхъиб:

– ХалавегӀил, ил бунагьлизиб илди гӀяйибламабирид! Илди гъай дурили, ил вебкӀиб+.

8

Бирхутас гӀергъикабикни ва тӀутӀукабарни

8^1Саулли Степан кавшни гӀеббурцулри. Ил бархӀиличибад Ерусалимлизибси МасихӀла умматлис цӀакьли гӀергъикабиркес бехӀбихьиб ва вакилти ахӀенти лебилра Ягьудеякад ва Самариякад тӀутӀукабиуб+. 2Аллагьлизибад урухкӀути адамтани Степан хӀяриихьиб ва илала чебкад кьутӀкьули бисибииб. 3Саул биалли МасихӀла умматлис гӀергъикайкиб. Илини, хъайгӀивад хъайгӀи вашули, мурул адамти ва хьунул адамти бурцулри ва туснакъбирулри.

Пилипп Самариялизив вягӀзуртаиркьули сай

4Иличи хӀерхӀеили чула мер-мусаличибад дугӀаибти бирхутани, тӀутӀукабиубли, саби чина бикаллира ГӀяхӀхабар балахъулри+. 5Пилипп Самарияла бекӀсигъуна шагьарлизи вакӀиб ва илаб МасихӀличила балахъескайиб+. 6Учибиркути адамти илини дурутачи ункъли лехӀихъулри ва илини дирути гӀяламатуни чедиулри. 7ГӀяхӀцад жиндралабиубтазирад ахъти вявличил жиндри дурадулхъулри ва бахъал биркӀанти дуцибтира гӀяргабира сагъбирулри+. 8Илбагьандан шагьарлизиб халаси разидеш сабри.

9Илав Симун бикӀуси ца адам леври. Самарияла халкь хӀяйранбирахъули, гьалав ил шагьарлизив сихӀрукьядешлизиахъилри. Илини сунени сай чевяхӀсилизи халирулри. 10Лебилра биштӀа-халати адамти иличи чекабизурли лехӀихъулри, бикӀули:

– Ил адам – Аллагьла цӀакь саби, сунесра ЧебяхӀси ируси.

11Иличи лехӀихъулри, сенкӀун илини гьанна бахъхӀи сунела сихӀруличил адамти тамашабирахъулри. 12Амма Аллагьла ПачяхӀдеш ва ГӀиса МасихӀла у далахъуси Пилиппличи бирхаурхӀели, бахъал мурул адамтира хьунул адамтира шизибакӀиб. 13ШизивакӀили гӀергъи Симунра вирхаур. Ил гьар чинавалра Пилипплис гӀергъи вашулри, кадиркути лишантачи ва черяхӀти гӀяламатуначи тамашаирулри+.

14Ерусалимлизибти вакилтани Самариялизиб Аллагьла дев кьабулбарниличила бакьибхӀели, илдани ила Петерра Югьанра бархьиб+. 15Илди бакӀили, сагали бирхауртази Дурхъати РухӀ касахъес булгиб+. 16СенкӀун илдазивад цаличилра гьачамлис РухӀ кадацӀили ахӀенри, илди чӀянкӀли ХалавегӀил ГӀисала у багьандан шизибикӀулри+. 17ГӀур Петерли ва Югьанни илдачи някъби чедуциб ва илдани Дурхъати РухӀ касиб+. 18РухӀ дедни вакилтани някъби чедуцниличибли бетаъни чебаили, Симунни илдас арц гьаладихьиб, 19викӀули:

– Набра илгъуна цӀакь бихая, нуни някъби чедуцибсилизи Дурхъати РухӀ кайсахъеси. 20Петерли илизи иб:

– Аллагьли гибси хӀуни арцлис асес вирус или пикриикӀули гӀергъи, хӀела арц хӀечил дарх алхаб! 21ХӀезиб сегъуналра я пай, я ихтияр агара ил баркьудилизир бутӀакьяндешдирес, сенкӀун хӀела уркӀи Аллагьла гьалаб бархьли ахӀен. 22Ил вайси секӀайзив мутӀигӀвакӀи ва ХалавегӀиллизи улген, белики, Ил чевкархар хӀела илдигъунти пикрумачивад. 23Нуни чебиулра, хӀу кьутӀкьуси гьимили вицӀилри ва бархьдешагрила шинжиртани уцилри.

24Симунни жаваб чарбатур:

– ХӀушани бурибси набчил бетхӀеахъес, набчила дулгеная Аллагьлизи.

25Илала гӀергъи вакилтани илар ХалавегӀилличила бикьридешдариб ва Илала дев багьахъур. ГӀур самариялантала дахъалгъунти шимазиб ГӀяхӀхабар балахъули, илди Ерусалимлизи чарбухъун+.

Эпиопиялан хӀяким вирхаахъни

26Аллагьла малаикли Пилипплизи иб:

– Валкьаи, хӀерейс бацӀавлахъличибад Ерусалимлизибад Газализи аркьуси гьуйчи укьен+.

27Пилипп айзур ва арякьун. Илзамана итав эпиопиялан урхъа леври, сайра эпиопиялантала кандакила[*] (пачяхӀ хьуна) хазналичи хӀерикӀуси. Ил Ерусалимлизи суждабарес вакӀили, 28гьанна хъули чарулхъулри. Сунела пургъумличи кайили, илини ГӀисайя идбагла табтар бучӀулри. 29РухӀли Пилипплизи иб:

– Ил пургъумличи гъамии ва мякьлав вашен+.

30Пилипп дуцӀли пургъумличи гъамиуб ва урхъани ГӀисайя идбагла табтар бучӀули биъни аргъиб.

– ХӀуни бучӀуси хӀуни иргъулрив? – хьарбаиб Пилиппли.

31– Секьяйда аргъес вирусира баянхӀебаралли? – иб илини ва Пилипп сунечи ацӀахъили кайахъес живариб.

32Илини Табтарлизиб ишгъуна мер бучӀулри:

«Ил мазаван велгьес аркулри,
лугӀянтала гьалаб Илини мукьарливан дубхӀехъиб,

Сунела мухӀли гьаргхӀебариб.

33УвяхӀварили, Ил бархьси дивайзивад мяхӀрумвариб.

Чили бурес вирара Илала наслуличила?

Илала жанкӀун ванзаличирад айсули сари».

34Урхъани Пилипплизи хьарбаиб:

– Бура набзи, чичила гъайикӀулив ишав идбаг, сунечилав яра цархӀил чичила-биалра саю?

35ИлхӀели Пилиппли мухӀли абхьиб, Табтарла ил мерличивад вехӀихьили, илизи ГӀисачила ГӀяхӀхабар багьахъур+. 36-37Илзамана илди шин лерси мерличи гъамбиуб.

– ХӀера, ихди шин, – иб урхъани. – Се диргалабулхъулив ну шизивакӀес?

38Урхъани пургъум тӀашаахъес хъарбариб, илди кӀелра – урхъара Пилиппра – шизи кабухъун ва Пилиппли ил шизивакӀиб. 39Илди шиннизибад дурабухъунхӀели, ХалавегӀилла РухӀли Пилипп арухиб ва урхъани гӀур ил чехӀеиб. Илини разили сунела гьуни даимбариб. 40Пилипп биалли ГӀязутӀ шагьарлизив дакӀуухъун. Къайсаркъалализи вакӀайчи, илини лерилра шагьуртазиб ГӀяхӀхабар балахъулри.

9

Саул ХалавегӀилчил гьуниваъни

9^1ХалавегӀилла мутагӀялимти бебкӀили дигули, Саул гьалавван гьимили иртӀулри. Ил халакашишличи вакӀиб+
2ва Дамасклизирти синагугуначи делкӀунти кагъурти илизирад тиладидариб. Илди кагъуртани ГӀисала Гьуйчибти бургахъес, мурул адамти яра хьунул адамти биаб бурцахъес ва Ерусалимлизи бикахъес ихтияр лугулри.

3Ил Дамаскличи гъамирухӀели, хапли закибадси шалали ил шалавариб+. 4Ил ванзаличи кайкиб ва тӀама бакьиб:

– Саул, Саул, сен хӀуни Ну дугӀиулрав?

5– ХӀу Чи сайри, ХалавегӀил? – хьарбаиб Саулли.

– Ну ГӀиса сайра, хӀу Сунес гӀелавадикибси, – жаваб чарбатур Илини. 6– Айзи ва шагьарлизи укьен, хӀуни се барес хӀяжатсил илаб хӀези буру.

7Саулличил барх сапарличибти адамти, шипӀбяргӀили, тӀашлири: илдани тӀама бикьулри, амма чилра чейули ахӀенри. 8Саул ванзаличивад ахъиуб, амма илини хӀулби абхьибхӀели, селра чехӀебиули увухъун; ва ил, някъ буцили, Дамасклизи киб. 9ХӀябал бархӀи ил сукъурли калун, селра хӀеберкун ва селра хӀебержиб.

10Дамасклизив Гьанани бикӀуси мутагӀялим леври. Гьанаахъурли, ХалавегӀилли илизи иб:

– Гьанани!

– Гьай, ХалавегӀил, – жаваб чарбатур илини+. 11ХалавегӀилли илизи иб:

– Бархьси бикӀуси кьакьализибси Ягьудала хъули укьенну, илав Тарсуслизивадси Саул бикӀуси адам хьарваа. Ил гьанна улгули сай,+
12илини чебаалализив Гьанани бикӀуси адам чеиб, вакӀили, хӀулбала шала чарбухъахъес, сунечи някъби чедуцибси.

13Гьананили иб:

– ХалавегӀил, нуни бахъал адамтазибад ил адамличила бакьира, илини Ерусалимлизир ХӀела дурхъатас дарибти дахъал вайдешуначила. 14ХӀед суждабирути бурцес багьандан халакашишлизибад ихтияр касили, ил ишара вакӀибси сай. 15Амма ХалавегӀилли илизи иб:

– Укьен, сенкӀун ил адам – урхӀла халкьлизира, пачназира, Израилла халкьлизира Дила у балахъуси, Нуни чеббикӀибси Дила гӀягӀниахъала сай. 16Нуни илизи Дила у багьандан сецад чекасес чевкъарал чебиахъис+.

17Гьанани арякьун, ил хъули ацӀиб, Саулличи някъби чедуциб ва иб:

– Узи Саул, хӀу сагали чедианиахъес ва Дурхъати РухӀли вицӀахъес, хӀу иша лявкьухӀели хӀед гьуйчив къаршиикибси ХалавегӀил ГӀисани ну хӀечи вархьира+.

18ИлхӀяйзиб Саулла хӀулбачибад гӀянкӀа чеббикибсиван биуб ва ил чедианиуб. Ил айзур ва шизивакӀни кьабулбариб. 19ГӀур ил укун ва иличи цӀакьани чардухъун.

Саул Дамасклизив вягӀзуртаиркьули сай

Саул чумал бархӀи мутагӀялимтачил Дамасклизив калун 20ва, ГӀиса Аллагьла Урши виъниличила бурули, синагугуназив бусягӀятал вягӀзуртаиркьескайиб. 21Илала гъай дакьибти лебилра тамашабирутири:

– Ерусалимлизиб ГӀисас суждабирути къирбируси ил ахӀенрив гьатӀи ва иша адамти бурцес ва халакашишличи арбикес вакӀибси ил ахӀену?

22Саул челис че цӀакьли вягӀзуртаиркьулри ва, ГӀиса МасихӀ виъни кабилзахъули, Дамасклизибти жугьутӀуни гъузгъалдибирахъулри+.

23ГӀяхӀцад бурхӀни ардякьунхӀели, Саул кавшес багьандан жугьутӀуни бархбершиб+. 24Амма Саулли иличила багьур. Ил кавшес багьандан бархбершибтани дугели ва хӀерели шагьарла къапула гьалаб къараулбирулри. 25Илала мутагӀялимтани биалли ил, чӀаплизи катурли, шагьарла къалала лацличивад увяхӀкасиб.

Саул Ерусалимлизив

26Саул Ерусалимлизи вакӀиб ва мутагӀялимтачил вархикес кьасбариб, амма илди лебилра илизибад урухкӀулри, сенкӀун ил мутагӀялим виъниличи бирхули ахӀенри. 27Барнабани ил вакилтачи киб ва, Сауллис гьуйчив ХалавегӀил къаршиикниличилара, ХалавегӀил иличил гъайикӀули калниличилара, ГӀисала у багьандан ил Дамасклизив дакӀули вягӀзуртаиркьниличилара буриб+. 28Илкьяйда Саул илдачил калун, Ерусалимлизив вашули, ва ХалавегӀилла у багьандан дакӀули вягӀзуртаиркьули. 29Грекмезлан жугьутӀуначил ил зумали ихтилатикӀулри ва жаликӀулри, илди биалли ил кавшес кьаслизибри+. 30Узбани иличила багьурхӀели, Саул Къайсаркъалализи арукиб ва илавад Тарсуслизи вархьиб+.

31Баягъи ил замана лебилра Ягьудеялизибси, Галилеялизибси ва Самариялизибси МасихӀла умматлис паргъатси замана бакӀиб. ХалавегӀиллизибад урухкӀули ва Дурхъати РухӀлизибад уркӀичеббиъни кайсули, МасихӀла уммат чӀумабикӀулри ва имцӀабикӀулри.

Эней сагъиъни

32Шагьарлизивад шагьарлизи вашуси Петерли Лиддализиб хӀербирути дурхъатачира гьаввакӀес пикрибариб. 33Илав Эней бикӀуси ца адам леври. Илала биркӀанти дуцили, гехӀел дус бурушлавад айзурли ахӀенри. 34Петерли илизи иб:

– Эней! ГӀиса МасихӀли хӀу сагъирахъулри. Айзи ва буруш учибяхъя! ИлхӀяйзив Эней айзур+. 35Ил сагъиубли чеибхӀели, Лиддала ва Сарунна лебилра халкь ХалавегӀилличи шурбухъун.

ТабитӀа мицӀирриъни

36Юппализир ТабитӀа бикӀуси («жайран» ибси иргъахъуси) ула регӀ ца мутагӀялим лерри+. 37ХӀера, итхӀели ил зягӀиприкиб ва ребкӀиб. Илала жаназа бирцили, чедибси хъули кабихьиб. 38Лидда Юппаличибад гьарахъли хӀебиъни багьандан, мутагӀялимтани Петер илав виъни багьурли, иличи тиладиличил кӀел адам бархьиб:

– Нушачи къалабали ваши!

39Петер итмадан илдачил арякьун. СаибхӀели ил чедибси хъули арукиб. Ил-алав лебилра гамъаби цалабикиб. Илди бисулри ва Жайранни мицӀирхӀели чус дирбубти хӀевни ва цархӀилти палтар чедиахъулри. 40Амма Петерли лебилра хъулибад дураиб, кьукьубачи кайзур ва балгабариб. ГӀур ил ребкӀибсиличи шурухъун ва иб:

– ТабитӀа, аризи!

Илини хӀулби абхьиб, Петер чеиб ва карииб+. 41Илини, някъ буцили, ил кьяшмачи каризахъес кумекбариб. ГӀур бирхутира, гамъа хьунрира жибариб ва мицӀирси ТабитӀа илдази чераахъиб+. 42Иличила лебилра Юппализиб хабар тӀинтӀбиуб ва бахъал адамти ХалавегӀилличи бирхаур. 43Гулбала уста Симунничив тӀашизурли, Петер гӀурра гӀяхӀцадхӀи Юппализив калун.

10

Карнелийла чебаала

10^1Къайсаркъалализив Карнелий бикӀуси адам леври. Ил Италиялан бикӀуси хӀуребала даршбекӀ сайри. 2Лебилра сунела хъалибаргван, Карнелий иманчевси ва Аллагьлизивад урухкӀуси[*] адам сайри. Илини сахаватли садакьа буртӀулри ва даим Аллагьлис улгулри+. 3Гьачам хӀерейс сягӀят хӀябал диркухӀели, Карнелийли сунечи ацӀибси Аллагьла малаик чебаалализив гӀячихъли чеиб. Малаикли илизи иб:

– Карнелий!+

4Кахиубли, иличи хӀеризурли, Карнелийли иб:

– СейкӀулри, ХалавегӀил?

Малаикли иб:

– ХӀела балгни ва садакьаби Аллагьличи даиб, Илини хӀу гьаникахъири+. 5Петер бикӀуси Симун живарахъес, Юппализи адамти бархьаа. 6Ил урхьудублавси гулбала уста Симунна хъули хьурайубли сай+. 7Сунечил гъайикӀуси малаик арякьунхӀели, Карнелийли сунела кӀел къаравашра ва сунела къараултазивадси иманчевси ца ургъанра тӀалаббариб. 8Илдази лерилра детаурти дурили, илди Юппализи бархьиб.

Петерла чебаала

9ГӀергъила бархӀи хӀерейс, бархьибти шагьарличи гъамбирухӀели, балгабарес Петер юртла хъалчи ацӀиб+. 10Ил гушли сайри ва укес дигулри. Беркала бирухӀели, илис чебаала гьалабизур. 11Илини гьаргдиубти зубрира ва, авалра дуб дуцили, ванзаличи убяхӀихъуси, кьумурла бягӀуси чӀянкӀигъуна секӀал чебаиб. 12Ил чӀянкӀила духӀнар жура-журала авкьяшан мицӀирагра, хъусдашантира, арцантира лерри. 13ГӀур тӀамали илизи иб:

– Айзину, Петер, белгьен ва беркен!

14– Гьеч, ХалавегӀил! – жаваб чарбатур Петерли. – Нуни гьачамалра жяргабарибси яра хӀярамси беркунси ахӀен.

15ИлхӀели тӀамали кӀинайсра илизи иб:

– Аллагьли хӀялалбарибсилис хӀярамси майкӀуд+.

16Илкьяйда хӀяйна тикрарбиуб, гӀур итмадан кьумурла чӀянкӀи заки ахъбиуб. 17Ил чебаалала мягӀна хӀергъули, Петер гьачамлис васвасикӀули левалри. Ил замана, Карнелийли бархьибти адамти, Симунна хъали хьарбаили, бакӀили, къапула гьала тӀашбизур.

18– Петер бикӀуси Симун ишав саю? – хьарбаиб бархьибтани.

19Чебаалаличила пикриикӀуси Петерлизи РухӀли иб:

– ХӀегӀиб хӀябал адам умцӀули саби+. 20Айзи ва уди увяхӀухъен. Васвасъалаагарли илдачил арукьен, сенкӀун илди Нуни бархьибти саби.

21Петер увяхӀухъун ва илди адамтази иб:

– ХӀуша сунегӀир умцӀути адам ну сайра. ХӀуша сен дакӀилрая?

22Илдани иб:

– ЖугьутӀунала лебилра халкьли хӀурматбируси, хӀялалси ва Аллагьлизивад урухкӀуси даршбекӀ Карнелийли нуша хӀечи дархьира. Дурхъаси малаикли иличи хъарбариб хӀу сунела хъули живарахъес ва хӀуни се буридал хӀечи лехӀахъахъес+. 23ИлхӀели Петерли илди хъули абацӀахъес жибариб ва илдас гӀяхӀялдешдариб.

Петер Карнелийла хъулив

ГӀергъила бархӀи Петер илдачил гьуйчи дуравхъун. Илдачил барх Юппализибадти чумал узира арбякьун. 24ГӀергъила бархӀи илди Къайсаркъалализи бакӀиб. Сунела тухумтира, гъамти гьалмагъунира жибарили, Карнелий илдачи хӀерлири. 25Петер ацӀибхӀели, Карнелий илис гьуниваиб ва, илала кьяшмала гьала кайкили, вяхӀудиикиб+. 26Амма Петерли ил ахъиахъуб, или:

– Айзи, нура адам сайра+.

27Карнелийличил гъайикӀули, ил хъули ацӀиб ва илаб цалабикибти бахъал адамти чебаиб. 28Илдази илини иб:

– ЖугьутӀлис цархӀил кьамла адамличил вархмагикӀахъес ва илала хъули айцӀахъес къадагъабарибси биъни[*] хӀушани балуси саби. Амма Аллагьли набзи чебаахъиб цалра адамлис ну жяргаварибси яра хӀярамси викӀес асухӀебирни+. 29Илбагьандан ну живарес бакӀибхӀели, ну кьабулли ватихьира. Пурбанбарая гьанна хьарбаахъес, сен живарибсирал ну хӀушани?

30Карнелийли иб:

– Авал бархӀи гьалав, баягъи иш замана, хӀерейс сягӀят хӀябал диркухӀели, ну дила хъулив улгулри, хапли дила гьалав рурхӀути палтарчевси адам вагьариуб. 31«Карнелий, – иб илини, – хӀела балга бакьили саби, хӀела садакьаби Аллагьли кьабулдарили сари. 32Юппализи адамти бархьаа ва урхьудублавси гулбала уста Симунна хъуливси, сунес Петер бикӀуси, Симун живара». 33Нуни бусягӀятал хӀегӀиб бархьира, гӀяхӀси барри хӀу вакӀили. ХӀера, нуша лерилра ишар, Аллагьла гьалар, цаладикилра – ХалавегӀилли хӀези се бурахъес хъарбарибал бакьес.

34Петер гъайикӀес вехӀихьиб:

– Гьанна нуни иргъулра, Аллагь гьарли-марли лебилра цаван чебиуси виъни 35ва гьарил халкьла ухӀнав Сунезивад урухкӀуси ва вархьли вяшикӀуси Илис лайикьли виъни! 36Лебталалра ХалавегӀилли сайси, ГӀиса МасихӀличибад даршудешличила ГӀяхӀхабар балахъули, Израилла халкьлис Аллагьли дев бархьиб. 37Галилеяличирад дехӀдихьили, ЯхӀъяни шизибикӀахъес адамти махбарниличи бикайчи, лебилра Ягьудеялизир кадикибти анцӀбукьуначила хӀушани балуси саби+. 38Дурхъати РухӀличил ва цӀакьличил Аллагьли вакибси Назаретлан ГӀисачила хӀушани балуси саби. ГӀяхӀти баркьудлуми дирули, илбисла арилизибти лебилра сагъбирули ГӀиса вашниличила балуси саби, сенкӀун Аллагь Сунечил сайхӀели+. 39ЖугьутӀунала улкализир ва Ерусалимлизир ГӀисани дарибтас нуша бикьруми сарра. Ил кавшиб, урца тӀайчи сурватурли, 40Аллагьли биалли Ил хӀябъибил бархӀи мицӀирвариб ва адамтас гьалаилзахъес имкан бедиб. 41Амма лебилра адамтала ахӀи, гьалабал Аллагьли чеббикӀибти бикьрумала гьала – нушала гьала гьалаилзахъес имкан бедиб ва Ил бебкӀибтазивад мицӀириубли гӀергъира нуша Иличил дуку-дужули калунра. 42БебкӀибтас ва мицӀиртас Сай Аллагьли Судьяли катурси виъниличила адамтас вягӀзурти дирахъес ва бикьридешдирахъес Илини нушачи хъарбариб+. 43Иличи вирхуси гьарилли Илала уличирли бунагьуни хасардалтнилис лебилра идбагунани Иличила бикьридешдирули сари+.

44Петерли илди дурули левалли, илала Хабарличи лехӀихъути лебтачилра Дурхъати РухӀ кадацӀиб. 45Дурхъати РухӀ урхӀла адамтачира кадацӀили или, Петерличил бакӀибти суннатлабарибтазибадти[*] бирхути тамашабиублири. 46СенкӀун итдани цархӀил мезли Аллагь чевяхӀирули адамтани бикьулри.

ИлхӀели Петерли иб:+

47– Нушаниван Дурхъати РухӀ касибти ишди адамти шизибикӀахъес чи-биалра диргалаухъес вирару+?

48ГӀиса МасихӀла у багьандан илини илдачи шизибакӀахъес хъарбариб. ГӀур хъа бегӀтани Петерлизи чумал гьатӀи бархӀи чучил калахъес тиладибариб+.

11

Халамажлисличив Петер гъайухъни

11^1УрхӀла халкьананира Аллагьла дев кьабулбарниличила Ягьудеялизибти вакилтани ва узбани бакьиб. 2Петер Ерусалимлизи вакӀибхӀели, суннатлабарибтазибадти бирхути иличи гӀяйибтабиркьескабииб:+

3– ХӀу суннатлахӀебарибтачи вякьунри ва илдачил укунри, – бикӀулри илди+.

4ИлхӀели Петер гьар секӀал секьяйда детаурал гьабгӀергъили дурес вехӀихьиб:

5– Ну Юппа шагьарлизив сайри ва улгулри, – иб илини, – илзамана набчи чебаала бакӀиб: серил, кьумурла бягӀуси чӀянкӀигъуна, авалра дуб дуцили, ну левси мерличибяхӀ гӀяшбирулри+. 6Ила хӀеризурхӀели, нуни авкьяшан мицӀирагра, жанивартира, хъусдашантира, арцантира чедаира. 7ГӀур нуни тӀама бакьира, набзи бикӀуси: «Айзи, Петер, белгьен ва беркен». 8Нуни биалли ира: «Гьеч, ХалавегӀил! Нуни гьачамалра жяргабарибси яра хӀярамси беркунси ахӀен». 9Закибадси тӀамали кӀинайсра набзи иб: «Аллагьли хӀялалбарибсилис хӀярамси майкӀуд»+. 10Илкьяйда хӀяйна тикрарбиуб, гӀур итмадан кьумурла чӀянкӀи заки ахъбиуб. 11ИлхӀяйзиб ну левси хъа гьалаб Къайсаркъалализибад набчи бархьибти хӀябал адам тӀашбизур. 12РухӀли васвасъалаагарли ну илдачил укьяхъес хъарбариб. Ишди урегал узира набчил бакӀиб ва нуша ну живарибсила хъули дакӀира+. 13Илини сунени малаик чеъниличила нушази буриб. Малаикли илизи иб: «Петер бикӀуси Симун кахъес Юппализи адамти бархьаа+. 14Илини хӀура хӀела хъулибтира уцахъуси гъай буру». 15Ну илав гъайикӀес вехӀихьибхӀели, тяп гьалар нушачи кадацӀиливан илдачира Дурхъати РухӀ кадацӀиб+. 16ИлхӀели наб ХалавегӀилла гъай гьандикиб: «ЯхӀъяни шизибикӀутири, хӀуша биалли Дурхъати РухӀлизидикӀура»+. 17Илбагьандан ХалавегӀил ГӀиса МасихӀличи дирхаурти нушабгъуна баркат Аллагьли илдасра гили биалли, ну чи сайрав Аллагьлис диргалаулхъес+? 18Илдигъунти гъайличи лехӀахъибхӀели, илди паргъатбиуб ва илдани Аллагь чевяхӀвариб, бикӀули:

– ХӀебиалли, урхӀла адамтасра Аллагьли Сунечи чарбухъахъес имкан бедили саби, илдазира гӀямру касахъес багьандан.

Антиохиялизибси уммат

19Степан вебкӀили гӀергъи дехӀдихьибти гуж-зулмули тӀутӀубарибти бирханти, чӀянкӀли жугьутӀунасцун вягӀзуртабиркьули, Пиникиялизи, Киприлизи ва Антиохиялизи баиб+. 20Амма цацабехӀти Киприлизибадти ва Киренализибадти, Антиохиялизи бакӀили, ГӀиса ХалавегӀилличила ГӀяхӀхабар грекунасра бурес бехӀбихьиб. 21ХалавегӀилла цӀакь илдачил сабри ва дебали бахъал бирхаурли Аллагьличи шурбухъун.

22Иличила хабар Ерусалимлизибси МасихӀла умматличира баиб. Илавадли Антиохиялизи Барнаба вархьиб+. 23Барнаба ила вакӀили, Аллагьла уркӀецӀи чебаибхӀели, ил хӀулукӀиб ва чула уркӀбазиб лебилра ХалавегӀиллис марли калахъес махбариб. 24Дурхъати РухӀлира вирхнилира вицӀибси Барнаба малхӀямси адам сайри. ИлхӀели бахъал адамти ХалавегӀилличи чарбухъун+. 25ГӀур, Саул варгес или, Барнаба Тарсуслизи арякьун+. 26Илав ил варгибхӀели, Антиохиялизи киб. Илди абзур дус Антиохиялизибси МасихӀла умматлизиб калун ва халкь бучӀахъиб. Антиохиялизиб сабри мутагӀялимтас бегӀгьалаб масихӀгӀебти или бикӀес бехӀбихьибти.

27Ил замана Ерусалимлизибад Антиохиялизи чумал идбаг бакӀиб+. 28Илдазивад ца, сунесра Агав бикӀуси, айзур ва лебилра дунъяличир кахти гашидиркниличила РухӀличибли гьалахили буриб. Ил Клавдийла[*] замана бетаурсири+. 29Илбагьандан мутагӀялимтани Ягьудеялизиб хӀербирути чула узбас кумек бархьес пикрибариб, гьарилли сунела имканбикӀусигъуна. 30Дучибти арц тямадабази дедахъес Барнаба ва Саул бархьили, илданира илкьяйда бариб.

12

Петер уцни ва тамашали азадватни

12^1Баягъи иличи гъамси заманализиб Гьирад[*] пачани, чус вайбарес дигули, МасихӀла умматлизибадти цабехӀти буциб. 2Илини Югьанна узи Якьуб турличил кавшахъес буйрухъбариб+. 3Иличи жугьутӀуни[*] разибикни чебаили, Гьирадли Петерра уциб. Ил бетаур БехӀцӀурала байрамла замана. 4Петер уциб, туснакълизи ухӀнаиб ва ав-авал адамличилси, барсбирути авбехӀ къараулти кабатур. Гьирадлис ил халкьла гьала судличи дураэс дигулри+. 5Петер туснакълизив сайри, МасихӀла уммат биалли, чекабизурли иличила Аллагьлизи булгулри.

6Гьирадли сай судличи дураэс гьалабси дуги, кӀидехӀ шинжирта уцибси Петер, кӀел бургъанна ургав усулри, къараултани биалли дураб туснакълис къараулбирулри. 7Хапли ХалавегӀилла малаик вакӀиб ва туснакъла хъали шалабиуб. Шайзи къужбарили, малаикли Петер чеваргъахъиб.

– Къалабали айзи! – иб илини, ва Петерла някъбачирти шинжирти чердикиб+.

8Малаикли иб:

– Вайлиула бигьен ва дабри чегьа.

Петерли ил бариб.

– ГӀябализи вергурли, наб гӀергъи ваши, – иб малаикли.

9Малаикли дирути хӀуруцӀли детарули диъни хӀергъули, Петер малаиклис гӀергъи туснакълавад дуравхъун. Сунени чебиуси чебаала саби или, гьанбиркулри илис. 10Илди цаибти къараултала гьалабад шалгӀеббухъун, кӀинайс – кӀиибти къараултала ва шагьарлизи дураулхъути мегьла къапуличи бетаиб. Илдала гьалар къапу сари-сарил гьаргдиуб ва илди дурабухъун. Илдани ца кьакьа ахъиб ва хапли малаик ветахъиб+. 11Аргъайчи вакӀили, Петерли иб:

– Гьанна нуни мар-марли балулра, ХалавегӀилли Сунела малаик вархьиб ва Гьирадла някъбазивадра жугьутӀунала халкьлис лерилра детаурли дигутазивадра верцахъира.

12Бетаурси аргъили, сунесра Марк бикӀуси Петер Югьанна неш Марияла хъули арякьун. Илаб бахъал халкь булгес цалабикилри+. 13Петерли къапулизи кьутӀдяхъиб ва илди кьутӀличи къараваш Руда гьарракӀиб. 14Илини тӀама хӀясибли Петер вагьур ва разидешли къапу абхьес хъумартурли, Петер къапула гьалав тӀашли сай эс, гӀеларяхӀ дуцӀрухъун.

15– ХӀу гӀякьлулизирад рухъири! – иб илизи.

Амма ил сунела бархьси биъни кабилзахъес даимриублири.

– Ил илала малаик[*] сай, – пикрибариб илдани+.

16Петер кьутӀикӀес даимиублири. Унза абхьили, илдани ил чеиб ва хӀяйранбиуб. 17Петерли илдази лишайчил лехӀбизахъес тиладибариб ва ХалавегӀилли сай туснакълизивад секьяйда дураибал буриб.

– Иличила Якьублизира[*] цархӀилти бирхутазира бурая, – иб илини ва илавадли цархӀил мерличи арякьун+.

18Савли бургъантала ургаб халаси гъузгъалдидеш бетаур, сенкӀун Петерличил се бетаурал чилилра балули ахӀенри. 19Гьирад илигӀив умцӀерухъун, амма умцӀлабани селра хӀегибхӀели, илини къараулти хьар-хъарбаиб ва илди хъяблабяхъяхъес хъарбариб.

ГӀур Гьирад Ягьудеялизивад Къайсаркъалализи арякьун ва белгиси замана илав калун.

Гьирад Агриппа Ӏ-ибил вебкӀни

20Тирла ва Сидунна халкьличи Гьирад гьимукӀилри, илбагьандан, саби-ургаб вягӀдалабиубли, ва пачала къалабег Бластли гӀеббурцниличи хъарахъили, илди Гьирадличи бакӀиб ва даршудеш тиладибариб. СенкӀун илдала мер-муса берк-бержла масани дихнилизир пачала мер-мусаличи хъархӀерти сарри. 21Кабизахъурси бархӀи Гьирадли пачала гӀяба чегьур, суд бируси тахличи кайиб ва илдачи дугьайзур. 22Халкьли биалли ахъли тӀамадариб:

– Ил тӀама адамла ахӀенну, Аллагьла саби!

23Аллагь чевяхӀхӀерни багьандан, ХалавегӀилла малаикли бяхъили, ил илхӀяйзив какьур ва, милкъя верги, Гьирад вебкӀиб+.

24Аллагьла дев челис че гьарахъли тӀинтӀбикӀулри+. 25Барнабани ва Саулли чучи хъарбарибси таманбариб ва, чучил Марк бикӀуси Югьан вархкасили, Ерусалимлизи чарбухъун+.

13

Барнаба ва Саул къуллукъбирахъес бархьиб

13^1Антиохиялизибси МасихӀла умматлизиб идбагунира мугӀяллимтира лебри: Барнаба, Негри бикӀуси Симеун, киреналан Луций, мербекӀ Гьирадличил вархли вяркъурси Менагьим ва Саул+. 2Гьачам илдани ХалавегӀиллис гӀибадатбирухӀели ва дуббурцухӀели, Дурхъати РухӀли илдази иб:

– Дила баркьудилис Барнаба ва Саул Набзи бихая+. 3ГӀур дуббуцили ва балгабарили, Барнабачи ва Саулличи някъби чедуциб ва илди баткаиб.

Павел ва Барнаба Киприлизиб

4Дурхъати РухӀли бархьибти, илди кӀелра вакил Селевкиялизи бякьун, илабад биалли гамиличиб – Киприлизи. 5Илди Саламиннизи бакӀиб ва синагугуназиб Аллагьла дев балахъес бехӀбихьиб. Югьанра илдачил варх сайри ва илдас кумекбирулри+. 6Илдани лебилра бугъу чедибяхъиб ва Папуслизи бакӀиб. Илдас илав Бар-ГӀиса бикӀуси, сихӀрукья ва къалпси идбаг сайси, ца жугьутӀ къаршиикиб+. 7Ил Римла проконсул сайси, халаси гӀякьлула адам Сергий Павелличил варх сайри. Проконсулли, Аллагьла дев бакьес дигули, Барнаба ва Саул сунечи жибариб. 8Амма, баягъи сихӀрукья, сунес ХӀялим илира бикӀуси, илдачи къаршили узулри ва проконсул вирхнилизивад гӀелумаэс кьаслири. 9ИлхӀели Саул, сайра Павел сайси, Дурхъати РухӀли вицӀили, вархьли ХӀялимличи хӀеризур+
10ва иб:

– Къунба ва хӀяяагардешли вицӀибси, илбисла урши, гьарра бархьдешла душман! ХалавегӀилла дархьти гьундури дулкӀахънилизив, марлира, хӀу тӀашхӀелзусирив? 11ХалавегӀилла някъ хӀечи къаршили бяхӀчиаили саби, хӀу сукъурдешли урцури ва белгиси замана берхӀила шала чехӀебиид. БусягӀятал ил цӀябдешли уциб ва, сай някъ буцили укеси варгес дигули, ита-иша хахамли вашес вехӀихьиб. 12Проконсулли, илаб бетаурси чебаили, ХалавегӀилличила белчӀудиличи хӀяйраниуб ва вирхаур.

Писидияла Антиохиялизиб гӀибадатбарни

13Папуслизибад гамиличиб арбякьи, Павелра илала бархкьябира Пампилиялизибси[*] Пергализи бакӀиб. Илаб илди батурли, Югьан Ерусалимлизи чарухъун+. 14Пергализибад илди гӀурра гьарахъли, Писидияла Антиохиялизи арбякьун. Сут бархӀи синагуглизи бакӀиб ва кабииб. 15Зегъала ва Идбагунала табтурти делчӀи гӀергъи синагугла халалтани илдази иб:

– Узби, рахли адамти уркӀичеббарес хӀушала се-биалра буресил леббиалли, бурая+. 16Павел айзур ва, някъли лишанра барили, иб:

– Израилланти ва лерилра Аллагьлизирад урухкӀанти, набчи лехӀдизирая! 17Израилла халкьла Аллагьли нушала дудешуни чеббикӀиб. МисрилизибхӀели Илини халкь чебяхӀбариб ва ахъбуцибси някъличил илабад дураиб. 18АвцӀали дус бацӀавлахъличиб илди чекасиб. 19Илини Ханааннизиб верхӀбехӀ халкь къирбариб ва илдала ванза нушала халабегӀтас букьурли бедиб.

20Ил бетаэс авдаршлим шуцӀалицад дус ардякьун. ГӀур Самуил идбагла замана сабаайчи, Аллагьли илдас судьяби бедлугиб. 21ГӀурхӀели халкьли чус пача гахъес тиладибариб ва Аллагьли Бунъяминна кьамлизивадси, Кишла урши Саул пачали ведиб, суненира авцӀали дус пачадеш дарибси. 22ГӀур Саул увкасили, Аллагьли Дауд пачавариб. Илини иличила бикьридешдариб: «Нуни Гьессайла урши Дауд варгира, ил адам Дила уркӀилис кьабулли сай, илини лерилра Дила хьулани тамандиру». 23Сунени чеасни хӀясибли Аллагьли Даудла наслулизивад Израиллис Уцахъан – ГӀиса ведиб. 24ГӀиса вакӀес гьалав ЯхӀъяни Израилла лебилра халкь шизибакӀахъес ва иличибли Аллагьличи чарбухъахъес жибариб+. 25Сунела баркьуди таманбирахъули, ЯхӀъя викӀусири: «ХӀушани ну чизи халирулраяв? Ну Ит ахӀенра. Амма наб гӀергъи Ит лявкьули сай, Сунела кьяшмачирти дабрила дабругуни арзесалра ну лайикьси ахӀенра»+.

26Узби, Ибрагьимла жинсла дурхӀни ва хӀуша, Аллагьлизирад урухкӀути! Ил уцахънила Хабар нушачи бархьибсири! 27Ерусалимла халкьли ва илдала хӀякимтани МасихӀ хӀегьур, илдани Илис судбариб ва иличирли гьар сут бархӀи дучӀути идбагунала гъай детерхахъур+. 28Илдани Иличиб сегъуналра Сай кавшес лайикьси сабаб хӀебаргиб, амма илкьяйда биалра Пилатлизибад Ил кавшни тӀалаббариб+. 29Иличила делкӀунти гьар секӀал илдани дарибхӀели, Ил тӀайчивад увкасиб ва иникъхӀяблизи кайхьиб+. 30Амма Аллагьли бебкӀибтазивад Ил мицӀирвариб+. 31Ва гӀурра дахъал бурхӀназив Иличил барх Галилеялизибад Ерусалимлизи бакӀибтани Ил чеиб. Гьанна илди – халкьла гьалаб Илала бикьруми саби+.

32-33ХалабегӀтас бедибси чеасла таманбиъниличила хӀушази ГӀяхӀхабар балахъулра: Аллагьли нушала халабегӀтас чеасибси, ГӀиса мицӀирварили, нушабра таманбариб. Забурла кӀиибил тулкилизиб белкӀи саби:

«ХӀу Дила Уршири,
ишбархӀи ХӀу Нуни акӀахъубри».

34Аллагьли ил мицӀирварниличила ва Илала чархли мурталра берхӀни чехӀебиъниличила, Илини ишкьяйда буриб:

«Нуни хӀушаб, Даудлис чеасибти, дурхъати ва марти чеаслуми детурхахъис».

35Табтарла цархӀил мерличив Ил викӀули сай:

«ХӀуни ХӀела Дурхъасилизи берхӀни хӀебалахъад»+.

36Сунела наслулизиб Даудли Аллагьла кьас бетерхахъур. Дауд вебкӀиб, ил дудешуначил хӀяриихьиб, ва илала кьаркьала берхӀиб+. 37Амма Итини, Аллагьли мицӀирварибсини, берхӀни хӀебагьур.

38Илкьяйда, узби, багьирая, хӀушала бунагьуни Иличирли хасардалтути сари. Гьар секӀайзиб, Мусала Зегъали мардарес хӀедирусилизибра, вирхусини Илизиб марварни кайсули саби+. 39Илала гӀяхӀдешли, гьарилра Иличи вирхуси, марварибси сай. 40ХӀердикӀеная, идбагунани бурибсигъуна хӀушачилра кахӀебикахъес:

41«ХӀердизирая, чердукалкӀанти,
хӀяйрандиирая ва алхеная,
сенкӀун хӀушала бурхӀназиб Нуни,
хӀушази бурили хьалли,
хӀуша гьеч дирххӀеэсил бирисра».

42Павел ва Барнаба синагуглизибад аркьухӀели, илдази тиладибариб лябкьуси сут бархӀира иличила бурахъес. 43ЦахӀнабик бехъуб, амма бахъалгъунти жугьутӀуни ва жугьутӀ динничи шурбатурти адамтазибадти иманчебтира Павеллис ва Барнабас гӀергъи арбякьун. Илди илдачил гъайбикӀулри ва гьаннала гӀергъи Аллагьла уркӀецӀиличи хъарахъили хӀербирахъес махбикӀулри+.

44ГӀергъила сут бархӀи ХалавегӀилла дев бакьес багьандан, лебилрара-сера шагьарланти цалабикиб. 45Илдицад учибикибти халкь чебаили, жугьутӀуни кьясдешли бицӀиб ва Павелли дурутас дирглумачил къаршили гъайбикӀес бехӀбихьиб+. 46ИлхӀели Павелли ва Барнабали илдази чӀумали иб:

– БегӀлара гьалаб хӀушани Аллагьла дев балахъес гӀягӀнисири. Амма хӀушани ил кьабулхӀебирули, даимти гӀямруличи лайикьли хӀедиънилизи халбирули диадалли, нуша гьанна урхӀла халкьаначи аркьулра,+
47Аллагьли нушачи хъарбарили кьяйда. Илини иб:

«Нуни ХӀу урхӀла халкьанас шала варири,

ХӀечибли берцуди дунъяла дубаначи баахъес багьандан»+.

48УрхӀла халкьанала адамтани илди дикьухӀели, разибирутири ва Илала дев багьандан Аллагь чевяхӀирусири. Лебилра даимти гӀямрулис чеббикӀибти бирхаур.

49ХалавегӀилла дев лерилра илди мер-мусаличиб тӀинтӀбиуб.

50ЖугьутӀунани машгьурти хъалибаргуназибадти иманчебти хьунул адамтира шагьарла хӀякимтира гьирбариб ва илди Павеллисра Барнабасра гӀергъикабикиб. ГӀур илди чула мер-мусаличибад дугӀаиб. 51ИлхӀели илдани илдачи къаршили бикьридешлис чула кьяшмачирти хяса пяхӀдариб ва Икуниялизи арбякьун+. 52МутагӀялимти биалли разидешли ва Дурхъати РухӀли бирцӀулри+.

14

Павел ва Барнаба Икуниялизиб

14^1Икуниялизибра гӀядатлибиубли кьяйда Павел ва Барнаба жугьутӀунала синагуглизи бакӀиб ва илкьяйда гъайбикӀи, хӀятта дебали бахъал жугьутӀунира грекунира бирхаур+. 2Амма МасихӀлиличи бирххӀеурти жугьутӀунани урхӀла адамти гьирбариб ва илди узбачи къаршили кабизахъур. 3Иличи хӀерхӀеили, Павел ва Барнаба илаб бахъхӀи калун. Чус лишантира гӀяламатунира дирахъес цӀакь лугули, Сунела баркатличила хабар тасдикьбируси ХалавегӀилличила илди урехиагарли гъайбикӀулри+. 4Шагьарла халкь кӀел бутӀаличи бутӀиб. ЦабехӀтани жугьутӀуни гӀеббурцулри, цархӀилтани – вакилти.+
5Амма урхӀла адамтани ва жугьутӀунани чула хӀякимтачил бархли цӀакь пайдалабарили, илдачи къаркъуби чекьес хьулбухъун. 6-7Иличила багьурли, вакилти Ликауниялизи бебшиб ва иларти шагьурти Листрализибра, Дербилизибра, алавти мер-мусаличибра ГӀяхӀхабар балахъес даимбиуб+.

Листрализиб гӀибадатбирни

8Листрализив сунела кьяшми хӀедузуси адам леври; ил акӀубхӀейчивад валкӀа сайри ва гьачамалра вашуси ахӀенри+. 9Ил Павелли дурутачи лехӀихъулри. Павел иличи хӀеризур ва сагъиэс багьандан илала вирхни лебли биъни чебаиб+.

10– ХӀела кьяшмачи вархьли тӀашизи! – иб илини гӀяргази.

Ил харчизур ва вашескайиб+. 11Павелли барибси чебаили, ликаун мезли адамти вявбикӀесбииб:

– Адамтала куцаначил нушачи аллагьуни кабацӀили саби!+

12Илдани Барнаба – Зевслизи ва, имцӀали гъайикӀни багьандан, Павел Гермеслизи[*] халбарилри. 13Шагьарла дураб Зевсла гӀибадатхана лебри ва илавси кашишли шагьарла къапуличи унцира киб, вавнала халубира хиб, халкьличил кьурбунти дарес багьандан. 14Иличила бакьибхӀели, чучирти палтар гъярдердили, Вакилти Барнаба ва Павел ахъти вявличил учибикибти адамтала урга бухӀнабухъун:+

15– ТӀашдизирая, се саби хӀушани бируси? Нуша хӀушагъунти адамти сарра! Нушани хӀушаб ГӀяхӀхабар хилра ва, хӀушала пайдаагар секӀал датурли, зубрира, ванзара, урхьура ва лерилра илдазиртира акӀахъубси, мицӀирси Аллагьличи шурдухъи дигулра. 16Гьалаб Илини халкьанас чула гьундурачил башахъес пурбанбирусири, 17илхӀелира, гӀяхӀ бирули, хӀушаб зубразирад заманаличир марка ва сабухъ дурхьули, беркала лугули ва хӀушала уркӀби разидешли дирцӀули, Сунечила бикьридешдирес даимиубсири+.

18Амма илди гъайличилра илдани адамтази чус кьурбан хӀебарахъес хӀилхӀи биуб.

19ИлхӀелира Антиохиялизибад ва Икуниялизибад бакӀибти жугьутӀунани учибикибти адамти чула шайчи арбукиб. Павел къаркъубалавариб ва, вебкӀили сай или, шагьарла дура арухили лайвакӀиб. 20Амма мутагӀялимти ил алав цалабикибхӀели, ил айзур ва гӀелавяхӀ шагьарлизи чарухъун. ГӀергъила бархӀи илди Барнабаличил Дербилизи арбякьун.

Сирияла Антиохиялизи чарбухъни

21Ил шагьарлизиб ГӀяхӀхабар бурули, илдани бахъал адамти мутагӀялимти бетаахъур. ГӀур илди Листрализи чарбухъун, гӀур Икуниялизи ва Антиохиялизи арбякьун. 22Илаб илдани мутагӀялимти гӀеббурцулри ва бирхнилизиб калахъес махбирулри.

– Аллагьла ПачяхӀдешлизи адацӀес гьалар нушачи дахъал децӀ-анцӀкьи чевкъар, – бикӀулри илди+.

23Павелли ва Барнабали МасихӀла гьарил умматлис халати кабатур ва, дуббуцили, балгара барили, илди саби бирхаурси ХалавегӀилличи хъарбариб+. 24ГӀур илди Писидиялизи ва Пампилиялизи бакӀиб. 25Пергализир вягӀзуртидарили, Атталиялизи бакӀиб, 26гӀур Атталиялизибад гамиличиб илди Антиохиялизи арбякьун. (Муртрил илабад баркьудиличи бархьибтири ва Аллагьли баркатличибли ил таманбариб)+. 27Антиохиялизи бакӀили, илдани МасихӀла уммат бучиб ва чучирли Аллагьли дарибтачила ва урхӀла халкьанас Илини бирхаахъес имкан бедниличила буриб. 28Илди илаб бахъхӀи мутагӀялимтачил барх калун.

15

Ерусалимлизиб умматла бурги гьунибаъни

15^1Ягьудеялизибад Антиохиялизи адамти бакӀиб ва узби руркъескабииб:

– Эгер хӀуша Мусани кабизахъурси гӀядат хӀясибли суннатлахӀедарадалли, дерцес хӀедирудая.

2Ил суалли Павелла ва Барнабала илдачил балхӀебикибдеш ва буцӀарси жал акӀахъуб. ИлхӀели цачумал гьатӀи бирхутачил Ерусалимлизи букьяхъес ва вакилтачилра тямадабачилра ил суал хӀербарахъес, Павелличи ва Барнабачи хъарбариб. 3МасихӀла умматлизибад кумек касили, илди Пиникиялизибад ва Самариялизибадбикили арбякьун. Илаб урхӀла халкьла адамти Аллагьличи шурбатниличила бурулри. Ил хабарли лебилра бирхути дебали разибирахъулри.

4Ерусалимлизиб илди МасихӀла умматла бутӀакьянчибани ва тямадабани кьабулбарибхӀели, илдани чучирли Аллагьли дарибти лерилра секӀултачила илдази буриб. 5Амма парисейтала кьукьялизибадти бирхути урхӀла халкьла адамти суннатлабирес ва илдазибад Мусала Зегъа бузахъни тӀалаббирес гӀягӀниси саби, бикӀулри. 6Ил суал хӀербарес или, вакилти ва тямадаби цалабикиб. 7БахъхӀи хӀербирули кали гӀергъи Петер айзур ва иб:

– Узби, урхӀла халкьла адамти бирхаахъес багьандан, илдас ГӀяхӀхабар балахъес нуша лебтазивадалра ну Аллагьли чеввикӀили гӀергъи гӀяхӀцад замана арбякьи биъни хӀушани балулра+. 8Адамтала уркӀби далуси Аллагьли, нушаб кьяйда урхӀла халкьла адамтасра Дурхъати РухӀ дедили, илди кьабулбарнилис бикьридеш гиб+. 9Нушала ва илдала ургаб Илини сегъуналра декӀардеш бургули ахӀен, сенкӀун бирхниличил Илини илдала уркӀби умударили сари!+
10Или биубхӀели, ГӀисала гьуни буцибтала хъябличи, я нушала дудешунани, я нушани бихес хӀедируси дукӀ чебихьили, сен хӀушани Аллагьла хӀялумцӀулрая? 11ХалавегӀил ГӀисала баркатличибли берцуди кайсниличи нушакӀун дирхулра. Илданира тяп илкьяйда кайсу.

12ИлхӀели лебилра къайбикиб ва Барнабаличира Павелличира лехӀахъиб. Илдани чучирли Аллагьли урхӀла халкьанала ургар дарибти лишантачилара, гӀяламатуначилара буриб. 13Илдани хабар таманбарибхӀели, Якьубли иб:

– Узби, лехӀдизирая набчи+. 14Симеунни[*] нушази буриб, секьяйда Аллагьли бехӀбихьудличибадал урхӀла халкьлизибад Сунела уличилси халкь цалабяхъес къайгъибарибал. 15Ил идбагунала гъайличилра цугбиркули саби, сенкӀун Табтарлизиб бурили саби:

16«ГӀур Ну чарулхъас,
кабикибси Даудла чятир-хъали сагали тӀашбалтас.

Нуни ил гъятӀбиълумазибад тӀашбалтас
ва сагали лушас.

17ИлхӀели цархӀилти адамти ва лебилра урхӀла халкьла адамти,
сенкӀун илди Нуни жибарира, Дила уличилтили бетаахъес. Илкьяйда викӀули сай ХалавегӀил,

18иличила жявхӀейчибад Сунени багьахъурси».

19Илбагьандан, дила пикри хӀясибли, Аллагьличи шурбулхъути урхӀла халкьла адамтас нушани къияндешуни алкӀахъес асухӀебирар. 20Иличи ургӀебли, нушани илдачи кагъар белкӀес гӀягӀнибиркур, исмуртани жяргадарибти секӀайзибадра, къехӀбадешлизибадра, гӀяндбикибси мицӀирагла диъ букнилизибадра[*] ва хӀилизибадра[*] саби мяхӀкамбиахъес махбируси+. 21Мусала ЗегъакӀун жявхӀейчибад гьарил шагьарлизиб балахъуси саби ва синагугуназиб сут бурхӀназиб ахъли бучӀуси саби.

Мажлисла хӀукму

22ИлхӀели вакилтани ва тямадабани лебилра МасихӀла умматличил бархли чула ургабад чумал адам чеббикӀес ва Павелличилра Барнабаличилра Антиохиялизи бархьес пикрибариб. Илдани, сунес Барсабба бикӀуси, Ягьудара Силара чеббикӀиб. Илди кӀелра узбала ургаб бурги сабри. 23Илдачил ишгъуна кагъарра бархьиб:

«Нуша, вакилти ва тямадаби,
хӀушачи, Антиохиялизирти, Сириялизирти ва Киликиялизирти урхӀла халкьназирадти узбачи саламдикӀулра!

24Нушачи хабурти даили сари, нушачибад хӀушачи бакӀибти цабехӀти адамтани чула гъайличил хӀуша дачадархахъниличила ва хӀушала аргъала зигарбухъахъниличила, амма нушани илдачи селра хъарбарибси ахӀенри. 25Илбагьандан нушани, лерилра кьабулдикили, нушала ургабад чумал адам чеббикӀес ва нушала ахӀерти Барнаба ва Павелличил хӀушачи бархьес пикрибарира. 26Нушала ХалавегӀил ГӀиса МасихӀла у багьандан, илдани чула жан багъишладариб. 27ДелкӀунти мухӀлили дурахъес нушани хӀушачи илкьяйдали Ягьуда ва Сила бурхьулра. 28Дурхъати РухӀли ва нушани хӀушаб къиянбухъеси селра лугули ахӀенра, гӀергъити гӀягӀнити ахӀенси:+
29исмуртас кьурбанбарибси беркайзирад, хӀилизирад, гӀяндбикибси мицӀирагла диъличирад ва къехӀбадешличирад гьарахъдикирая! Эгер хӀушани илди дузахъадалли, хӀуша дархьли дирудая. Арали датабая!»

30Бархьибти гьайбиуб ва Антиохиялизи бакӀиб. Илаб илдани жамигӀят цалабяхъиб ва кагъар бедиб. 31Адамтани ил бучӀулри ва уркӀичеббируси хабарличи разибирулри. 32Ягьудара Силара идбагуни сабри ва чула гъайличил узби гӀеббурцулри ва уркӀичеббирулри+. 33-34Илаб илди белгиси замана калун ва узбани, саламатдеш балги, саби бархьибтачи батаиб.

35Павелра Барнабара Антиохиялизиб калун. Бахъал цархӀилти узбачил илдани адамти руркъули, ХалавегӀилла дев балахъулри+.

Павелла ва Барнабала ургарти цахӀебалгундеш

36Белгиси замана дикибхӀели, Павелли Барнабази гьалабихьиб:

– Гьаригу, нушани ХалавегӀилла дев балахъули калунти лерилра шагьуртазибти узбачи аркьехӀе ва илдала аги сен сабил хӀердилзехӀе.

37Марк бикӀуси Югьан, Барнабас сунечил варх касес дигулри,+
38амма, саби Пампилиялизиб уббатурси ва чула баркьудилизир бутӀакьяндеш хӀедарибси, ил адам касес Павел кьабулиркули ахӀенри+.

39Илдала ургаб балхӀебикибдеш акӀуб ва илди декӀарбикиб. Маркра касили, Барнаба гамиличив Киприлизи арякьун, 40Павелли биалли Сила чеввикӀиб. Узбани ил ХалавегӀилла баркатличи хъарвариб+. 41Павел архӀяличи дуравхъун. Ил, МасихӀла умматуни гӀердурцули, Сириялизивад ва Киликиялизивад аркьулри.

16

Асияла шагьуртазиб вягӀза

16^1Павел Дербилизи ва Листрализи вакӀиб. Илав Тимапей бикӀуси мутагӀялим леври. Тимапейла неш рирхуси жугьутӀ сарри, дудеш биалли грек сайри. 2Листрализиб ва Икуниялизиб Тимапейличила узбани гӀяхӀси пикри бурулри. 3Павеллис ил сунечил варх архӀяличи касес дигулиахъиб. Тимапейла дудеш грек виъни лебтанилра балухӀели, ил мерличиб хӀербирути жугьутӀуни багьандан Павелли ил суннатлавариб. 4Шагьарлизибад шагьарлизи архӀялибашули, Павелли ва илала бархкьябани Ерусалимлизиб вакилтани ва тямадабани кьабулбарибси хӀукму бузахъес бирхути жибирулри+. 5МасихӀла умматуни дирхнилизир цӀакьдикӀулри ва бирхутала лугӀи гьар бархӀи имцӀабикӀулри+.

Македониялизивадси адам Павелличи чебаалализив лявкьули сай

6Илди Пиригиялизибад ва Галатияла мер-мусаличибад аркьулри, амма Асияла ванзаличиб дев балахъес Дурхъати РухӀли пурбанхӀебариб+. 7Мисияла[*] дазуличи бетаили, илди Битиниялизи букьес алавбухъун, амма ГӀисала РухӀли пурбанхӀебариб. 8ИлхӀели Мисия ахъили, илди Троадализи бакӀиб+. 9Дугели Павеллис чебаала гьалабизур: иличи Македониялизивадси адам вакӀиб. Ил тӀашлири ва илизи тиладиикӀулри:

– Македониялизи вакӀи ва нушаб кумекбара!

10Ил чебаалалис гӀергъи нушани[*] пикрибарира, Аллагьли нуша илаб ГӀяхӀхабар бурахъес жидирулра или, ва Македониялизи дукьес хӀядурдиубра.

Пилиппи шагьарлизир Лидия шуррухъни

11Троадализирад гамиличир нуша дархьаначи Самупраклизи гьайдиубра ва гӀергъила бархӀи иларадли Неапулислизи ардякьунра. 12Неапулислизибад нушала архӀя, Римла хъархӀерси шагьарлизира, Македонияла ил шайчиб бекӀси шагьар сабси, Пилиппилизира даимбарира. Илар нуша чумал бархӀи калунра. 13Сут бархӀи нуша шагьарла къапула дура ардякьунра, нушаб гьанбиркуливан илаб балгала мер лебри. Нуша кадиира ва илаб цалабикибти хьунул адамтачил гъайкадикӀес дехӀдихьира. 14Илдала ургар Лидия бикӀуси Тиатира шагьарлизирадси, сунени дурхъати цӀяба-хӀунтӀена чӀянкӀи дирцуси, ца иманчерси хьунул адам лерри. Павелли дурути гъайлис ХалавегӀилли Лидияла уркӀи абхьиб+. 15Сарира лебилра сунела хъулибтира шизибакӀахъибхӀели, илини нуша сунечи жидарира.

– ХӀушани ну ХалавегӀилличи рирхусилизи халрирули диадалли, дила хъули дакӀили, набчир гӀяхӀялдеш дарая, – тиладирикӀулри ил нушази+.

Пилиппилизиб Павел ва Сила буцни

16Гьачам нуша балгала мерличи аркьуси замана гьуйчир нушаб ца лагъ къарширикиб, сарира Пипун-жиндли[*] руцибси. Гьалахили дурутачил илини сунела хужаимтас халаси хайри лугулри. 17Павеллис ва нушаб гӀергъи рашули, лагъ вяврикӀулри:

– Илди адамти – ЧихъчевяхӀси Аллагьла къаравашуни саби! Илдани хӀушаб уцахъуси гьуни балахъули саби! 18Илини ил гьар бархӀи бирулри. Илди анцӀдукьунхӀели, гӀела шуряхъили, Павелли жиндлизи иб:

– ГӀиса МасихӀла уличибли хӀези буйрухъбирулра: дурабухъен илизибад!

ИлхӀяйзиб жинд илизибад дурабухъун+. 19Илала хужаимтани, саби хайрилизибад бухъниличила аргъибхӀели, Павел ва Сила буциб ва майдайчи хъусбяхъили, шагьарла хӀякимтачи арбукиб. 20Шагьарла хӀякимтачи кили, иб:

– Ишди адамти жугьутӀуни саби ва илди нушала шагьарлизиб низамагрилис сабабли бетарули саби. 21Нушани, римлантани, я кьабулдарес я дузахъес гӀягӀнили ахӀенти гӀядатуни кадилзахъули сари илдани+.

22Учибикибти адамтира Павелличи ва Силачи къаршили кабизур. ХӀякимтани илдачирад палтар чердатахъес ва тӀерхьуба битахъес хъарбариб. 23Илди чӀумали битиб ва туснакълизи лайбакӀиб, туснакъла къарауйзи биалли сахъли къараулбирахъес буйрухъбариб. 24Илгъуна буйрухъ касибси къарауй илди бухӀнабси туснакълизи кабатур ва кьяшмачи урца къалипуни чедихьиб.

25Байхъу дуги диркухӀели, Павел ва Сила булгулри ва Аллагьлис дезала далуйта бучӀулри, цархӀилти туснакълабти – илдачи лехӀихъулри. 26Хапли илцадра цӀакьти мерсдакьун, хӀятта туснакъла хьулчни гьакӀардухъун. Лерилра унзурби гьаргдиуб ва лебилра туснакълабтала кьяшмачирти шинжирти чердикиб+. 27Туснакъла къараул чеваргъиб ва туснакъла лерилра унзурби гьаргли чедаиб, илини тур хапбариб ва, лебилра туснакълабти бебшили бургар или, сунезивад сай таманкайэс кьасбариб+. 28Амма Павел вявбяхъес валкьаур:

– ХӀед хӀуни селра мабирид! Нуша лерилра ишар сарра!

29Шала тӀалаббарили, къараул ухӀна дуцӀухъун ва, руржули, Павеллара Силалара гьала кайкиб+. 30Илини илди туснакълизибад дураиб ва хьарбаиб:

– Дила хужаимти, се барес гӀягӀнилив нуни, верцес багьандан+?

31– ХалавегӀил ГӀисачи вирхен, – жаваб чарбатур илдани, – илхӀели хӀура, хӀела хъулибтира берцили бирар+.

32Илдани илизи ва илала хъулибтази ХалавегӀилла дев багьахъур. 33Дугила ил сягӀятлизир туснакъла къарауй илдала дяхъурби дирциб ва итмаданал сайра сунела хъулибтира шизибакӀахъиб+. 34Илини Павел ва Сила сунечи хъули киб ва илдас кьумур кабихьиб. Илра лебилра сунела хъулибтира Аллагьличи бирхаъниличи хӀулкӀулири+.

35ГӀергъила бархӀи шагьарла хӀякимтани буйрухъличил чула къуллукъчиби туснакълизи бархьиб:

– Илди адамти баткаая!

36Туснакъла къарауй Павеллизи иб:

– ХӀякимтани хӀуша азаддатахъес буйрухъбариб. ХӀуша ардукьес дирудая. Саламатли дукьеная.

37Амма Павелли иб:

– Илдани нуша, Римла адамти диъниличи хӀерхӀеили, суд хӀебарили, халкьла гьалар дитира ва туснакълизи духӀнаира. Гьанна биалли дигӀянали илдас нуша дугӀаэс дигули саби? Юх! Ишарад нуша дуракаэс саби бакӀаб!+

38Къуллукъчибани иличила шагьарла хӀякимтази бурили, Павелра Силара Римла адамти биъниличила бакьибхӀели, илди урухбиуб. 39БакӀили, илди малхӀямли дугьабизур ва, шагьарлизибад арбукьяхъес тиладибикӀули, туснакълизибад дуракаиб+.

40Туснакълабад дурабухъи, Павел ва Сила Лидияла хъули бакӀиб. Илаб илди узбачил гьунибаиб ва илди уркӀичеббариб. Илала гӀергъи илдани чула архӀя даимбариб+.

17

Павел Тессалоникализив

17^1Ампипул ва Апаллуния ахъили, илди, сунезиб жугьутӀунала синагуг лебси, Тессалоникализи бакӀиб. 2Павел, сунела гӀядатбарили, синагуглизи вякьун ва илав гьаб-гӀергъили хӀябал сут бархӀи Табтарличила жугьутӀуначил гъайикӀули калун+. 3МасихӀ зараллизиикес ва бебкӀибтазивад мицӀириэс гӀягӀниси биъниличила илдази иргъахъулри ва илдас кабилзахъулри.

– Нуни Сунечила балахъуси ГӀиса – ил МасихӀ сай, – викӀулри Павел+.

4Илдас цачумал жугьутӀра илкьяйдали бахъал Аллагьлис мутӀигӀти грекунира ва гӀяхӀцад давлачебти хьунул адамтира бирхаахъес имканбакӀиб. Илди лебилра Павелличил ва Силаличил бархбикиб. 5Ил анцӀбукьли цархӀилти жугьутӀуназир кьясдеш акӀахъуб. Майдайчиб баргибти хӀярамзадабира чучил барх касили, илдани адамти учибяхъиб ва шагьарлизир гъузгъалдидеш акӀахъуб. Учибикибти адамтачи Павел ва Сила дуракаэс багьандан, илди Ясунна юртличи бетухъун. 6Илаб илди хӀебаргили, Ясунра цархӀилти узбира шагьарла хӀякимтачи хъусбяхъиб.

– Илди адамтани лебил дунъяличир пунтъала ахъдурцули сари ва гьанна иша сабаили саби, – вявбикӀулри адамти, – 7Ясунни илди сунела юртлизиб кьабулбариб. Илдани къайсарпачала хӀукмурти дулъули сари ва, Сунесра ГӀиса бикӀуси, цархӀил пача лев, бикӀули саби+.

8Илди дикьули, халкьра шагьарла хӀякимтира зигарбухъун. 9Ясунни ва цархӀилтани дихьа бедибхӀили, илди баткаиб.

Вакилти Береялизиб

10Дуги гъамбиубмад, узбани Павелра Силара Береялизи бархьиб. Ила сабаили, илди синагуглизи бакӀиб. 11Береяланти тессалоникалантачиб имцӀали уркӀигьаргти адамти сабри. Павелли дурибти иштяхӀличил кьабулдарили, чули дакьибтала хӀекьдеш кабизахъес багьандан, илди гьар бархӀи Табтурти ахтардидирес бехӀбихьиб. 12Илдазибад бахъал бирхаур, илкьяйдали бахъал давлачебти грекуни хьунул адамтира мурул адамтира бирхаур. 13Амма Тессалоникализиб жугьутӀунани Павелли Аллагьла дев Береялизиб балахъниличила бакьибхӀели, илди ила бакӀили, халкь гьирбирес ва пунтбирахъес бехӀбихьиб. 14Узбани итмадан Павел урхьуличивяхӀ вархьиб, Сила ва Тимапей биалли шагьарлизиб калун. 15Павелличилти бархбашанти иличил Апинилизи бакӀиб. ГӀур Силара Тимапейра сунечи къалабали бакӀахъес ибси Павелла хъарбаркьличил гӀелабяхӀ чарбиуб.

Павел Апинилизив

16Сунела бархкьябачи хӀерли, Павел Апиникад къунзкайкӀулри ва иларти дахъал исмуртани ил зигарикӀахъулри. 17ЖугьутӀунала синагуглизив ил жугьутӀуначил ва Аллагьлис мутӀигӀти грекуначил ихтилатикӀулри ва гьар бархӀи майдайчиб къаршибикибтачил гъайикӀулри. 18Иличил ихтилатлизиихъулри, эпикургӀебтала ва истуикгӀебтала[*] школабази кабурхути цацабехӀти философунира. ЦабехӀти хьарбикӀулри:

– Се бурес дигулив ил пӀягъилис?

ЦархӀилти бикӀулри:

– Ил дураванзалан аллагьуначила гъайикӀули виэс, – сенкӀун Павелли ГӀисачила ГӀяхӀхабар балахъулри ва мицӀириъниличила[*] бурулри. 19Павел Ареапагличи[*] киб ва тиладибариб:

– Нушази бура, хӀу вягӀзуртаиркьуси се сагаси белчӀуди сабив+? 20ХӀу селичила-сайрил гӀядатлиахӀенсиличила гъайикӀулри, ил се сабил нушаб багьес дигахъахӀери.

21Апинилантала ва илаб хӀербирути дураулкалантала бегӀлара гӀяхӀси замана буркӀнила тяхӀяр сабри се-биалра бурни яра селичи-биалра сагасиличи лехӀихъни.

22Ареапагла байлизи тӀашизурли, Павелли иб:

– Апиниланти! Нуни чебиуливан, хӀуша хӀекьли динничи чекадизурти адамти саррая. 23Вашули, уни хӀушала дурхъадешуни ункъли хӀердарира. Ца кьурбандирхьличи белкӀири: «ХӀелуси Аллагьлис». ХӀушани хӀелукъира хӀурматбируси Аллагьличила бурулра нуни. 24Сунени дунъя ва илизирти лерилра секӀал акӀахъубси Аллагь, заклара ванзалара ХалавегӀил сай. Ил адамла някъбани тӀашдатурти хъулразив хӀерируси ахӀен,+
25се-биалра Сунес камсиван, адамтани чула някъбачил Илис къуллукъбирулира хӀяжатси ахӀен, сенкӀун Илини Сунени лебилра адамтас гӀямрура, гьигьра ва лерилра цархӀилтира лугули сай. 26Ванзаличиб гьариллис сунела замана ва мер кабизахъурли, адамтази ил буцахъес багьандан, ца адамлизибад Илини халкьани акӀахъуб. 27Илди лерилра Аллагьли дарибти сари, адамти СунегӀиб умцӀахъес багьандан, Сунела хабарасахъес ва Сай варгахъес багьандан, Сай нушачивад илцадра-декӀар гьарахъли хӀейалра. 28СенкӀун «Илизир нуша хӀердирулра, вяшдикӀулра ва лерлира», иличила цацабехӀти хӀушала поэтуни бикӀуливан: «НушакӀун Илала жинс сарра»[*]. 29Эгер нуша Аллагьла жинс диахӀелли, нушани Аллагь мургьила, арцла яра къаркъала бирславан, яра адамла пикри-устадешличил барибси цархӀил куцбяхъван чейахъес гӀягӀниси ахӀен. 30Аллагь – Сай хӀелуси замунтазивра илди секӀайчивад чевурхусири. Гьанна биалли Аллагьли лебилра гьар чинабалра бунагьуначибад гӀелумбизахъес ва Сунечи чарбухъахъес хъарбирули сай. 31Бархьдеш хӀясибли Илини дунъялис суд бируси бархӀи кабизахъурли саби, суд бируси Адамра чеввикӀили сай. БебкӀибтазивад ил мицӀириахъубли, Илини лебталалра гьалаб ил секӀал тасдикьбариб!+

32БебкӀибтазивад мицӀириъниличила бакьибхӀели, илдазибад цабехӀти дукалкӀес бехӀбихьиб, цархӀилтани биалли иб:

– Иличила нуша хӀечи кӀинайс лехӀихъехӀе.

33ГӀур Павелли илди уббатур. 34Чумал адам биалли Павелличил бархбикиб ва бирхаур. Илдала ургаб Ареапагла бутӀакьянчи Дианисий, Дамар бикӀуси хьунул адам ва цархӀилти адамти лебри.

18

КаринтӀлизиб вягӀза

18^1Илала гӀергъи Павел Апинилизивад арякьун ва КаринтӀлизи гьайиуб. 2Илав илис Пунтализивадси Акьул бикӀуси жугьутӀ къаршиикиб. Ил гьалавван сунела хьунул Прискиллачил Италиялизивад вакӀилри, сенкӀун къайсарпача Клавдийли лебилра жугьутӀуни Римлизибад арбукьяхъес буйрухъбарилри. Павел илдачи вакӀиб+. 3Илдала ва Павелла санигӀят цагъуна сабри: илдани чятирти дирулри, илбагьандан Павел илдачил узес калун. 4Гьар сут бархӀи синагуглизив ил жугьутӀуначил ва грекуначил гъайикӀулри, илди бирхаахъес кьасличил+.

5Македониялизибад Сила ва Тимапей бакӀибхӀели, ГӀиса – МасихӀ виъниличила жугьутӀунас бикьридешдирули, Павелли Дев балахъескайиб. 6Илди илис диргалабулхъес ва ил валтӀес бехӀбихьибхӀели, илини палтарличирти хяса пяхӀдариб ва илдази иб:

– ХӀуша алхнилис гӀяйибла дегӀти – хӀуша саррая! Ну умулира ва гьанна урхӀла халкьличи аркьулра+.

7ЖугьутӀунала синагуглизивад дуравхъи, Павел Аллагьлис мутӀигӀси пулан Титий Юст бикӀуси адамличи арякьун. Илала юрт синагугла мякьлаб сабри.

8ЖугьутӀунала синагугла халал Крисп ва лебилра илала хъулибти ХалавегӀилличи бирхаур. Павелла гъай дакьибти бахъал каринтӀлантира бирхаур ва шизибакӀахъиб+.

9Гьачам дугели чебаалализиб ХалавегӀилли Павеллизи иб:

– УрухмакӀуд! ГъайикӀес даимии ва къаймаркуд. 10Ну хӀечил сайра ва чилилра хӀед вайдеш хӀебиру. Ил шагьарлизиб бахъал Дила адамти леб. 11Илди Аллагьла девличи руркъули, Павел илав дус байхъала калун.

12Ит замана Галлиун[*] Ахайяла мербекӀ сайри. ИлхӀели жугьутӀуни цауркӀли Павелличи чебухъун ва судличи киб. 13Илди бикӀулри:

– Иш адамли нушала Зегъализиб белкӀунсиван ахӀи, цархӀилван Аллагьла хӀурматбирахъес адамти кьабулбиркахъули сай.

14Павелли селра эс бекӀхӀейубли левалли, ил гӀяйиблаирути жугьутӀунази Галлиунни иб:

– Гъай такьсирличила яра сегъуна-биалра вайбаркьличила диалри, ну хӀушачи лехӀихъира. 15Амма ишаб жал белчӀудиличила, умачила ва хӀушала Зегъаличила сабину, илди суалти хӀушани арзая. Илдигъунти баркьудлумазив ну судья виэс дигули ахӀенра+.

16Ва илини илди судлизибад дугӀаиб. 17ИлхӀели лебтанилра синагугла халал СуспӀен уциб ва судла юртла гьалав витиб, амма Галлиунни ил секӀайчи сегъуналра пикри бяхӀчихӀеиб.

Павел Антиохиялизи чарухъни

18ГӀяхӀцад бурхӀназив Павел КаринтӀлизив калун. ГӀур ил узбачил декӀарикили, Прискиллачил ва Акьулличил гамиличив Сириялизи арякьун. Гамиличив арукьес гьалав, муртрил Аллагьлис бедибси чеасла таманбарибхӀели, Кенхреялизиб Павелли бекӀ бялгӀун+. 19Илди Эпеслизи бакӀиб. Прискилла ва Акьул илаб батурли, сай синагуглизи арякьун ва илав жугьутӀуначил гъайикӀули калун+. 20Илдани сай гӀуррара цакамси замана чучил калахъес тиладибариб, амма Павел кьабулхӀейкиб.

21– Ну чарулхъас, ил барахъес Аллагьла ари биалли, – иб илини ва Эпеслизивад гамиличив арякьун.

22Къайсаркъалализив ил гамиличивад кацӀиб, Ерусалимлизи вакӀиб ва, мерличибси МасихӀла умматличил яхши-хушдарили, Антиохиялизи гьайиуб. 23Антиохиялизиб белгиси замана беркӀили, илавадикили, Галатияла мер-мусакад ва Пиригиякад вашули, лебилра мутагӀялимтала бирхни чӀумабирахъулри+.

Апуллусли Эпеслизиб вягӀзабарни

24Баягъи ил замана Александериялизивадси Апуллус бикӀуси жугьутӀ Эпеслизи вакӀиб. Ил багьудичевси ва Табтурти ункъли далуси адам сайри+. 25Ил ХалавегӀилла Гьуниличи вяркъурлири ва, ГӀисачила дурусли бучӀахъули, хӀекьли кьасличил ва уркӀигьаргли гъайикӀулри, амма сунени балуси – ЯхӀъяла шизибикӀни сабри+. 26Синагуглизив чӀумали гъайикӀуси илала гъай Прискиллани ва Акьулли дакьиб, ил чучи живариб ва гьатӀира дурусли Аллагьла Гьуни аргъахъиб+. 27Апуллуслис Ахайялизи укьес дигухӀели, ил гӀевурцули, узбани илаб хӀербирути мутагӀялимтачи Апуллус кьабулварахъес тиладиличил кагъар белкӀун. Ила вакӀили, Аллагьла баркатличибли бирхауртас илини халаси икьалабариб. 28Табтуртачибли МасихӀ – ил ГӀиса виъни кабилзахъули, Апуллусли гьаргти жалтазиб чекайзурли жугьутӀунала далилти урдирхъулри+.

19

Павел Эпеслизив

19^1Апуллус КаринтӀлизивси замана, дубурла мер-муса ахъили, Павел Эпеслизи вакӀиб. Илаб чумал мутагӀялим къаршибикиб+.

2– ДирхаурхӀели, хӀушани Дурхъати РухӀ кьабулдарирав? – хьарбаиб илини илдази.

– Дурхъати РухӀ лерниличилара балли нушани хӀебакьира, – жаваб чарбатур илдани.

3ИлхӀели Павелли хьарбаиб:

– Чила шизибикӀниличил шизидакӀибтирив гьатӀи хӀуша?

– ЯхӀъяла шизибикӀниличил, – жаваб чарбатур илдани+.

4Павелли иб:

– Адамти Аллагьличи чарбухъахъес багьандан ЯхӀъяни илди шизибикӀутири. Илини сунес гӀергъи вакӀес гӀягӀниси ГӀисачи бирхахъес халкь жибирутири+. 5Илдани иличила бакьибхӀели, ХалавегӀил ГӀисала у багьандан шизибикӀнира кьабулбариб+. 6Павелли илдачи някъби чедуцибхӀели, илдачи Дурхъати РухӀ кадацӀиб. ИлхӀели илди цархӀил мезли гъайбикӀес ва гьалахили дурес бехӀбихьиб+. 7Илди лебилра вецӀнукӀирацад адам лебри.

8Адамтачил Аллагьла ПачяхӀдешличила ихтилатикӀули ва илди бирхарахъули, Павел жугьутӀунала синагуглизив хӀябал баз дакӀу-гьаргли гъайикӀи+. 9Амма илдазибад цацабехӀти, ГӀисала Гьунилис биргули, кьяркьбирулри ва бирхнилизибад гӀелумбирулри. ИлхӀели Павелли илди батур. Илини мутагӀялимти арбукиб ва гьарил бархӀи Тираннала школализив илдачил ихтилатикӀи. 10Илкьяйда кӀел дус даимбиуб ва Асияла ванзаличиб хӀербирути лебилра жугьутӀунанира грекунанира ХалавегӀилла дев бакьиб.

11Павелличирли Аллагьли хӀекьли тамашала гӀяламатуни дирулри. 12Павелли дихути явлухъуни ва хӀябни зягӀиптази дедни баилри, илдазирад излуми урдилзулри ва гӀясити жиндри илдазирад дурадулхъулри+. 13ХӀятта жугьутӀунала цацабехӀти гезбикӀути жиндри дилгьантанира жиндралабиубтазирад жиндри дурайули, ХалавегӀил ГӀисала у айхъулри. Илди бикӀулри:

– Арилизидурцулра хӀуша, Павелли валахъуси ГӀисачил+.

14ЖугьутӀунала халакашиш Искевала верхӀел уршили илкьяйда бирулри. 15Амма гӀясиси жиндли иб:

– ГӀиса нуни валас, Павелра нуни валуси сай, амма хӀуша чихъали саррая+?

16ГӀясиси жинд сунезибси адам илцадра халаси цӀакьличил илдачи чевхъун, хӀятта лебтачивадалра чедиухъун, илди лебилра, чӀянкӀули ва дяхъи-хъаслабиубли, хъулибад дура бебшиб. 17Эпеслизиб хӀербирути жугьутӀунани ва грекунани иличила багьурхӀели, илди урехилизибикиб ва ХалавегӀил ГӀисала ула халаси хӀурмат бирескабииб. 18Бирхауртазибад бахъалгъунти Павелличи бакӀили, чула баркьудлумачи дакӀу-гьаргли мукӀурбикӀулри+. 19СихӀрулизиахъибти бахъликӀун, чула сихӀрула белкӀани-бергарагуни хили, лебталалра гьалар дигуб. Лерилра дигубти белкӀанала бергарагунала багьа хӀясиббарибхӀели, шуцӀали азир драхмаличи[*] цугбикиб. 20Илкьяйда ХалавегӀилла Дев тӀинтӀбикӀулри ва цӀакьбикӀулри+.

Эпеслизиб пунт

21Илди лерилра диубли гӀергъи, Македониялизивад ва Ахайялизивад викили, Павелли Ерусалимлизи арукьес кьасбариб.

– Ерусалимлизив кали гӀергъи наб Римлизи укьес чебиркур, – викӀулри ил.

22Илини сунела кӀел кумекчи – Тимапей ва Эраст – Македониялизи бархьиб, сай биалли камси заманалис Асияла ванзаличив калун+.

23Илзамана Эпеслизиб ХалавегӀилла Гьуни багьандан халаси пунт кабикиб. 24Арцла устали вируси Димитрий бикӀуси адамли цӀубарцлизирад Артемидала[*] гӀибадатханаби дирулри ва иличибли мерла устнас арц барахъес имкан лугулри. 25Илини сайгъунти цархӀилти устни жибариб ва иб:

– Адамти, хӀушани балулрая, иш хӀянчили нушаб гӀяхӀси хайри лугули биъни. 26Амма Павелли, ишаб Эпеслизибцун ахӀи, арагӀебли Асияла ванзаличибра секьяйда бирхаахъурлил ва бахъал адамти чеббалкӀахъил хӀушани чебиулра ва бикьулра. Някъбани барибти аллагьуни, аллагьуни ахӀен викӀули сай ил. 27Ил анцӀбукьли нушала санигӀятла гӀяхӀси у бетихънилис урехи алкӀахъулицун ахӀенну, черяхӀси аллагь Артемидала гӀибадатханара балли селизилра хӀебулхъахъули саби. Лебилра Асияла ванзали ва гӀяламли сунела хӀурматбируси, сари Артемида аллагьра чебяхӀдешлизирад рулхъан!

28Ил бакьили, илди гьимиличил вявбикӀескабииб:

– Эпеслан Артемида черяхӀси сари!

29Лебилра шагьар гъузгъалдибиуб. Павелла бархкьяби македонияланти Гай ва Аристарх адамтани буциб ва лебилра цауркӀли майданханализи[*] гьайбиуб+. 30Павеллис халкьличи дуравхъес дигусири, амма мутагӀялимтани хӀетур. 31Илала дурабадли, Павелла гьалмагъуни сабти, илди мер-мусала цацабехӀти хӀякимтани ил театрлизив дакӀухӀевхъахъес тиладибариб.

32Цалабикибти гъузгъалдидешлизибри, сенкӀун цабехӀти цаван вявбикӀулри, цархӀилти – цархӀилван. ИмцӀатигъунтани биалли саби селичи бакӀибтилра балули ахӀенри. 33Учибикибти адамтазивад чилирил, жугьутӀунани гьала къужварибси Александерлизи анцӀбукь аргъахъни тиладибариб. Някъли лишанбарили, Александер гъайикӀес хӀядуриуб. 34Амма ил жугьутӀ виъни багьурхӀели, лебилра ца мухӀлилизибадван вявбикӀесбииб:

– Эпеслан Артемида черяхӀси сари! КӀел сягӀятцадхӀи вявбикӀули калун. 35ИлхӀели шагьарла хӀякимтала бекӀ халкьличи дуравхъун. Илини илди паргъатбариб ва иб:

– Эпесланти, лебилра дунъялис гӀячихъси ахӀену гьатӀи, Эпес шагьар черяхӀси Артемидала гӀибадатханара, закибад кабикибси илала суратра дихӀуси мер биъни? 36Ил лебси секӀал саби. Илбагьандан хӀуша паргъатдиэс ва мяхӀкамли вяшдикӀес гӀягӀнибиркур. 37Илдазивад цалилра гӀибадатхана хӀебигӀункъи ва нушала аллагь хьунул хӀератӀункъи, хӀушани илди адамти иша килра. 38Димитрийла ва цархӀилти устнала чичила-биалра гӀярза лебли биалли, илис нушала судра хӀукуматра лер. Ила хес дирудая хӀушала цаличи ца гӀярзаби. 39Эгер хӀушала гьатӀира сегъунти-биалра суалти лер диалли, илди хӀердарахъес лайикьси мажлисличи гьаладихьая. 40ИшбархӀила анцӀбукьлуми багьандан нуша пунтдиънилизир гӀяйибладирнила шайчибси урехи леб ва илхӀели нушаб мардиэсилра селра агара.

Илди гъайличил илини цахӀнабикибти баткаиб.

20

Павел Македониялизив ва Грециялизив

20^1Пунтъала тӀашдизурхӀели, Павелли мутагӀялимти жибариб, илди уркӀичеббариб, декӀарикиб ва Македониялизи арякьун+. 2Илди мер-муса ихъули, Павелли гӀяхӀцад гъайличил бирхути уркӀичеббирулри. Грециялизи вакӀили, 3ил илав хӀябал баз калун. Гамиличив Сириялизи арукьес вализурхӀели, жугьутӀуни ил кавшес бархбершиб ва илини, иличила багьурли, Македониялизивад викили чарухъес пикрибариб+. 4Иличил барх Пиррла урши вереилан Сапатир, тессалоникаланти Аристарх ва Сикунд, Дербилизивадси Гай, Тимапей ва илкьяйдали Асиялизибадти ТихӀикӀ ва Трапим лебри+. 5Илди Троадализи гьалаб арбякьири ва илаб нушачи хӀерлири+. 6Нуша биалли БехӀцӀурала байрамлис гӀергъи гамиличир Пилиппилизирад гьайдиубра ва шел бархӀила гӀергъи Троадализир илдачил дархдикира. Илар нуша верхӀел бархӀи калунра+.

Евтух бебкӀибтазивад мицӀирирули сай

7ЖумягӀла цаибил бархӀи кьацӀ кабердес багьандан нуша лерилра цаладикира. ГӀергъила бархӀи гьуйчи дуравхъес кьаслизивси Павел илдачил ихтилатикӀулри ва илала гъай бай дугиличи бикайчи гӀеркъадитӀун+. 8Нуша цаладикибси чедибси хъулир дахъал чиргъми ухулри. 9Евтух бикӀуси жагьил адам улкьайличи кайилри. Павелла ихтилат гӀеркъабитӀунхӀели, Евтух мурхьли усаун ва хӀябъибил дерхӀличивад ванзаличи кайкиб. АхъуцибхӀели, ил вебкӀилри. 10Павел уди кацӀиб, жагьил адамличи кайхьун ва ил някъба алавуциб.

– ЗигармадикӀудая, – иб илини, – иш мицӀирли сай.

11Павел чеди ацӀиб, кьацӀ кабердиб ва укес вехӀихьиб. Илини шаладикайчи гъай даимдариб, гӀур архӀяличи ватихьиб. 12Лебталалра харидешлис жагьил адам мицӀирли хъули арукиб.

Троадализибад Милетлизи архӀя

13Павел варх касес кьасличил нуша гамиличи кадиира ва Асслизи гьайдиубра. Илини сунени илкьяйда хъарбарибсири, сенкӀун илис Асслизи хьурали укьес дигулри. 14Асслизив ил нушаб гьуниваиб, нушани ил гамиличи катурра ва Митиленализи гьайдиубра. 15Иларад гьайдиубли, гӀергъила бархӀи нуша Хиуслизи садаира. Ца бархӀила гӀергъи нуша Самуслизир тӀашдизурра, ца гьатӀи бархӀила гӀергъи – Милетлизир. 16ИмканбакӀалли шуцӀалихъла бархӀила байрамличи Ерусалимлизи ваэс дигули, Асияла ванзаличив кахӀелес багьандан, Павелли Эпес шалгӀеббатес пикрибариб+.

Эпесла умматла тямадабачил Павел гъайикӀули сай

17Эпеслизибси МасихӀла умматла тямадаби сунечи жибарес Милетлизибад Павелли чяпарти бархьиб. 18Илди бакӀибхӀели, илини иб:

– Асияла ванзаличи вакӀибси цаибил бархӀиличивадал секьяйда ишав ну хӀушачил хӀеририрал хӀушани балулра+. 19ЖугьутӀуни бархбершниличирли набчи дакӀибти къиян-жапаличи хӀерхӀеили, мукӀурдешличил ва нургъбачил нуни ХалавегӀиллис къуллукъбарира. 20ХӀушаб пайдаласи селра нуни убхӀебалтира, вягӀзуртаиркьули, халкьла гьалар ва хъулразир хӀуша руркъира. 21Саби Аллагьличи шурбухъес ва ХалавегӀил ГӀисачи бирхес гӀягӀнили биъни нуни жугьутӀунас ва грекунас кабилзахъира. 22Гьанна биалли РухӀли уцибси ну Ерусалимлизи аркьулра ва илаб набчил се бирарал балули ахӀенра. 23Илала дурабадли, чидил шагьарлизи вакӀаслира, набчи шинжирти ва гӀязабти хӀерли диънилис Дурхъати РухӀли бикьридешдирули сари+. 24Амма нуни дила гӀямру ахӀердирули ахӀенра, чӀянкӀли дила гьуни ахъес ва ХалавегӀил ГӀисани набчи хъарбарибси къуллукъ – Аллагьла гӀяхӀдешла ГӀяхӀхабарлис бикьридешдарни таманбарес бикалри.

25ХӀера, гьанна нуни балулра, хӀушазивад чилилра, нуни ПачяхӀдешличила балахъули калунтазивад, гӀур ну гьеч чехӀейура. 26Илбагьандан ишбархӀи нуни хӀушази бурулра: чилра алхнилизив ну гӀяйибла вегӀ ахӀенра, 27сенкӀун селра дигӀянхӀебарили, нуни хӀушази Аллагьла кьас балахъира. 28Сунела хӀила багьаличил Сунес сархибси Аллагьла уммат дуки бикес багьандан, хӀушачи ва Дурхъати РухӀли хӀуша бургили кадатурти хӀункьрачи хӀердикӀеная+. 29Нуни баласра, ну арякьунхӀели, хӀушачи ряхӀмуагар буцӀи ляркьян, илдани биалли хӀункьрачи уркӀецӀихӀебиру+. 30ХӀушала ургабра, мутагӀялимти чус гӀергъи арбукес багьандан, хӀекьдеш къалпбирахъути адамти дакӀубулхъан. 31Илбагьандан сахъли диирая! Хъуммартидая, хӀябал дусла духӀнар тӀашагарли нуни нургъбачил дугили ва хӀерили хӀушазивад гьариллис насихӀятуни лугира+.

32Гьанна хӀуша нуни Аллагьличи ва Илала баркатла Девличи хъардирулрая. Илдани хӀуша гьунчидуршура ва Илала дурхъати халкьла ургар букьурдеш луга+. 33Чизирадалра я арц, я мургьи, я палтар касес ну хьулхӀевхъунра. 34Ишди някъбачил узули, дила ва дила бархкьябала хӀяжатуни тамандирниличила хӀушанира балуси саби+. 35Узули, нуни мурталра хӀушаб гӀибрат чебиахъира, «Касесичиб, бедлугес ирхӀилибси саби» ибти ХалавегӀил ГӀисани дурибти гъай хъумхӀертули, нушани усалтас кумекбирес гӀягӀниси биъниличила+.

36Илра бурили, Павелли цархӀилтачил кьукьабяхъиб ва балгабариб+. 37Павел кӀапӀурцули, байирули, лебилра бисулри. 38Илала гӀур сай мурталра чехӀейъниличила дугьбани илди хаслира пашманбиахъуб. ГӀур илдани Павел гамиличи бикайчи гьуниватур.

21

Ерусалимлизи архӀя

21^1Илдачил декӀардикили, нуша урхьуличирад дархьаначи Кус[*] бугъуличи гьайдиубра. ГӀергъила бархӀи нуша Рудислизи садаира ва иларад Патарализи ардякьунра. 2Илаб нушани Пиникиялизи аркьуси гами баргира ва, иличи кадиили, архӀя даимбарира. 3Кипри алгъай шайчиб батурли, нуша Сириялизи дакӀира. Тирлизир нуша гамиличирад кадацӀира, сенкӀун илаб дех чебисусири. 4Тирлизиб нушани мутагӀялимти баргира ва верхӀел бархӀи илдачир калунра. РухӀли гьирбарни хӀясибли Павел Ерусалимлизи хӀявкьяхъес мутагӀялимти маслигӀятбикӀескабииб,+
5амма замана сабаибхӀели, нушани гьуни даимбарира. Лебилра мутагӀялимтани, илдала хьунрани ва дурхӀнани нуша шагьарлизирад гьунирдатурра. Урхьудубличир биалли кьукьубачидикили дулгули калунра+. 6Илдачил декӀардикили, нуша гамиличи кадиира, илди биалли хъули чарбухъун.

7Гамиличир куртӀли, Тирлизирад нуша Птулемаидализи дакӀира. Илар нушани узбачил яхши-хуш дарира ва илдачил ца бархӀи беркӀира. 8ГӀергъила бархӀи нуша гьуйчи дурадухъунра ва, Къайсаркъалализи дакӀили, верхӀел[*] кумекчилизивад ца сайси, ГӀяхӀхабарла вягӀзачи Пилиппла хъулир хьурадиубра+. 9Илала шери хӀябякьунти авал рурси лебри, идбагуни+. 10Илар нуша дахъхӀи кали гӀергъи, Ягьудеялизивад Агав бикӀуси идбаг вакӀиб+. 11Ил нушачи гъамиуб, Павелла ири касиб ва иличил сунела някъби-кьяшми дигьун ва иб:

– Дурхъати РухӀ дикӀули сари: «Ишкьяйда вигьи, жугьутӀунани иш ирила вегӀ Ерусалимлизив урхӀла халкьлизи ведлуга». 12Ил бакьили, нуша ва мерла адамти Павел Ерусалимлизи хӀявкьяхъес бусравдикӀескадиира+. 13Амма Павелли илис жавабли иб:

– Сен хӀуша дисулрая ва дила уркӀи баргудахъулрая? ХалавегӀил ГӀисала у багьандан ну Ерусалимлизив вигьахъесцун ахӀенну, вебкӀесра хӀядурлира+. 14Сунела кьаслизив ил чӀумали кайзурли виъни багьурхӀели, нуша лехӀкахъира, чӀянкӀли или:

– ХалавегӀилла ари бетерхаб! 15ГӀур нуша далкьаурра ва Ерусалимлизи гьайдиубра. 16Нушачил Къайсаркъалализибадти цацабехӀ мутагӀялимтира бакӀиб. Илдани нуша киприлан Манасунна юртлизи кира. Ил вахъхӀила мутагӀялим сайри ва нуша иличир тӀашдизурра.

Павеллис Якьубла маслигӀят

17Нуша Ерусалимлизи дакӀибхӀели, узбани дяхӀшалали кьабулдарира. 18ГӀергъила бархӀил Павел нушачил варх Якьубличи вакӀиб. Илаб лебилра тямадабира лебри+. 19Павелли илдачил яхши-хушдариб ва сунени къуллукъбирниличибли Аллагьли урхӀла халкьла адамтала ургаб се барибал чебетаахъили буриб. 20Илди иличи лехӀахъиб ва Аллагьлис дезабариб. ГӀур илдани Павеллизи иб:

– Узи, хӀуни чебиулри чум азир жугьутӀ бирхаурлил, илди биалли лебилра Зегъа гӀеббурцанти саби. 21ХӀечила биалли илдани бакьили саби: урхӀла халкьла адамтала ургаб хӀербирути жугьутӀуни хӀуни Мусала Зегъаличибад гӀелумбиахъес бучӀахъниличилара, чула дурхӀни суннатлахӀебирахъес ва нушала гӀядатуни хӀясибли хӀерхӀебирахъес маслигӀятбирниличилара. 22Се бирусив? Илдани кьалли хӀу вакӀниличила бала. 23Илбагьандан нушани бурибсиван бара. Нушала ургаб чеасла чесибти авал адам леб. 24Илди касану илдачил барх умубирнила гӀядат дураберкӀа ва илдала бурги дялгӀяхъес, илдас кьадинра, багьа беда. ИлхӀели, хӀечила хабурти далкӀти диъни ва хӀу Зегъа хӀясибли хӀерирули виъни, лебтанилра чебиу+. 25Бирхаурти урхӀла халкьла адамтачи биалли нушани кагъар белкӀунра, нушала хӀукмуличил: илди исмуртас кьурбанбарибси беркайзибад, хӀилизибад, гӀяндбикибси мицӀирагла диълизибад ва къехӀбадешлизибад гӀелумбизес гӀягӀнибиркур+.

26ГӀергъила бархӀи Павелли илди адамти сунечил бархкасиб ва илдачил умуирнила гӀядат дураберкӀиб. ГӀур ил Аллагьла хъули ацӀили, умубирни мурт таманбирарал ва илдазивад гьарил багьандан мурт кьурбан барили бирарал, багьахъур.

Павел уцни

27ВерхӀел бархӀи диркухӀели[*], Асияла ванзаличибадти чумал жугьутӀли Аллагьла хъулив Павел чеили, лебилра адамти гьирбариб ва илдази уцахъиб, 28вявличил:

– Израилланти! Кумекбарая! Иш баягъи ит адам сай, суненира лебилра гьар-чинабалра нушала халкьличи, нушала Зегъаличи ва нушала Аллагьла хъайчи къаршили руркъуси. Гьанна илини иша грекуни кили, иш дурхъаси мер жяргабарили сай+.

29Илис гьалав илдани Павел шагьарлизив эпеслан Трапимличил чеиб ва Павелли ил Аллагьла хъули кили сай или, илдас гьанбикиб+.

30Лебилра шагьар гъузгъалдибиуб, халкь цалабикиб. Павел уциб ва Аллагьла хъуливад хъусвяхъиб. Аллагьла хъа унза бусягӀятал гӀекӀиб. 31Илди Павел кавшес хӀядурбиублири, амма лебилра Ерусалим пунтбиъниличила хабар Римла гӀяскарбегличи баиб. 32Илини чумал бургъан ва даршбекӀ касиб ва учибикибти адамтачи ветухъун. ГӀяскарбегра илала бургъантира чебаибхӀели, Павел итути жугьутӀуни тӀашбизур. 33Гъамиубли, гӀяскарбегли Павел уцахъиб ва кӀидехӀ шинжирта ил вигьахъес буйрухъбариб. Илини халкьлизи хьарбиулри, ил чи саял ва илини се барилил+. 34Учибикибти адамтазибадли цабехӀтани ца бурулри, цархӀилтани – цархӀил ва, илгъуна вявдешлизиб селра аргъес хӀейубли, гӀяскарбегли Павел къалализи арукахъес буйрухъбариб+. 35Илди ганзухъуначи абаибхӀели, адамти илцадра гъяжбиуб, хӀятта бургъантас Павел някъбачив вихес чебуркъиб. 36Бахъал халкь аркьулри илдас гӀергъи, вявбикӀули:

– БебкӀа илис!

Павел халкьличи дугьаилзули сай

37Къалализи айцӀухӀели, Римла гӀяскарбеглизи Павелли иб:

– ХӀези ца секӀал бурес асубирару?

– ХӀуни грек мез далулрив? – иб илини. – 38ХӀебиалли, хӀу гьалабван пунт дураберкӀили, авал азир къачагъ[*] бацӀавлахъличи арбукибси мисрилан ахӀенрив?

39Павелли иб:

– Ну Киликиялизибси Тарсуслизивадси жугьутӀ сайра – ил халал шагьарла адам. Тиладибирулра хӀези, халкьличи дугьайзахъес ихтияр га+. 40Ихтияр касили, Павел ганзухъуначи тӀашизур ва лишайчил халкь лехӀахъахъес жибариб. Таманси лехӀдеш кабизурхӀели, ил жугьутӀ[*] мезли гъайухъун.

22

22^1Павелли иб:

– Узби ва дудешуни! ЛехӀдизирая се бурисал нуни ну марварес. 2Ил жугьутӀ мезли гъайикӀули бакьибхӀели, гьатӀира халаси лехӀдеш чебихьун. Илини иб:

3– Ну Киликиялизибси Тарсуслизив акӀубси жугьутӀ сайра, амма ну иш шагьарлизив Гамалаилличив вяркъурсира ва нушала дудешунала Зегъаличи хӀекьли дурусли бурсиварибсира. ИшбархӀи хӀушазивад гьарил кьяйдали, нура Аллагьла баркьуди гӀеббурцан сайра+. 4ХалавегӀилла Гьуни буцибтагӀив ну кьяркьли, бебкӀаличи бетикахъесли гӀелавадкаркира, мурул адамти ва хьунул адамти бурцира ва туснакъунази кабалтира+. 5Илди халакашишли ва лебилра тямадабани мардарес бирар. Нуни хӀятта илдазибад Дамасклизибти цакьамлантачи кагъар касира ва, илабти ГӀисагӀебти буцили, танбихӀ барахъес Ерусалимлизи кес багьандан ила арякьунра+.

6Гьуйчив, Дамасклизи гъамирули левли, хӀерейсван закибадси лямцӀбикӀуси шалали ну шалаварира+. 7Ну ванзаличи кайкира ва набзи гъайбикӀусила тӀама бакьира: «Саул! Саул! Сен хӀу Наб гӀелавадкайкилри?». 8Нуни хьарбаира: «Чи сайри хӀу, ХалавегӀил?». Илини жаваб чарбатур: «Ну хӀу гӀелавадкайкибси Назаретлизивадси ГӀиса сайра». 9Набчил бархтани шала чебаиб, амма нуни бикьуси тӀама хӀергъиб. 10Нуни хьарбаира: «Нуни се бариша, ХалавегӀил?» ХалавегӀилли иб: «Айзину, Дамасклизи укьен. Илар хӀуни дарес гӀягӀнити лерилра хӀези дуру». 11Дила бархкьябани ну, някъ буцили, Дамасклизи кира, сенкӀун ит шалала лямцӀли ну сукъурварилри.

12Илав набчи пулан Гьанани вакӀиб. Ил хӀекьли Зегъаличи чекайзурси ва лебилра мерла жугьутӀунани сунела цӀакьли хӀурматбируси адам сайри+. 13Ил набчи гъамиуб ва, мякьлав тӀашизурли, иб: «Узи, Саул, чедиании!». Итмадан ну чедианиубра ва ил адам чеира. 14Илини иб: «Илала кьас хӀези багьахъес, ХӀялалкар чеахъес ва Илала дубшабад тӀама бакьахъес, нушала дудешунала Аллагьли хӀу чеввикӀилри. 15ХӀуни чебаибсилис ва бакьибсилис лебилра адамтала гьалав хӀу бикьрили вируд+. 16Багьлакамайруд! Айзи, шизивакӀни кьабулбара, ХалавегӀил живарили, хӀела бунагьуни чердирца»+.

17ГӀур ну Ерусалимлизи чарухъунра. Аллагьла хъулив улгули левли, наб чебаала гьалабизур+. 18Нуни ХалавегӀил чеира, Сайра набзи викӀуси: «Къалабали Ерусалимлизивад арукьен, сенкӀун Набчила хӀела бикьридеш ишар кьабулхӀедиру». 19Нуни ира: «ХалавегӀил, ХӀечи бирхаурти нуни бурцниличила ва синагугуназиб итниличила илди адамтани балуси саби. 20ХӀела бикьри Степанна хӀи кертӀахъухӀели, ну илав тӀашли леври, ил баркьуди гӀеббурцули ва ил каршутала палтарлис къараулбирули»+. 21ИлхӀели ХалавегӀилли набзи иб: «Укьен, хӀу Нуни гьарахъли, урхӀла хьалкьаначи урхьулри».

Павел ва римлан гӀяскарбег

22Илди гъайличи бикайчи учибикибти Павелличи лехӀахъиб, амма гӀур вявбикӀесбииб:

– Ванзала къакъличивад ушкес! Ил гӀямруличи лайикьли ахӀен!

23Илди вявбикӀулри, чула гӀябни гьакӀардирули ва хяса гьаваличи иргьули. 24ИлхӀели Римла гӀяскарбегли Павел къалализи арукахъес буйрухъбариб. Халкь иличи сен гьимичебли сабил багьес багьандан, ил витахъес ва хьар-хъарваахъес хъарбариб. 25Амма сай витес вигьунхӀели, мякьлав тӀашси даршбекӀлизи Павелли иб:

– Римла адам витес асубирусив гьатӀи, илхӀелира суд хӀебарили+?

26ДаршбекӀли ил бакьибхӀели, вякьи, гӀяскарбеглизи багьахъур.

– ХӀуни се бирулрив? Ил Римла адам сай, – иб илини. 27ГӀяскарбег Павелличи вакӀиб ва хьарбаиб:

– ХӀу Римла адам сайрив?

– ГӀе, – иб илини.

28ИлхӀели гӀяскарбегли иб:

– Наб биалли Римла адам ветаэс гӀяхӀцад арц дедес чебикиб.

– Ну биалли Римла адамли акӀубсира, – иб Павелли.

29Ил хьар-хъарваэс гӀягӀнити бусягӀятал иличибад гӀелумбиуб. Римла адам шинжиртази уцниличи шакикибси гӀяскарбегра урухиуб.

Павел жугьутӀунала Халамажлисличив

30ЖугьутӀунани Павел селизив гӀяйиблаирулил багьес дигули, гӀергъила бархӀи гӀяскарбегли ил шинжиртазивад азадватур ва халакашишунира лебилра Халамажлисра цалабикахъес хъарбариб. ГӀур кили, Павел илдала гьала тӀашватур.

23

23^1Халамажлисличибтачи хӀеризурли, Павелли иб:

– Узби, ишбархӀиличи бикайчи Аллагьла гьалав ну хӀяя умули хӀериубра.

2ИлхӀели халакашиш Гьананини[*] Павелличил мякьлаб тӀаштази илала кӀунтӀбази бяхъяхъес хъарбариб+. 3Павелли илхӀели иб:

– Аллагьли хӀед бирхъу, цӀуббарибси бяхӀ! ХӀу иша кайилри, Зегъа хӀясибли наб суд барес, амма наб бяхъяхъес хъарбирули, хӀуни Зегъа булъулри!

4Мякьлаб тӀаштани Павеллизи иб:

– Секьяйда вирусири хӀуни Аллагьла халакашиш валтӀес+?

5Павелли жаваб чарбатур:

– Узби, нуни ил халакашиш виъни хӀебагьурра. ТабтаркӀун бикӀули саби: «ХӀела халкьла халавегӀилличила вайтӀа гъаймайкӀуд».

6Павелли балулри илдазибад цабехӀти саддукейти, цархӀилти – парисейти биъни, илбагьандан Халамажлисличибтази илини ахъли иб:

– Узби, ну парисей ва парисейла урши сайра. БебкӀибти мицӀирбирниличи умутбихьни багьандан, наб суд бирули саби+. 7Илини ил бурибхӀели, парисейталара саддукейталара ургаб жал бемжур ва цахӀнабик бутӀиб, 8сенкӀун саддукейти я мицӀирирни, я малаикуни, я жиндри агара бикӀулри. Парисейтас биалли илди лерилра секӀал кьабуллири+. 9Ахъти вяв-чӀяр адердиб, парисейтазибадти цацабехӀти табтарчиби абизур ва чӀумали багьахъур:

– Иш адамлизиб нушани селра вайси бургули ахӀенра. Илизи рухӀ яра малаик гъайбикӀули кали биалли, се биубли+?

10Жал илцадра цӀакьли бемжур, хӀятта Павел илдани бутӀнадиру или, урухиубли, гӀяскарбегли бургъантази цӀакьличил илдазивад кевасили, Павел къалализи арукахъес хъарбариб. 11ГӀергъила дуги Павеллис ХалавегӀил гьалайзур ва иб:

– УрухмакӀуд! Ерусалимлизир хӀуни Наб бикьридешдарили кьяйда, Римлизирра бикьридешдирид+.

Павелличи къаршили бершни

12Савли цабехӀ жугьутӀуни цалабикиб ва чули Павел кавшайчи я букхӀебукес, я бужхӀебужес хъя бариб. 13Ил бершнилизир авцӀайчибра имцӀали адамли бутӀакьяндеш дирулри. 14Илди халакашишуначи ва тямадабачи арбякьун ва иб:

– Павел кахӀевшили левалли, селра хӀеберкес нушани хъя барилра. 15Илкьяйда хӀушани ва Халамажлисли гӀяскарбеглизи тиладибарая, валлагь, илала баркьудиличил ункъли тянишдиэс дигулрану, Павел нушачи кая или. Нуша хӀядурли дирехӀе ва иш мерличи саайчира ил нушани каршехӀе.

16Павелла рузила уршили ил бершниличила багьур. Ил къалализи вякьун ва иличила Павеллизи буриб. 17ИлхӀели Павелли даршбекӀуназивад ца живариб ва иб:

– Иш гӀулухъа гӀяскарбегличи ука, ишала мягӀничебси буруси леб. 18ДаршбекӀли гӀулухъа гӀяскарбегличи арукиб ва багьахъур:

– УхӀнакаибси Павелли ну живарира ва иш гӀулухъа хӀечи кахъес тиладибариб. Илала се-сабил хӀези буреси мягӀничебси леб. 19ГӀяскарбегли някъ буцили гӀулухъа ца шайчи витӀакӀахъиб:

– Се бурес дигулрив хӀуни набзи?

20ГӀулухъани иб:

– ЖугьутӀунани хӀези тиладибарес пикрибарили саби, сунечила дурусли багьес или, жягӀял Павел Халамажлисличи кахъес. 21Амма хӀу иличи вирхмаруд, сенкӀун авцӀаличибра имцӀали адам укабиили саби. Павел кавшайчи хӀебукес ва хӀебужес илдани хъя барили саби. Илди хӀядурли тӀашли саби ва чӀянкӀли чула тилади хӀуни таманбирниличи хӀерли саби.

22– Гьанна хӀуни набзи бурибси, вари, чизилра мабурид! – или хъарбарили, ГӀяскарбегли гӀулухъа ваткаиб.

Павел Къайсаркъалализи вархьни

23ГӀур гӀяскарбегли кӀел даршбекӀ жибариб ва буйрухъбариб:

– БархӀехъ, сягӀят урчӀемал дикибхӀели, Къайсаркъалализи кӀидарш бургъан, верхӀцӀали мурда ва кӀидарш гъуцбиханти дурабухъахъес хӀядурбарая. 24Павеллис дехла мицӀираг хӀядурдарая ва хӀердикӀеная, урехи ахӀекӀахъубли, ил мербекӀ Пеликсличи ваахъес+.

25Ва илини ишгъуна кагъар белкӀун:

26«Клавдий Лусийличибад

Римла мербекӀ хӀурматла Пеликсличи.

СаламикӀулра хӀечи.

27Иш адам жугьутӀунани уциб ва кавшес алавбухъун, амма бургъантачил ну ила ваэс валкьаурра ва, ил Римла адам виъни багьурли, верцахъира+. 28Селизив гӀяйиблаирулил багьес дигули, ил нуни илдала Халамажлисличи кира+. 29Нуни аргъира, ил гӀяйиблавирни илдала Зегъала жал алкӀахъути суалтачил бархбаси биъни. Кавшес яра туснакълизи катес лайикьси селизивалра ил гӀяйибла вегӀ ахӀен+. 30Нуни илкьяйдали иличи къаршили бершниличилара багьурра. Ил гӀяйиблаирутази чула гӀяйибти хӀечи дархьахъес хъарбарили, итмаданал хӀечи вархьира»+.

31Буйрухъ таманбирули, бургъантани Павел касиб ва дугели Антипатридализи арукиб. 32ГӀергъила бархӀи илдани ил мурдабачил вархьиб, саби биалли къалализи чарбухъун. 33Мурдаби Къайсаркъалализи бакӀибхӀели, илдани кагъар ва Павел мербекӀлизи бедиб. 34МербекӀли кагъар белчӀун ва Павел сегъуна ванзаличивадси саял хьарбаиб. Павел Киликиялизивадси виъни багьурли,+
35илини иб:

– ХӀу гӀяйиблаирути иша бакӀибхӀели, ну хӀечи лехӀилзас.

ГӀур Павел Гьирадла кӀялгӀялизив[*] дебаварахъес хъарбариб.

24

Павел гӀяйиблаварни

24^1Шел бархӀи дикибхӀели, цацабехӀти тямадабачил ва дугьбукьа Тертулличил халакашиш Гьанани Къайсаркъалализи вакӀиб. Илдани Павелличи къаршити гӀяйибти мербекӀлис гьаладихьиб+. 2-3Павел кибхӀели, Тертулли иличи къаршити гӀяйибти дагьахъур:

– Халал хӀурматла Пеликс! Халкьла гӀяхӀдешлис хӀуни алкӀахъути дарсдешуни, нушани мурталра ва гьар чинаралра халаси гӀяхӀбаркьван кьабулдирулра ва хӀуни духули бекӀдеш дирухӀели кабизурси дебъаси даршудеш багьандан, хӀед баркаллара дикӀулра. 4ГӀур хӀу инжитхӀейахъес багьандан, хӀела гӀядатлибиубси малхӀямдешличил нушала къантӀси тиладиличи лехӀахъни тиладибарес дигулра. 5Ил адам нушани паргъатдеш булъуси адам сайливан чейулра, ил – лебилра дунъяличибти жугьутӀунала ургар пунтъала дехӀдурцан сай. Ил – назаретлан мазгьабла бекӀ сай+. 6-7Илини хӀятта Аллагьла хъали жяргабарес кьасбариб. Илбагьандан ил нушани уцира+. 8Ил хӀуни хьарваибхӀели, нушани селизив гӀяйиблаирулрал, гьар секӀайчила хӀунира балад.

9Иличил бакӀибти жугьутӀунанира, лерилра дурибти дархьти сари или, гӀяйибти гӀердуциб.

Пеликсла гьалар Павелла сай валтахъути гъай

10МербекӀли лишанбариб ва Павел гъайикӀескайиб:

– Нуни балулра хӀуни дахъал дусмазиб ишди халкьлис суд бирниличила ва, нуни ну валтахъули, иштяхӀличил хӀела гьалав гъайулхъулра. 11ЧӀянкӀли вецӀнукӀира бархӀицун гьалав ну Ерусалимлизи суждабарес вакӀибси виъниличила дурусли багьес хӀед къиянхӀебулхъан. 12Ну гӀяйиблаирутани ну чичил-биалра Аллагьла хъулив жаликӀули яра синагугуназивра, шагьарла цархӀилти мераначивра халкь пунтбирахъули чехӀеира. 13Гьанна набчи къаршили гьаладихьибти гӀяйибти илдани кадизахъес хӀебирар. 14Амма нушала дудешунала Аллагьлис суждабирнилизибра, набчи гӀяйибти чедихьибтани мазгьаблизи халбируси Гьуни буцнилизивра ну мукӀурикӀулра. Зегъализир ва идбагунала Табтуртазир делкӀунти лерилра секӀайчи ну вирхулра, 15илди адамталаван дилара Аллагьличи умут цагъуна саби – хӀялалтира хӀялалагартира цаван мицӀирбирниличи умут+. 16Илбагьандан дила хӀяя Аллагьла ва адамтала гьалар мурталра умули диахъес ну къайгъилизииркулра+.

17Чумал дус дурав кали, дила халкьлис садакьабира дедес кьурбунтира дарес багьандан, ну Ерусалимлизи чарухъунра. 18Умуирнила гӀядат дурабуркӀухӀели, ну Аллагьла хъулив варгира, амма набчил я адамти, я низамагардеш аги+. 19Амма Асияла ванзаличибадти чумал жугьутӀра илаб лебри. Рахли лерти диалри, илдани набчи гӀяйибти чедихьес гӀягӀнитири. 20Яра иша цалабикибтани, Халамажлисли хьар-хъариухӀели, набчиб сегъуна гӀяйиб баргибал бураб. 21Белики, илав вявухъни багьандан ну гӀяйибла вегӀ ургус: «ИшбархӀи хӀушала гьалаб наб суд бирули саби бебкӀибтазивад мицӀирирниличи хьуликӀни багьандан?»+.

22ХалавегӀилла Гьуйчил гӀяхӀил тянишси Пеликсли суд тӀашаиб.

– ГӀяскарбег Лусий вакӀибхӀели, хӀушала суалла чебкад нуни хӀукму дурайсис, – иб илини.

23Пеликсли даршбекӀлизи Павеллис къараулбарахъес хъарбариб. Амма цакьадар азаддешра батурли, хӀяжатуначил къайгъибарахъес илала гьалмагъунас пурбанбариб.

24Чумал бархӀи дикибхӀели, сунела хьунул Друзиллачил (ил жугьутӀ сарри) Пеликс вакӀиб. Илини Павел кахъиб ва ГӀиса МасихӀличи ил вирхниличила дурутачи лехӀахъиб. 25ХӀялалдешличила, буцалачевдешличила ва челябкьуси судличила Павел гъайикӀули калун. Ил секӀайчи урухиубли, Пеликсли иб:

– ИшбархӀилис диур! Укьен, гӀур ну ургарикибхӀелира хӀу жиирури+.

26Ил хьуликӀусири, Павелли сунес арц луга или, илбагьандан ил кахъес зумали хъарбирусири ва иличил ихтилатикӀусири.

27КӀел дус ардякьун ва Пуркий ПестӀли Пеликсла мер буциб. Амма жугьутӀунас гӀяхӀулаиэс багьандан, Пеликсли Павел туснакълизив ватур.

25

Павелли къайсарпачала суд тӀалаббирули сай

25^1Сунела мер-мусаличи вакӀили хӀябал бархӀи дикили гӀергъи Къайсаркъалализивад ПестӀ Ерусалимлизи арякьун. 2Илар халакашишунани ва жугьутӀунала хӀякимтани Павелличи гӀяйибти чедихьиб. 3Чус гӀяхӀдеш барили, Павел Ерусалимлизи чарварахъес ПестӀлизи илди тиладибикӀулри. Чус биалли, гьуйчи убиили, ил кавшес дигулри+.

4ПестӀли иб:

– Павел Къайсаркъалализив ухӀнакаили сай. Гъамли нура Къайсаркъалализи аркьяс. 5Илини се-биалра вайси барили виалли, хӀушала бурги набчил бакӀили, иличи къаршили гӀяйибти гьаладихьаб. 6Илдачил гехӀел-вецӀал бархӀи деркӀили, ПестӀ Къайсаркъалализи чарухъун ва гӀергъила бархӀил, судьяла тахличи кайили, Павел кахъес буйрухъбариб. 7Павел дакӀуухъунхӀели, Ерусалимлизибад бакӀибти жугьутӀунани ил дахъал ва халати такьсиртазив гӀяйиблаирес бехӀбихьиб, амма мардарес хӀебиуб. 8Сунени сай валтахъули, Павелли иб:

– Я жугьутӀунала Зегъаличи, я Аллагьла хъайчи, я къайсарпачачи къаршили ну селизивалра гӀяйибла вегӀ ахӀенра. 9ПестӀлис жугьутӀунас гӀяхӀулаиэс дигулри ва илбагьандан Павеллизи хьарбаиб:

– Ерусалимлизи укьес ва итаб набзи хӀед суд барахъес кьабуллирив?

10Павелли иб:

– Ну къайсарпачала судла гьалав тӀашлира ва баягъи ил судли наб суд барес гӀягӀниси саби. ХӀунира ункъли балули кьяйда, нуни жугьутӀунас селра вайси хӀебарира. 11Эгер ну гӀяйибла вегӀ виасли ва кавшес лайикьли виасли, ну вебкӀес хӀядурлира. Амма илдани набчи къаршили гьаладирхьути гӀяйибти къалпти диалли, илхӀели ну илдази ведес чизибалра ихтияр агарси саби. Нуни къайсарпачала суд тӀалаббирулра!

12Сунела мажлисличил гъайухъи, ПестӀли багьахъур:

– ХӀуни къайсарпачала суд тӀалаббарри, хӀу къайсарпачачи урхьури+.

Павел Агриппа пачала гьалав

13Чумал бархӀи дикибхӀели, Къайсаркъалализи ПестӀличи пача Агриппара[*] Берникара гӀяхӀладли бакӀиб. 14Илаб илди чумал бархӀи биубхӀели, ПестӀ пачачил Павелличила гъайикӀули калун:

– Ишав Пеликсли туснакълизив ватурси адам лев. 15Ну ЕрусалимлизивхӀели, халакашишунани ва жугьутӀунала тямадабани ил гӀяйиблавариб. Илдани илис танбихӀла хӀукму барахъес тиладибариб. 16Нуни биалли илдази ира, сунечи гӀяйибти чедирхьутачил цугикайчи ва сунени сай ватахъес имкан бедайчи адам уведлугуси римлантала гӀядат лебси ахӀен, или. 17Илди набчил иша бакӀибхӀели, ну итмадан, гӀергъила бархӀил судла тахличи кайира ва ил адам кахъес буйрухъбарира. 18Ил алав тӀашбизурли, илдани ил адам наб гьанбиркуси цалра такьсирлизив гӀяйиблахӀериб. 19Биалра динна черкадти суалтачила ва вебкӀибси, амма Павелли буруливан, мицӀирси пулан ГӀисачила илдала жал лебри+. 20Нуни ил суал севан ахтардибирусил хӀебалули, илизи Ерусалимлизи укьес ва судла гьала тӀашизес кьабуллирив или, хьарбаира. 21Павелли биалли сунес суд чевяхӀси къайсарпачали барили дигни багьахъур ва нуни ил къайсарпачачи вархьайчи, туснакълизив вихӀяхъес хъарбарира.

22Агриппани ПестӀлизи иб:

– Набра ил адамличи лехӀахъес дигахъира.

– ЖягӀял лехӀахъес вируд, – иб ПестӀли.

23ГӀергъила бархӀи гӀяскарбегуначил ва шагьарла бурибти адамтачил Агриппара Берникара, жагали балкьаурли, судла заллизи абацӀиб. ПестӀла буйрухъ хӀясибли Павел киб.

24ПестӀли иб:

– Агриппа пача ва лерилра дакӀибти! ХӀушала гьалав Ерусалимлизибра ишабра сунечила хӀекьли бахъал жугьутӀуни гӀярзбикӀуси адам хӀушани чейулрая. Илди лебилра ил мицӀирли ватес асухӀебирар или, вявбикӀули саби+. 25Амма нуни ил адам кавшес лайикьикибси сегъуналра гӀяйиб иличиб чебиули ахӀенра. Амма илини къайсарпачази суд барахъес тӀалаббарни багьандан, нуни ил Римлизи вархьес пикрибарира+. 26Биалра, къайсарпачачи белкӀеси дила белгиси селра агара. Ил хьар-хъарваибхӀели нуни белкӀеси баргес багьандан, нуни и хӀушала гьала дураира, хаслира хӀела гьала, пача Агриппа. 27Селизив гӀяйиблаирулил чехӀебаахъили, ухӀнакаибси вархьни, нуни пикрибируливан, балбикибси ахӀен.

26

Павелла сай валтахъути гъай

26^1– ХӀечила гъайикӀахъес хӀед пурбанбирулра, – багьахъур Агриппани.

Павелли някъ ахъбуциб, сай валтахъули, гъайикӀес вехӀихьиб:+

2– Агриппа пача! ИшбархӀи хӀела гьалав жугьутӀунала лерилра гӀяйибтачи къаршили гъайикӀес вирниличи ну талихӀчевлира, 3сенкӀун жугьутӀунала лерилра гӀядатунира жал алкӀахъути суалтира хӀуни ункъли далути сари. Илбагьандан сабурличил набчи лехӀахъни нуни тиладибирулра.

4ЖагьхӀейчирад Ерусалимлизир дила халкьла ургар деркӀибти дила гӀямру жугьутӀунани ункъли далути сари. 5Илдани ну вахъхӀи валусира. Илди хьулбухъалли, нушала динна бегӀлара кьяркьси бетуцлизи кархули, ну парисейли хӀериъниличила бикьридешдарес бирар+. 6ИшбархӀи биалли нушала дудешунас Аллагьли чеасибсиличи умутбихьни багьандан, ну судла гьалав тӀашлира. 7Дугелира хӀерелира халаси къайгъиличил Аллагьлис гӀибадатбирули, ил чеасла таманбирниличи нушала халкьла вецӀнукӀира кьам хьулдикӀули сари. Ил умут багьандан, пача, жугьутӀунани ну гӀяйиблаирулра+. 8Аллагьли бебкӀибтазибад мицӀирбирнилизиб биэс хӀебируси лебу гьатӀи?

9Нунира Назаретлизивадси ГӀисала уличи гьарра шайчирад къаршидешдирес гӀягӀнисилизи халбирусири+. 10Халакашишуназибад хасси ихтияр касили, ну Ерусалимлизив илизи ахъибсири. Нуни бахъал Аллагьла адамти туснакъунази бурхьира ва илди кабушес пикрибарибхӀели, нунира дила тӀама кабушнигӀебли лугира+. 11Чула бирхниличибад гӀелумбизахъес багьандан, нуни илди синагугуназиб танбихӀлабирутири. Ну илдачи илцадра гьимичевлири, хӀятта дурала мерла шагьуртазивра валли илдас гӀергъикаркусири+.

12Гьачам илгъуна кьасличил халакашишуназибад ихтияр ва хъарбаркь касили, ну Дамасклизи аркьулри+. 13Ила аркьуси гьуйчиб, пача, хӀерейс нуни закибадси берхӀиличибра дебали лямцӀбикӀуси шала чебаира. Нура дила бархкьябира ил шалали дуцира. 14Нуша лерилра ванзаличи кадикира ва жугьутӀ мезли набчил гъайбикӀуси нуни тӀама бакьира: «Саул, Саул, сен хӀуни Ну дугӀиулрав? Къияннив хӀед къиза тӀерхьаличи къаршили вашес?» 15Нуни хьарбаира: «ХӀу чи сайрив, ХалавегӀил?». – «Ну ГӀиса сайра, – хӀу гӀелавадкайкибси, – иб ХалавегӀилли. 16– Айзи, кьяшмачи кайзи, Ну вакӀилра хӀу Дила къуллукъчили катес ва хӀуни Ну чеънилисра Нуни хӀези чебиахъусилисра бикьрили варес. 17Нуни хӀу жугьутӀла халкьлизивад ва хӀу чучи урхьути урхӀла халкьаназивад уцахъури. 18Илдала хӀулби абхьахъес ва цӀябдешличибад шалаличи шурбатахъес, илбисла арилизибад Аллагьличи чарбухъахъес, илдала бунагь-хатӀа урдуцахъес ва Набчи бирхнили Нуни дурхъабарибтала ургаб илдира биахъес хӀу илдачи урхьулри».

19Агриппа пача, закла чебаалаличи лехӀхӀехъес ну вирхӀейраси. 20Гьаланачи ну Дамасклизибтас вягӀзуртаиркьира, гӀур – Ерусалимлизибтас ва лебилра Ягьудеялизибтас ва илала гӀергъи урхӀла халкьанас, илдира чула бунагьуначибад гӀелумбиубли Аллагьличи шурбухъахъес ва саби Аллагьличи шурбухъи далдикибти баркьудлуми дирахъес багьандан+. 21Ил барнилис жугьутӀунани ну Аллагьла хъулив уцира ва кавшес алавбухъун+. 22Амма ишбархӀиличи бикайчи наб Аллагьли икьалабирули саби. Гьанна ну ишав тӀашлира ва гӀядатлатасра чебяхӀтасра бикьридешдирулра. Нуни идбагунани ва Мусани бурибсиличиб имцӀаси селра бурули ахӀенра: 23Сай МасихӀли гӀязабти чекасес гӀягӀнити диъниличила ва, Сай бебкӀибтазивад бегӀгьалав мицӀириубли, нушала халкьлис ва урхӀла халкьанас шала балахъни ахӀенси+.

24Илкьяйда сай валтахъули гъайикӀухӀели, ПестӀли ил къябаиб:

– ХӀу гӀякьлулизивад ухъири, Павел, – иб илини, – дахъал делчӀнили хӀу мехӀурдешличи викахъилри!

25Павелли жаваблис иб:

– Халалси хӀурматла ПестӀ, ну мехӀур ахӀенра ва нуни дурутира хӀекьти ва духути сари. 26Пачани илди лерилра далути сари, илбагьандан ну азадли гъайикӀес вирулра. Илдазибад селра илала пикрила дураб кахӀелниличи ну вирхулра, сенкӀун илди детаурти гӀямзилар ахӀенри. 27Агриппа пача, хӀу вирхулрив идбагунани дурутачи? Нуни балулра вирхули виъни.

28– Илцад камси заманализив нура масихӀгӀевси варес пикрибарилрив? – иб Агриппани.

29Павелли жаваб чарбатур:

– Ил замана сегъуна биалра, къантӀси яра гӀеркъаси биаб, ну Аллагьлизи улгулра хӀуцунра ахӀи, лебилра набчи лехӀихъути гьар секӀайзиб нугъунтили бетаурли, чӀянкӀли ишди шинжиртазиб ахӀенси+.

30Пача айзур, иличил мербекӀра Берникара ва илдачил кабиибтира абизур. 31Илди дурабухъун, цализи ца бикӀули:

– БебкӀаличи яра туснакъличи лайикьикеси ил адамли селра барили ахӀен+.

32– Къайсарпачачи дугьахӀейзурси виалри, ил адам азадватес вирусири, – иб Агриппани ПестӀлизи+.

27

Павел Римлизи аркьули сай

27^1Нуша Италиялизи ардукьяхъес хӀукмубарибхӀели, Павелра чумал гьатӀи туснакъчира «Къайсарпачала» бикӀуси хӀуребализивадси даршбекӀ Юлийлизи бедиб+. 2Асияла ванзала портаназира бухӀнабулхъуси Адрамитта шагьарлизибадси гамиличи кадиили, нуша гьайдиубра. Нушачил варх Тессалоникализивадси македониялан Аристархра леври+. 3ГӀергъила бархӀи нуша Сидуннизир тӀашдизурра. Юлий Павелличил гӀяхӀил сайри ва сунес гӀягӀнити дедести гьалмагъуначи Павел гьаввакӀахъес пурбанбариб. 4Нуша гӀурра урхьулизи дурадухъунра ва бяхӀчиси дягӀлизи хӀедикес багьандан, дягӀагар шайчиб Кипри ахъира. 5Киликияла ва Пампилияла дубаначи сабиуси, гьаргси урхьу нушани чедибяхъира ва Ликияла Мира шагьарлизир тӀашдизурра. 6Илаб даршбекӀли Италиялизи аркьуси Александериялизибадси гами баргиб ва нуша иличи кадатурра+. 7Дахъал бурхӀназир багьлали гьаладяхӀ дашули, ахирра ахир, къиянтачил биалра нуша Кинид шагьарлизи даира. ГӀягӀниси шайчидяхӀ куртӀдикӀахъес дягӀли хӀедалтни багьандан, нуша Салмунала шайчирад Критличи гъамдиубра. 8Урхьудубларад къияйчил куртӀдикӀули, нуша Ласей шагьарличи гъамси Паргъатти Гаванти бикӀуси мерличир тӀашдизурра.

9Халаси замана арбукьни багьандан ва дуббуцарра[*] балли шалгӀеббухъни багьандан, куртӀдикӀни урехиласили бетарули или, Павелли маслигӀятбирулри:

10– Нушала архӀя дехлис ва гамилис халаси зарал лебхусилицун ахӀи, нушала гӀямрулисра халаси урехи алкӀахъусили бетарули биъни нуни чебиулра.

11Амма даршбекӀ Павелличи лехӀахъесила мерличив гами биканничи ва гамила вегӀличи лехӀахъиб. 12Яни беркӀес ил гамурбала тӀашбилз багаласи хӀебиъни багьандан, имцӀатани архӀя даимбарес ва, Пуэниксличи баили, илаб яни беркӀес пикрибариб. Пуэникс Критлизибси гамурбала тӀашбилз сабри, сабира югла-западличи ва северла-западличи бяхӀчиси.

Урхьула бурям

13Югла кункси дягӀ бухъунхӀели, ил саби нушаб гӀягӀниси или, гамичибани лабар дурасиб ва Критла дубкад гами гьайбариб. 14Камси замана дикибхӀели, бугъуличибад северла-востокла бурям бухъун, сунесра Эвракилон бикӀуси+. 15ДягӀличи къаршили башес хӀебируси гами бурямли буциб. ИлхӀели нуша ругертала арилизи дикира ва дягӀли ита-ишадирхъулри. 16Кавда бикӀуси биштӀаси бугъула дягӀхӀебулхъуси шайчир дагьардиубра. Илаб халаси къияйчил нушаб гамила къаякъ калахъес имканбакӀиб. 17Ил гамиличи ахъбуцибхӀели, морякунани тӀанилти гамила удирад дикахъили, гами бигьун. Сирт бикӀути гъумличилти сяйдешуначи кадиэс урухкӀули, илдани куртӀси лабар баткаили, дягӀлизи ита-иша дихахъули, куртӀдикӀес даимдиублири. 18Бурямли гами илцадра цӀакьли лайбикӀулри, хӀятта гӀергъила бархӀи морякуни гамиличибси дех лайбикӀес бехӀбихьиб+. 19ХӀябъибил бархӀи илдани чула някъба гамила гӀягӀниахълуми урхьулизи лайдакӀиб. 20Чумал бархӀи я берхӀи, я зубарти чедиули ахӀенри, бурям биалли тӀашбилзули ахӀенри ва дерцес биркниличи нушала сегъуналра умут кали ахӀенри. 21Адамтани бахъхӀи селра берки ахӀенри. ИлхӀели Павелли, илдала урга тӀашизурли, иб:

– Адамти, хӀуша набчи лехӀахъили, итхӀели Критлизирад гьайдиэс гӀягӀнити ахӀенри, илхӀели ишдигъунти балагьунира зарултира хӀедири. 22Амма гьанна уркӀичердиирая, хӀушазивад чилра улххӀелхан, чӀянкӀли гами гъаркьбирар. 23ШалгӀеббухъунси дуги ну Сунела сайси ва Сунес нуни гӀибадатбируси Аллагьла малаик набчи вакӀиб+. 24Илини набзи иб: «Павел, урухмакӀуд! ХӀу къайсарпачала гьалав тӀашизес гӀягӀнисири ва Аллагьли Сунела уркӀецӀиличибли лебилра хӀечил бархтасра жан савгъатдариб»+. 25Илбагьандан, адамти, урухмакӀудая! Ну Аллагьличи вирхулра ва лерилра набзи дурибтиван детарниличи вирхулра. 26Гами сегъуна-биалра бугъуличи лайбакӀили бирар+.

Гами гъаркьбиъни

27ВецӀнуавраибил дуги нуша бурямли Адриатикала урхьукадли дихули лералли, дай дугели нуша ванзаличи гъамдирниличи морякуни шакбикиб. 28Илдани мурхьдеш умциб ва мурхьдеш гъал сажан[*] биъни белгибиуб. 29Нуша къаркъубачи чедирхъура или, урухкӀули ва жяв-жявли бархӀи бакӀахъес булгули, гамила гӀелашайчирад морякунани авал лабар лайдакӀиб. 30Илдани, гамиличибад бебшес кьасбарили, лабар гӀяшбирусиладариб ва гамиличибад къаякъ убяхӀбуршес бехӀбихьиб. 31Павелли даршбекӀлизи ва бургъантази иб:

– Илди адамти гамиличиб кахӀелалли, хӀушабра дерцес хӀебиркур.

32ИлхӀели бургъантани къаякъ бихӀути тӀанилти чердяхъиб ва ил урхьулизи кабикиб.

33ШаладикибхӀели, Павелли адамти букахъес махбариб.

– Гьанна вецӀнуавра бархӀи хӀуша даим ибкьли хӀерли саррая ва селра берки ахӀенра, – иб илини, – 34нуни чекайзурли тиладибирулра хӀуша дукахъес, илини хӀуша дерцахъесра кумекбиру. ХӀушазивад чилалра бекӀличибад гъезра балли кахӀебиркур+.

35Илра или, Павелли кьацӀ касиб, илис лебталалра гьалаб Аллагьлис шукру багьахъур, кабердиб ва укес вехӀихьиб+. 36Ил секӀай адамти уркӀичеббариб ва лебилра букескабииб. 37Гамиличир лерилра нуша кӀидаршлим верхӀцӀану урегра адам лерри. 38Белкъайчи букунхӀели, адамтани анкӀи урхьнази лайдакӀиб ва гами кункбиахъуб.

39ШаладикибхӀели дакӀубиубси ванза илдани хӀебагьур, амма гъумла дубаначилси мер чебаили, имканбакӀалли илаб гами тӀашаэс кьасбариб. 40Лабарти чердяхъили ва илди урхьулизир датурли, морякунани гами бикути шалхъни арзиб ва, гьаладубла ялкан ахъбуцили, гами дубличи бяхӀбариб. 41Гами гъумличилси дубличи чегиб ва сяйси мерличи атӀун. Гамила гьалала билхӀи журбулхъули ахӀенри, гӀелала биалли ругертани бялчулри. 42КуртӀли арбякьи, хӀебебшахъес багьандан, бургъантани лебилра туснакъчиби кабушес пикрибариб, 43Амма даршбекӀлис Павел верцахъес дигулри ва илини бургъанти тӀашаиб. Гьаланачи илини куртӀбикӀес балутази шиннизи тӀяхӀбухъахъес ва дубличибяхӀ куртӀбикӀахъес ва ванзаличи дурабухъахъес буйрухъбариб+. 44ГӀелаб калунти биалли уркьлачиб ва гамила бургӀлумачиб дубличи баэс гӀягӀнитири. Илкьяйда заралхӀебиубли, лебилра урхьудубличи дурабухъун.

28

Павел Мальталичив

28^1ДерцибхӀели, нушани ил бугъулис Мальта бикӀни багьурра. 2Мерла халкьли нушаб хӀекьли пергерти гӀяхӀялдеш дариб. Илдани цӀа бикьур ва нуша чучи жидарира, сенкӀун ургьулри ва бугӀярлири. 3Павелли кьяли-кьяшла дукала бучиб ва цӀализи какьур. Кьяли-кьяшлизибад дурабухъунси чӀичӀала буцӀардешлизибад берцес дигули, илала някълизи атӀун. 4Павелла някълизибад сурбухъунси чӀичӀала чебаибхӀели, мерла адамти цализи ца бикӀескабииб:

– Ташмишдешагарли, ил адамти кабуршан адам сай: ил урхьулизивад верциб, амма Дикени[*] ил мицӀирли хӀетур.

5Амма Павелли чӀичӀала цӀализи пяхӀбариб ва сунес сегъуналра зарал хӀебиуб+. 6Адамти хӀерлири ил умдес вехӀирхьур, яра хапли вебкӀили каркур, или. Илди бахъхӀи хӀерли калун ва иличил селра бетхӀерули биъни чебаили, чула пикри барсбариб ва ил сегъуна-биалра аллагь ургар бикӀескабииб+.

7Гъамли бугъула бекӀ Публийла мулк лебри. Илини нуша уркӀигьаргли кьабулдарира ва хӀябал бархӀи иличир гӀяхӀладли калунра. 8Публийла дудеш зягӀипли кайхьири, ил уцӀарвалтулри ва чяхӀикӀулри. Павел иличи вякьи, балгабариб, гӀур иличи някъби чедуциб ва ил сагъвариб+. 9Ил анцӀбукьлис гӀергъи бугъуличибти лебилра зягӀипти иличи башесбииб ва арабиуб. 10Илдани нушала халаси хӀурматбариб. ГӀур нуша ардукьес гӀягӀнихӀели, гьуйчир гӀягӀнидиркути лерилра секӀайчил гӀердуцира.

Римлизи дакӀни

11Бугъуличиб яни беркӀибси Александериялизибадси гамиличир хӀябал базла гӀергъи нуша урхьулизи дурадухъунра. Ил гамилис «Диоскуры» бикӀулри+. 12Нуша Сиракузилизи[*] дакӀира ва илар хӀябал бархӀи калунра. 13Иларадли нуша, урхьудуб бетуцили дашули, Ригиялизи[*] дакӀира. ГӀергъила бархӀи югла дягӀ бухъун ва нуша Путеул шагьарлизи дакӀира. 14Илаб нушани узби баргира ва илдани нуша чучил ца жумягӀ калахъес тиладибариб.

Илкьяйда нуша Римлизи ардякьунра. 15Нуша ляркьниличила балули, нушаб гьунибаэс багьандан, Римлизибти узби Аппийла майдайчи[*] ва ХӀябал ашханаличи дурабухъун. Илди чебаибхӀели, Павелли Аллагьлис шукру багьахъур ва уркӀичевиуб. 16Нуша Римлизи даира ва Павеллис декӀарли хӀерирахъес пурбанбариб. Илис къараулбирули ца ургъан иличил хӀерирулри.

Павел Римлизив

17ХӀябал бархӀи дикибхӀели, Павелли Римлизибси жугьутӀунала бурги цалабяхъиб ва илдази иб:

– Узби, нушала халкьличи къаршили яра нушала хала бегӀтала гӀядатуначи къаршили нуни селра хӀебарили хьалли, ну Ерусалимлизив уцибсири ва римлантази ведибсири. 18Римлантани дила хӀекьлизиб ахтарди дураберкӀиб ва ну ваткаэс пикрибариб, сенкӀун ну кавшес лайикьси, сегъуналра сабаб набчиб хӀебаргиб+. 19Амма жугьутӀуни къаршили кабизни сабабли, наб къайсарпачала суд тӀалаббарес чебикиб ва илра нуни селизиб-биалра дила халкь гӀяйиблабарес барибси ахӀен. 20Ил сабабли ишбархӀи хӀуша чедаэс ва хӀушачил гъайухъес багьандан, нуни цаладяхъибтира. Израилла умут багьандангу ишди набчирти шинжирти. 21Павелличи лехӀахъибтани иб:

– Нушани хӀечила Ягьудеялизирад сегъунтилра кагъурти кахӀесира ва итабадли бакӀибти нушала узбазибадли цалилра хӀечила вайси хӀебуриб. 22Амма нушаб дигахъира хӀезибад бакьес, хӀуни ил секӀал секьяйда пикрибирулрил, сенкӀун ил мазгьабличила нушачи чӀянкӀли вайтицун гъай диули сари.

23Илди Павелличил вягӀдалабиуб ва кабизахъурси бархӀи илала хъули гьатӀира бахъал адамти бакӀиб. Савлиличивад бархӀи ахъайчи, Павел илдази Аллагьла ПачяхӀдешличила гъайикӀули калун ва Мусала Зегъализирадтира Идбагунала табтуртазирадтира дугьбачил ГӀисачила бикьридешдариб+. 24Сунела гъайличил илини цабехӀти бирхаахъур, цархӀилти бирххӀеур. 25Илдала чула ургар жалти дехӀдихьиб. Илди аркьухӀели, Павелли ишдигъунти гъай дуриб:

– Дурхъати РухӀли ГӀисайя идбагличибли хӀушала дудешунази ункъли буриб:+

26«Укьен илди халкьличи ва бура:

хӀуша лехӀихъудая, амма лехӀихъули хьалли, хӀергъидая;
хӀердикӀудая, амма хӀердикӀули хьалли, чехӀебиидая.

27Илди халкьла уркӀби кьяркьдиубли сари,
илдани къияйчил лихӀбани бикьули саби
ва чула хӀулби гӀекӀили сари,
хӀулба чехӀебиэс багьандан
ва лихӀба хӀебикьес багьандан
ва уркӀили хӀергъес багьандан
ва саби сагъбарахъес Набчи шурхӀебухъес багьандан»+.

28-29Илкьяйда багьирая, Аллагьла берцуди урхӀла халкьанас бархьили саби: ил хабар илдани бикьра бикьу!+

30Сунечи бакӀибти лебилра кьабулбирули, сунени буцибси хъулив, Павел гӀурра кӀел дус Римлизив калун. 31Илини дакӀу-гьаргли ва гьалабизагарли илдази Аллагьла ПачяхӀдешличила балахъусири ва ГӀиса МасихӀ ХалавегӀилличила руркъутири+.

* 1:12 Ца ургабли 1 100 метрла гьарахъси.

* 1:18 Илини ванза асиб – ванза кашишунани асибсири Ягьудала арцлис, илала шайзибадван (хӀ. Мат 27:5-7).

* 1:18 Ягьуда сурветухъунхӀели, гьая бердили (яра галгала кьяли бячи), ванзаличи геркайзурли виэс асубирар.

* 1:19 Арамей мезли «Хакал Дема».

* 1:23 Барсабба – арамей мезли «сутла урши» (илгъуна у бедлугусири сут бархӀи акӀубси дурхӀялис).

* 2:1 ШуцӀалихъла бархӀи – Пасхалис гӀергъи шуцӀалиибил бархӀи дурабуркӀуси, жугьутӀунала сабухъ бурчнила байрам.

* 2:9 Асия – западла шайчибси Римла ванза.

* 4:6 Аннас – ил, илзамана халакашиш сайси, Къайапала хъубеш дудеш сайри. ЖугьутӀунала ургаб Аннасла халаси хӀурмат лебри ва илбагьандан сунела гуяв халакашишхӀелира илини къуллукъуни дузахъусири.

* 4:36 Левит – Левила кьамлизивадси, Аллагьла хъулир къуллукъла хӀянчи дузахъуси, кашишла кумекчи.

* 6:1 Ишабра – лебилра жузлизибра – мутагӀялимти бикӀули саби ГӀисала гьуни буцибти лебтасалра

* 7:4 Халдея – Месопотамия.

* 7:7 Аллагьла илди гъай детерхур, Муса идбагли сунела халкь Мисрилизибад (Египетлизибад) дураибхӀели.

* 7:29 Мадиан – Синайла байхъубугъуличибси ванза (ишаб Ибрагьимла наслу хӀербирусири).

* 7:43 МалухӀ – сунес дурхӀни кьурбанбируси, аммонитунала аллагь. Зегъа хӀясибли, МалухӀлис суждабирути израилланти кабуршутири.

* 7:44 «Бикьридешла чятир» – жугьутӀунала гечбируси Аллагьла хъали.

* 7:45 Набинна ГӀиса – Муса вебкӀили гӀергъи ил израиллантала бекӀли ветаурсири.

* 7:51 СуннатлахӀедарибти уркӀбачилти ва лихӀбачилти адамти – ил Аллагьличи мутӀигӀлиахӀенти адамти ибси метафора саби.

* 8:27 Кандаки – эпиопияла пачяхӀ хьуна у (Мисрилизиб пиргӀяваннаван).

* 10:2 Аллагьлизибад урухкӀути – илкьяйда бикӀутири, цаси Аллагьличи бирхаурти, амма жугьутӀунала динничи тамай шурхӀебухъунти, Зегъали тӀалаббирули кьяйда шизихӀебакӀибти ва суннатлахӀебарибти, декӀар-декӀарти халкьанала адамтас.

* 10:28 Аллагьагартала хъули ахӀебицӀахъуси къадагъа Зегъализибадсири. ХӀярамхӀебиэс багьандан, жугьутӀунас аллагьагартала хъулиб барибси беркала букес къадагъабарибсири.

* 10:45 «суннатлабарибтазибадти» – жугьутӀуназибадти

* 11:28 Клавдий – ил къайсарпача сайри, 41-личивад 54-ибил дусличи бикайчи.

* 12:1 Гьирад – ил Гьирад Агриппа Ӏ-ибил сай, Гьирад ЧевяхӀсила уршила урши.

* 12:3 ЖугьутӀунала бурги.

* 12:15 Илала малаик – жугьутӀуни бирхутири, гьарил адамла сай вихӀян малаик левниличи.

* 12:17 Якьуб – Ерусалимлизибси МасихӀла умматла бекӀ, ГӀисала узи.

* 13:13 Ил архӀя БиштӀал Азияла (гьаннала Турцияла бутӀа) мер-мусаличиб бетурхулри.

* 14:12 Зевс ва Гермес – Зевс жявгрекунани бекӀсигъуна аллагьлизи халирусири. Гермес биалли – аллагьунала чехьрукьялизи.

* 15:14 Симеун – ил баягъи Петер.

* 15:20 ГӀяндбикибси мицӀирагла диъ букни къадагъабирусири, сенкӀун илизир хӀи кални багьандан.

* 15:20 ХӀира беркайзир пайдаладирахъес къадагъабирусири, сенкӀун илдазир жан духӀнадуцнилизи ва илди чӀянкӀли Аллагьла диънилизи халбирусири.

* 16:7 Мисия – БиштӀал Азияла магърибла шайчибси ванза.

* 16:10 Нушани чебиулра, баягъи ил заманаличивадли, Лука сайра архӀяла бутӀакьянчи ветарули сай. Кадиркути анцӀбукьлумазир Лукани бутӀакьяндешдарни гӀячихъли саби гӀергъити аятуназиб: 16:10-17; 20:5; 21:18; 27:1.

* 16:16 Жявгрекунала мифлизиб гьалахили секӀал буруси жиндлис Пипун бикӀусири.

* 17:18 ЭпикургӀебти – Апинилизиб Эпикурли (341–270 дд. н. э. гь.) акӀахъубси философияла школа. Илдала белчӀуди хӀясибли, гӀямрула мягӀна – ряхӀятли гӀямрула нигӀматуни кайснилизиб саби. ИстуикгӀебти – Апинилизиб Китиунлан Зенунни (340–265 дд. н. э. гь.) акӀахъубси философияла школа. Адамла гӀямрула бекӀ мурад – хӀялалти баркьудлумачибли сархуси талихӀлизиб саби, бикӀутири истуикгӀебти.

* 17:18 МицӀириъни (грек мезли «анастасис») – грекунани ил дев Анастасия бикӀуси аллагь хьунул адамла уван иргъесра бириб.

* 17:19 Ареапаг – (грек мезли «Аресла муза») илкьяйда бикӀусири мажлис учибирхъуси мерлисра, саби мажлислисра.

* 17:28 Киликиялан Аратла цитата (хӀериуб н. э. гьаларти ӀV – ӀӀӀ даршдусмазив).

* 18:12 Галлиун – Римла пачалихъла машгьурси адам, философ ва писатель, къайсарпача Нерон вяркъурси Сенекала узи. 51-65 ибти дусмазив Ахайяла мербекӀ сайри.

* 19:19 Драхма – жявгрекунала цӀубарцлизибадси арц, сабира римлантала ца динарличил цугси.

* 19:24 Артемида – ил жявгрекунани хӀурматбируси аллагьуназирадли ца сари.

* 19:29 Майданхана – жамигӀятла цахӀнабикуни ва хӀязти дурадуркӀуси мер. Грекуни илис театр бикӀутири.

* 21:1 Кус, Рудис – БиштӀа Азияла юго-западла шайчирти, Эгей урхьулизирти дугъуби (островти).

* 21:8 ВерхӀел кумекчи – хӀ. 6:1-5.

* 21:27 Умубирнила замана верхӀел бархӀи бухъянбилтӀусири.

* 21:38 Къачагъ – грек мезли «секариос» («ханжалчи»). Илкьяйда бикӀутири римла бекӀдешличи къаршили бургъути жугьутӀунала пунтчибас.

* 21:40 ЖугьутӀ мезли – дурусли буралли, арамей мезли.

* 23:2 Гьанани халакашиш вирусири 47-личивад 59 ибти дусмачи бикайчи.

* 23:35 ЧевяхӀси Гьирадли (73 – 4 дд. н. э.) белшунси кӀялгӀялизиб туснакъла хъалира лебри.

* 25:13 Агриппа – Гьирад Агриппа ӀӀ-ибил (27–93). Берника – илала рузи.

* 27:9 Ил дуббуцари дурабуркӀусири гӀебшнилизиб – Хасардалтнила БархӀи. Илзамана урхьначир цӀакьти бурямти дехӀдирхьутири.

* 27:28 ХӀябцӀанууреграцад метр.

* 28:4 Дике – грекунала мифология хӀясибли бархьдешла аллагь сари.

* 28:12 Сиракузи – Сицилияла востокла шайчибси мягӀничебси шагьар ва порт.

* 28:13 Ригия – Апенинна байхъубугъула бегӀлара югла шайчибси урхьудубличиб мерлабиубси шагьар.

* 28:15 Аппийла майдан Римличибад 70 км гьарахъсири, хӀябал карбан-сарай – 53 км.

+ 1:1 Лукали 1:3, Маркли 16:19, Лукали 24:51

+ 1:3 Матфейли 28:17, Маркли 16:14, Лукали 24:15-49, Югьанни 20:19-29,

+ 1:4 Лукали 24:49
+ 1:5 Лукали 3:3,
+ 1:6 Лукали 17:20, Лукали 19:11

+ 1:8 Баркьудлуми 8:1, Баркьудлуми 8:14, Лукали 24:48-49, Маркли 16:15

+ 1:9 Маркли 16:19
+ 1:10 Маркли 9:3, Югьанни 20:12
+ 1:11 Матфейли 16:27

+ 1:13 Матфейли 10:2-4, Маркли 3:17-18, Лукали 6:14-16

+ 1:14 Маркли 3:31, Маркли 6:3, Югьанни 2:12, Югьанни 7:3,

+ 1:16 Лукали 22:47, Лукали 22:37, Лукали 24:44

+ 1:17 Югьанни 6:71, Югьанни 13:21
+ 1:19 Матфейли 27:8
+ 1:22 Лукали 3:3, Лукали 24:48
+ 1:23 Баркьудлуми 18:7,
+ 1:24 Баркьудлуми 15:8
+ 1:26 Сулайба буралаби 16:33
+ 2:1 Баркьудлуми 20:16
+ 2:3 Матфейли 3:11

+ 2:4 Баркьудлуми 4:31, Баркьудлуми 13:52, Лукали 24:49, Баркьудлуми 1:4-5

+ 2:11 Баркьудлуми 6:5, Баркьудлуми 13:43

+ 2:19 Матфейли 24:30, Лукали 21:11, Гьаргбаркь 8:7

+ 2:20 Гьаргбаркь 6:12
+ 2:22 Югьанни 3:2
+ 2:23 Лукали 22:22, Лукали 23:33
+ 2:24 Лукали 24:5-6,
+ 2:28 Матфейли 7:14, Баркьудлуми 13:35
+ 2:29 Баркьудлуми 13:36
+ 2:33 Маркли 16:19, Баркьудлуми 7:55-56,
+ 2:34 Лукали 20:42-43
+ 2:37 Лукали 3:10, Баркьудлуми 16:30

+ 2:38 Маркли 1:4, Баркьудлуми 10:48, Лукали 11:13, Баркьудлуми 8:15

+ 2:44 Баркьудлуми 4:32-37

+ 3:2 Баркьудлуми 14:8

+ 3:7 Маркли 1:31, Маркли 5:41, Маркли 9:27, Баркьудлуми 9:41

+ 3:8 Баркьудлуми 14:10

+ 3:11 Югьанни 10:23, Баркьудлуми 5:12

+ 3:13 Югьанни 8:54, Югьанни 17:1, Лукали 23:14, Югьанни 19:12

+ 3:14 Лукали 23:18
+ 3:17 Баркьудлуми 13:27,
+ 3:21 Лукали 1:69-70,
+ 3:22 Матфейли 17:5, Баркьудлуми 7:37
+ 4:1 Матфейли 22:23, Баркьудлуми 23:8
+ 4:3 Лукали 21:12

+ 4:6 Матфейли 26:3, Лукали 3:2, Югьанни 18:13

+ 4:7 Лукали 20:2

+ 4:8 Маркли 13:11, Баркьудлуми 6:10, Баркьудлуми 13:9

+ 4:9 Баркьудлуми 3:6-8
+ 4:11 Лукали 20:17,
+ 4:12 Матфейли 1:21
+ 4:14 Баркьудлуми 3:11
+ 4:19 Баркьудлуми 5:29

+ 4:21 Лукали 20:6, Лукали 22:2, Баркьудлуми 5:26

+ 4:27 Лукали 23:1, Лукали 23:11, Баркьудлуми 3:13

+ 4:31 Баркьудлуми 2:4, Баркьудлуми 13:52

+ 4:32 Баркьудлуми 2:44

+ 4:36 Баркьудлуми 9:27, Баркьудлуми 13:2, Баркьудлуми 15:36,

+ 5:4 Кахелет 5:4-5

+ 5:12 Маркли 16:20, Югьанни 10:23, Баркьудлуми 3:11

+ 5:15 Маркли 6:55, Баркьудлуми 19:11-12

+ 5:17 Баркьудлуми 4:1, Баркьудлуми 23:8, Маркли 15:10, Баркьудлуми 13:45

+ 5:18 Лукали 21:12, Баркьудлуми 4:3

+ 5:19 Баркьудлуми 12:7-10, Баркьудлуми 16:26

+ 5:26 Лукали 20:6, Лукали 22:2, Баркьудлуми 4:21

+ 5:27 Матфейли 10:17, Матфейли 26:59
+ 5:28 Баркьудлуми 4:17-18, Матфейли 27:25
+ 5:29 Баркьудлуми 4:19
+ 5:32 Лукали 24:48, Югьанни 15:26
+ 5:33 Баркьудлуми 7:54
+ 5:34 Баркьудлуми 22:3,
+ 5:37 Лукали 2:2
+ 5:41 Матфейли 5:12,
+ 6:1 Баркьудлуми 9:29

+ 6:5 Баркьудлуми 8:5, Баркьудлуми 21:8, Баркьудлуми 2:11, Баркьудлуми 13:43

+ 6:7 Баркьудлуми 12:24, Баркьудлуми 19:20
+ 6:10 Баркьудлуми 4:8, Лукали 21:15
+ 6:11 Матфейли 26:59
+ 6:13 Баркьудлуми 21:28

+ 6:14 Матфейли 26:61, Югьанни 2:19-22, Матфейли 5:17

+ 7:37 Баркьудлуми 3:22
+ 7:44 Гьаргбаркь 15:5,
+ 7:48 Баркьудлуми 17:24
+ 7:52 Матфейли 23:37
+ 7:54 Баркьудлуми 5:33
+ 7:55 Маркли 16:19

+ 7:56 Маркли 1:10, Маркли 16:19, Баркьудлуми 7:56,

+ 7:58 Баркьудлуми 8:1, Баркьудлуми 22:20
+ 7:59 Лукали 23:46
+ 7:60 Лукали 22:41, Лукали 23:34

+ 8:1 Баркьудлуми 22:20, Югьанни 16:2, Матфейли 10:23

+ 8:4 Маркли 4:14, Баркьудлуми 11:19
+ 8:5 Баркьудлуми 6:5, Баркьудлуми 21:8
+ 8:7 Лукали 4:35, Маркли 16:17-18

+ 8:13 Матфейли 28:19, Баркьудлуми 16:33, Баркьудлуми 18:8

+ 8:14 Баркьудлуми 1:8

+ 8:15 Баркьудлуми 2:38

+ 8:16 Матфейли 28:19, Баркьудлуми 19:5, Баркьудлуми 10:44, Баркьудлуми 11:15

+ 8:17 Баркьудлуми 9:17, Баркьудлуми 19:6

+ 8:25 Югьанни 4:39

+ 8:26 Баркьудлуми 5:19, Баркьудлуми 10:4, Баркьудлуми 11:13, Баркьудлуми 12:7, Баркьудлуми 27:23

+ 8:29 Баркьудлуми 10:19
+ 8:35 Лукали 24:27
+ 9:1 Баркьудлуми 8:3, Югьанни 16:2

+ 9:3 Баркьудлуми 22:6-11, Баркьудлуми 26:12-18

+ 9:10 Баркьудлуми 22:12,
+ 9:11 Баркьудлуми 21:39, Баркьудлуми 22:3
+ 9:16 Баркьудлуми 20:23,
+ 9:17 Баркьудлуми 8:17, Баркьудлуми 19:6
+ 9:22 Баркьудлуми 18:28
+ 9:23 Баркьудлуми 20:3, Баркьудлуми 23:30

+ 9:27 Баркьудлуми 4:36, Баркьудлуми 13:2, Баркьудлуми 15:36,

+ 9:29 Баркьудлуми 6:1
+ 9:30 Баркьудлуми 11:25
+ 9:34 Баркьудлуми 3:6
+ 9:36 Югьанни 13:14,
+ 9:40 Матфейли 9:25, Баркьудлуми 28:8,

+ 9:41 Маркли 1:31, Маркли 5:41, Маркли 9:27, Баркьудлуми 3:7

+ 10:2 Матфейли 8:10, Лукали 7:4-5
+ 10:3 Баркьудлуми 3:1
+ 10:4 Баркьудлуми 8:26, Гьаргбаркь 8:4
+ 10:6 Баркьудлуми 9:43
+ 10:9 Баркьудлуми 11:5-14
+ 10:15 Маркли 7:15-16,
+ 10:19 Баркьудлуми 8:29
+ 10:22 Лукали 7:4-5
+ 10:25 Баркьудлуми 16:29
+ 10:26 Гьаргбаркь 19:10, Гьаргбаркь 22:8-9
+ 10:28 Югьанни 4:9, Югьанни 18:28
+ 10:37 Маркли 1:14

+ 10:38 Матфейли 3:16, Югьанни 1:32-33, Матфейли 4:24, Лукали 13:16

+ 10:42 Югьанни 5:22, Баркьудлуми 17:31,
+ 10:43 Лукали 24:27,
+ 10:46 Маркли 16:17,
+ 10:47 Баркьудлуми 2:4
+ 10:48 Баркьудлуми 2:38
+ 11:2 Баркьудлуми 15:1,
+ 11:3 Лукали 15:2,
+ 11:5 Баркьудлуми 10:9-32
+ 11:9 Маркли 7:19, Баркьудлуми 10:15
+ 11:12 Баркьудлуми 15:9
+ 11:13 Баркьудлуми 8:26
+ 11:15 Баркьудлуми 10:44
+ 11:16 Баркьудлуми 1:5
+ 11:17 Баркьудлуми 2:38
+ 11:19 Баркьудлуми 8:1

+ 11:22 Баркьудлуми 4:36, Баркьудлуми 9:27, Баркьудлуми 13:1

+ 11:24 Баркьудлуми 6:5
+ 11:25 Баркьудлуми 9:30
+ 11:27 Баркьудлуми 13:1, Баркьудлуми 15:32

+ 11:28 Баркьудлуми 21:10, Матфейли 24:7, Баркьудлуми 18:2

+ 12:2 Лукали 5:10, Маркли 10:39
+ 12:4 Лукали 22:33
+ 12:7 Баркьудлуми 8:26, Баркьудлуми 16:26
+ 12:10 Баркьудлуми 5:19, Баркьудлуми 16:26
+ 12:12 Баркьудлуми 13:5, Баркьудлуми 15:37,
+ 12:15 Матфейли 18:10-11,
+ 12:17 Баркьудлуми 15:13, Баркьудлуми 21:18,
+ 12:23 Гьаргбаркь 16:9,
+ 12:24 Баркьудлуми 6:7, Баркьудлуми 19:20

+ 12:25 Баркьудлуми 11:29-30, Баркьудлуми 12:12

+ 13:1 Баркьудлуми 11:27, Баркьудлуми 4:36, Баркьудлуми 11:22, Лукали 3:1

+ 13:2 Лукали 2:37,
+ 13:5 Баркьудлуми 12:12, Баркьудлуми 15:37,
+ 13:6 Матфейли 7:15
+ 13:9 Баркьудлуми 4:8, Баркьудлуми 6:10
+ 13:13 Баркьудлуми 15:38
+ 13:15 Лукали 8:41, Баркьудлуми 18:8
+ 13:24 Лукали 3:3

+ 13:25 Лукали 3:16, Югьанни 1:20, Югьанни 1:27

+ 13:27 Баркьудлуми 3:17, Лукали 24:26-27
+ 13:28 Лукали 23:23
+ 13:29 Лукали 23:53
+ 13:30 Лукали 24:6
+ 13:31 Баркьудлуми 1:3, Лукали 24:48
+ 13:35 Баркьудлуми 2:27
+ 13:36 Баркьудлуми 2:29
+ 13:38 Матфейли 1:21,
+ 13:43 Баркьудлуми 2:11, Баркьудлуми 6:5
+ 13:45 Баркьудлуми 5:17

+ 13:46 Баркьудлуми 4:30, Матфейли 10:11, Матфейли 22:8, Гьаргбаркь 3:4, Маркли 12:9, Баркьудлуми 18:6

+ 13:47 Баркьудлуми 26:23

+ 13:51 Матфейли 10:14, Маркли 6:11, Лукали 9:5

+ 13:52 Баркьудлуми 2:4, Баркьудлуми 4:31
+ 14:1 Баркьудлуми 13:5
+ 14:3 Баркьудлуми 4:30,
+ 14:4 Матфейли 10:34, Лукали 12:51
+ 14:6 Матфейли 10:23
+ 14:8 Баркьудлуми 3:2
+ 14:9 Матфейли 9:2
+ 14:10 Баркьудлуми 3:8
+ 14:11 Баркьудлуми 28:6
+ 14:14 Маркли 14:63
+ 14:17 Матфейли 5:45,
+ 14:22 Югьанни 15:20,
+ 14:23 Баркьудлуми 13:2, Баркьудлуми 20:32
+ 14:26 Баркьудлуми 13:3
+ 15:7 Баркьудлуми 10:20

+ 15:8 Баркьудлуми 1:24, Баркьудлуми 10:44, Баркьудлуми 10:47

+ 15:9 Баркьудлуми 11:12,
+ 15:13 Баркьудлуми 12:17,
+ 15:20 Гьаргбаркь 2:14,
+ 15:28 Баркьудлуми 15:20
+ 15:32 Баркьудлуми 11:27
+ 15:35 Баркьудлуми 13:1
+ 15:37 Баркьудлуми 12:12, Баркьудлуми 13:5,
+ 15:38 Баркьудлуми 13:13
+ 15:40 Баркьудлуми 15:32
+ 16:4 Баркьудлуми 15:28-29
+ 16:5 Баркьудлуми 6:7
+ 16:6 Баркьудлуми 18:23
+ 16:8 Баркьудлуми 20:5,
+ 16:14 Лукали 24:45

+ 16:15 Баркьудлуми 11:14, Баркьудлуми 16:33-34

+ 16:18 Маркли 9:38

+ 16:21 Эстер 3:8

+ 16:26 Баркьудлуми 4:31, Баркьудлуми 5:19, Баркьудлуми 12:7, Баркьудлуми 12:10

+ 16:27 Баркьудлуми 12:19
+ 16:29 Баркьудлуми 10:25
+ 16:30 Лукали 3:10, Баркьудлуми 2:37
+ 16:31 Маркли 16:16,
+ 16:33 Баркьудлуми 11:14, Баркьудлуми 16:15
+ 16:34 Югьанни 4:53, Баркьудлуми 18:8
+ 16:37 Баркьудлуми 22:25
+ 16:39 Матфейли 8:34
+ 16:40 Баркьудлуми 16:14
+ 17:2 Баркьудлуми 13:5, Баркьудлуми 14:1
+ 17:3 Лукали 24:26-27
+ 17:7 Лукали 23:2
+ 17:19 Маркли 1:27
+ 17:24 Матфейли 11:25, Баркьудлуми 7:48

+ 17:31 Матфейли 12:36, Югьанни 5:22, Баркьудлуми 10:42,

+ 18:2 Баркьудлуми 11:28
+ 18:4 Баркьудлуми 13:5
+ 18:6 Баркьудлуми 13:46

+ 18:8 Лукали 8:41, Баркьудлуми 13:15, Югьанни 4:53, Баркьудлуми 16:34

+ 18:15 Баркьудлуми 23:29
+ 18:18 Баркьудлуми 18:2,
+ 18:19 Баркьудлуми 19:1, Баркьудлуми 20:16
+ 18:23 Баркьудлуми 16:6
+ 18:24 Баркьудлуми 19:1,
+ 18:25 Лукали 3:3, Баркьудлуми 19:3
+ 18:26 Баркьудлуми 4:30,
+ 18:28 Баркьудлуми 9:22
+ 19:1 Баркьудлуми 18:21
+ 19:3 Баркьудлуми 18:25
+ 19:4 Лукали 3:3, Югьанни 1:7
+ 19:5 Матфейли 28:19, Баркьудлуми 8:16

+ 19:6 Баркьудлуми 8:17, Баркьудлуми 9:17, Баркьудлуми 10:46

+ 19:8 Баркьудлуми 4:30,

+ 19:12 Баркьудлуми 5:15

+ 19:13 Матфейли 12:27, Маркли 9:38, Лукали 9:49

+ 19:15 Лукали 4:34,
+ 19:18 Маркли 1:5,
+ 19:20 Баркьудлуми 6:7, Баркьудлуми 12:24
+ 19:22 Баркьудлуми 16:1
+ 19:29 Баркьудлуми 19:29,
+ 20:1 Баркьудлуми 19:21
+ 20:3 Баркьудлуми 9:23, Баркьудлуми 23:30
+ 20:4 Баркьудлуми 19:29,
+ 20:5 Баркьудлуми 16:8
+ 20:6 Баркьудлуми 12:3
+ 20:7 Гьаргбаркь 1:10
+ 20:16 Баркьудлуми 2:1
+ 20:18 Баркьудлуми 18:19,
+ 20:23 Баркьудлуми 9:16, Баркьудлуми 21:33
+ 20:28 Югьанни 21:16-17,
+ 20:29 Матфейли 7:15, Югьанни 10:12
+ 20:31 Маркли 14:38
+ 20:32 Баркьудлуми 14:23,
+ 20:34 Баркьудлуми 18:3
+ 20:35 Матфейли 10:8
+ 20:36 Баркьудлуми 21:5
+ 21:4 Баркьудлуми 20:23
+ 21:5 Баркьудлуми 20:36
+ 21:8 Баркьудлуми 6:5, Баркьудлуми 8:5
+ 21:9 Лукали 2:36, Баркьудлуми 2:17-18
+ 21:10 Баркьудлуми 11:28
+ 21:12 Матфейли 16:21-23
+ 21:13 Баркьудлуми 20:24,
+ 21:18 Баркьудлуми 12:17,
+ 21:24 Баркьудлуми 18:18
+ 21:25 Баркьудлуми 15:29
+ 21:28 Баркьудлуми 6:13,
+ 21:29 Баркьудлуми 20:4
+ 21:33 Баркьудлуми 20:23, Баркьудлуми 21:11
+ 21:34 Баркьудлуми 19:32
+ 21:39 Баркьудлуми 9:11, Баркьудлуми 22:3

+ 22:3 Баркьудлуми 9:11, Баркьудлуми 21:39, Баркьудлуми 5:34,

+ 22:4 Баркьудлуми 8:3

+ 22:5 Баркьудлуми 9:1-2

+ 22:6 Баркьудлуми 9:3-6, Баркьудлуми 26:12-18

+ 22:12 Баркьудлуми 9:17
+ 22:15 Баркьудлуми 9:15
+ 22:16 Баркьудлуми 9:18
+ 22:17 Баркьудлуми 9:26
+ 22:20 Баркьудлуми 7:58
+ 22:25 Баркьудлуми 16:37
+ 23:2 Баркьудлуми 24:1,
+ 23:4 Югьанни 18:22
+ 23:6 Баркьудлуми 4:1,
+ 23:8 Матфейли 22:23, Лукали 20:27
+ 23:9 Югьанни 12:29
+ 23:11 Баркьудлуми 27:23
+ 23:24 Баркьудлуми 24:3, Баркьудлуми 25:14

+ 23:27 Баркьудлуми 21:32-33, Баркьудлуми 22:27

+ 23:28 Баркьудлуми 22:30
+ 23:29 Баркьудлуми 18:15
+ 23:30 Баркьудлуми 9:23, Баркьудлуми 20:3
+ 23:34 Баркьудлуми 21:39
+ 24:1 Баркьудлуми 23:2
+ 24:5 Лукали 23:2
+ 24:6 Баркьудлуми 21:27-29
+ 24:15 Гьаргбаркь 20:6, Гьаргбаркь 20:13
+ 24:16 Баркьудлуми 23:1,
+ 24:18 Баркьудлуми 21:26
+ 24:21 Баркьудлуми 23:6
+ 24:25 Баркьудлуми 17:32
+ 25:3 Баркьудлуми 23:12
+ 25:12 Баркьудлуми 23:11
+ 25:19 Баркьудлуми 18:15, Баркьудлуми 23:29
+ 25:24 Баркьудлуми 22:22
+ 25:25 Лукали 23:14, Баркьудлуми 23:29
+ 26:1 Матфейли 10:18, Баркьудлуми 9:15
+ 26:5 Баркьудлуми 23:6,
+ 26:7 Матфейли 19:28,
+ 26:9 Югьанни 16:2,
+ 26:10 Баркьудлуми 8:3
+ 26:11 Баркьудлуми 9:1

+ 26:12 Баркьудлуми 9:3-6, Баркьудлуми 22:6-11

+ 26:20 Баркьудлуми 9:20
+ 26:21 Баркьудлуми 21:27, Баркьудлуми 21:30
+ 26:23 Гьаргбаркь 1:5, Баркьудлуми 13:47
+ 26:29 Баркьудлуми 21:33
+ 26:31 Баркьудлуми 23:29
+ 26:32 Баркьудлуми 25:12
+ 27:1 Баркьудлуми 25:12
+ 27:2 Баркьудлуми 19:29
+ 27:6 Баркьудлуми 28:11
+ 27:14 Маркли 4:37
+ 27:18 Юнус 1:5
+ 27:23 Баркьудлуми 8:26
+ 27:24 Баркьудлуми 23:11
+ 27:26 Баркьудлуми 28:1
+ 27:34 Лукали 21:18
+ 27:35 Матфейли 15:36
+ 27:43 Баркьудлуми 27:3
+ 28:5 Маркли 16:18, Лукали 10:19
+ 28:6 Баркьудлуми 14:11
+ 28:8 Баркьудлуми 9:40,
+ 28:11 Баркьудлуми 27:6

+ 28:18 Баркьудлуми 23:29, Баркьудлуми 26:31-32

+ 28:23 Лукали 24:27

+ 28:25 Матфейли 15:7

+ 28:27 Матфейли 13:15, Маркли 4:12, Югьанни 12:40

+ 28:28 Лукали 3:6

+ 28:31 Баркьудлуми 4:29,

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=DRG

Баяндарибти дугьби

Баяндарибти дугьби

1. А

2. Б

3. В

4. ГЬ

5. ГӀ

6. Г

7. Д

8. Ж

9. З

10. И

11. К

12. КЪ

13. М

14. Н

15. П

16. Р

17. С

18. Т

19. У

20. Х

21. ХӀ

22. Ш

23. Я

АЛЛАГЬАГАРТИ – илкьяйда бикӀутири жугьутӀуни цархӀилти халкьанас – илдала цаси Аллагь агни багьандан.

АЛЛАГЬЛА ПАЧЯХӀДЕШ – Аллагьли кабизахъурси ари. Аллагьла пачяхӀдешлизи ацӀни – ил Аллагьла ари марбарни саби.

АСИЯ – Эпес шагьар центрли биубси, БиштӀал Азияла магърибла шалила бутӀа (гьаннала Турцияла мер-муса).

БЕХӀЦӀУРАЛА БАЙРАМ – Пасхалис гӀергъи 7 бархӀи бухъянбилтӀуси динна гӀядат.

ВАКИЛ – жявгрекла мезли ил девли «вархьибси» ибси иргъахъуси саби. Ил девла Инжилласи мягӀна – ГӀиса МасихӀли вархьибси ибси саби, сайра Илини чеввикӀили ГӀяхӀхабар багьахъес ватураибси. Вакил – ил ГӀиса МасихӀла, ванзаличиб ихтияр лебси, катурси адам сай. БегӀлара гьалаб илкьяйда бикӀути саби МасихӀла вецӀнукӀира мутагӀялимлис. ГӀурхӀели вакил ветаур Павелра, Сай вебкӀили ва мицӀириубли гӀергъи, МасихӀли къуллукъбарахъес живарибси.

ВЯГӀДА – ишаб Аллагьла ва адамтала ургабси вягӀда. Эски ВягӀда Муса идбагличил бигьунсири, Сагаси ВягӀда – ГӀиса МасихӀличил.

ГЬАБИЛ – Адамла ва ХӀявала кӀиибил урши. Аллагьли Гьабилла кьурбан гӀяхӀил кьабулбарибхӀели, ил сунела халал узи Кьабилли кавшибсири. Ил инсаниятла тарихлизиб цаибил кавшни сабри.

ГЬААРУН – Левила кьамлизивадси, Мусала халал узи. Аллагьли Мусачибад израиллантас Зегъа бедибхӀели, Илини цаибил кашишли катур Гьаарун. Аллагьли хъарбарибсири, чула къуллукъуни Сунени кадилзахъути, кашишуни гӀурхӀели чӀянкӀли Гьаарунна наслулизибадти биахъес.

ГӀИБАДАТХАНА – табтурти дучӀес ва балгни дирес учибиркуси юрт.

ГӀЯБИД – динничи кайзурси хӀялалси адам.

ГЯСКАРБЕГ – Римла гӀяскарла бекӀ, гӀярмияла бекӀ.

ДАРШБЕКӀ – Римла гӀяскарла бургъантала даршал адамлизибадси кьукьяла бекӀ.

ДАУД – ГӀиса дакӀуиэс азир дусличивра имцӀали гьалав хӀериубси жугьутӀунала пача. Бахъал идбагунани гьалахили бурусири, дудешгӀевли МасихӀ Даудла тухумлизивад вирар или.

ДИНАР – Римла империяла арц, сабира уцибси хӀянчизарла ца бархӀила хӀянчила кьиматличилси.

ДУРХЪАТИ ЖУЗИ – Аллагьла хъарбаркьунала табтурти (Таврат, Забур, Инжил ва цархӀилти).

ЖАГЬАННАБ – грек мезли «геенна» бетаурси саби жугьутӀ мезла «ге-хинном» («Хеннумла къярд») ибси, Ерусалимличибад гьарахъли ахӀенси, къярдла улизибад.

ЗАБУР – жугьутӀ динна 150 далай (тулки) кадурхуси Эски ВягӀдала декӀарси жуз – Забурла табтар.

ЗАЙТУН – чузибад гӀявадеш бирути цӀедешличилси галга ва илала цӀедеш.

ЗЕГЪА – Муса идбаглис Аллагьли бедибси Тавратличила.

ИБРАГЬИМ – Аллагьли чеввикӀибси ва сунечил вягӀда бигьунси, жугьутӀ халкьла цаибил жинсбег. Гьаланачи илис Ибрагь бикӀутири. ГӀурхӀели Аллагьли илис сагаси у бедиб – Ибрагьим. Гечли гӀямру дуркӀусири. Аллагьли илизи сунела ванзаличивад гьарахъси Ханаанна ванзаличи гечиахъес хъарбариб. Ил ванза Аллагьли илала халал кьадарла наслулис бедес чесибсири. Ибрагьим ва илала хьунул Сара чула урши ГӀисакь акӀайчи бахъхӀи хӀерликабиэс ва дахъал къиянти дяхӀяэс чебикиб. ГӀисакьла дуравад Ибрагьимла, Сарала къараваш Агаразивад акӀубси ИсмягӀил бикӀуси уршира леври. Ибрагьимла цархӀилти дурхӀнира лебри. ГӀисакьла урши Якьуб Израилла вецӀнукӀира кьамла жинсбегли ветаур. Библиялизив Ибрагьим – Аллагьлис хӀекьси мардешла, аги-кьяйдаличи ва адамтала гьанбикуначи хӀерхӀеили, Аллагьла лерилра хъарбаркьуни тамандирес хӀядурдешла мисал сай.

КАШИШ – жугьутӀунала ва гӀурхӀели христианталара динна къуллукъчи.

КЪАЙСАРКЪАЛА – (урус мезли «Кесария») – ЧевяхӀси Гьирадли тӀашбатурси ва Римла император Кесар Августла хӀурматлис Къайсар ибси у бедибси Палестинализибси шагьар.

КЪАЙСАРПАЧА – Римла пача, император.

КЪАНЧТӀАЛ – ГӀиса МасихӀла манзиллизиб декӀти такьсирти дарибти адамти кабуршес пайдалабируси къанчгъуна тӀал.

ЛЕВИТ – Левила кьамлизивадси, Аллагьла хъулир къуллукъла хӀянчи дузахъуси кашишла кумекчи. Израиллизиб ил цайли ца наслу-кьукьа сабри, сунела ванза агарси, сенкӀун илдала хӀянчи Аллагьла хъулиб къуллукъбирни сабри. Левитунани Зегъа руркъусири ва халкьла урга мугӀяллимтиван дурабулхъутири.

МАГЪРИБ – БерхӀи гӀелабиркуси шали (Запад).

МАШРИКЬ – БерхӀи абулхъуси шали (Восток).

МАСИХӀ – ГӀисала у (жугьутӀ мезли «машиах», грек мезли биалли – «христос») шурбалтуси саби «вакибси» или. ЖявхӀелла Израиллизиб Аллагьли къуллукъбарахъес чеббикӀибти кашишуни, идбагуни ва пачни зайтунна гӀявадешли бикутири. Идбагуначибадли Аллагьли чесибсири израиллантас МасихӀ – Пача вархьес, Суненира Израилла халкь уцахъуси ва даимлис дунъяла халкьанас бекӀдешдируси.

МИСРИ – жявхӀелла Египетла у.

МУСА – жугьутӀунала чевяхӀси гьавкьяна ва идбаг. Аллагьла хъарбаркь таманбирули, Мусани Израилла халкь пиргӀяванна зулмулиубад азадбатур ва Мисрилизибад дураиб.

НЯКЪБИ ЧЕДУЦНИ – лишаннибиубси вяшатӀала, динна гӀядат: умматла гьавкьянали адамла бекӀличи някъби чедурцутири ва хасси шукру биахъес улгусири. Илкьяйда Аллагьлизи ил адамлис Дурхъати РухӀ гахъес, излумазивад араиахъес яра хасти рухӀлати савгъатуни гахъес улгусири. Някъби чедуцниличивли хасси къуллукъбирниличи катесра вирусири.

ПАРИСЕЙТИ – Сагаси ВягӀдализир гьандушибти, жугьутӀунала хьулчилидиубти динна кьукьназибад ца. Парисейтала вакилти Халамажлислизи кабурхутири. Саддукейтачи ургӀебли, парисейти къайгъилизибри Мусала Зегъала тӀалабуницун ахӀи, дахъал мухӀлила дурути кьяйдуртира чедетаахъили тамандирес. Илдани гӀядат дурабуркӀнила умудешличи чебетаахъили хӀерудибирусири, халкьла ургаб илдала халаси хӀурмат лебсири ва чуни дин бузахъудешличира, чула хӀял-тӀабигӀятла кьяркьдешличира хӀекьли пахрубирусири.

ПАСХА – жугьутӀунала динна байрам.

ПИРГӀЯВАН – (урус мезли «фараон») ЖявхӀелла Мисрила (Египетла) пачала у.

ПУНТИЙ ПИЛАТ – Римли катурси Иудеяла бекӀ, мербекӀ.

РАВВИ – жугьутӀ диннизиб: «дила хужаим»; динна мугӀяллимтачи хӀурматла дугьабиз.

САДДУКЕЙТИ – Сагаси ВягӀдализир гьандушибти, жугьутӀунала хьулчилидиубти динна кьукьназибад ца. Халамажлисла бахъалгъунти бутӀакьянчиби, халакашишуни ва илдачи гъамти адамти саддукейти сабри. Парисейтачи ургӀебли, илдани чӀянкӀли Тавратла хӀурмат-кьимат мардирутири ва мухӀлила дурути кьяйдуртачи бирхути ахӀенри, идбагунала жузачи биалли илдала бирхауди агарсири. ЦабутӀаван, илдани уббирхъусири, Аллагьла гьала тӀашбизес багьандан, Аллагьла судла бархӀи лебилра бебкӀибти мицӀирбирни.

СИНАГУГ – бирхути жугьутӀунала уммат ва сут бархӀи илди булгуси юрт.

СИСЕЛА ИЗАЛА – (урус мезли «проказа») адамла камличибси декӀси, дяхъи-хъасличилси изала.

ТАБТАРЧИ – Тавратла табтурти ункъли дяркъурси ва халкьлис илди баяндируси динна гӀялим.

ТАБТУРТИ – Эски ВягӀдала жузи. Дурхъаси Табтар – жявхӀелла христиантала жузличила.

ТАВРАТ – Инжилла гьалар-гьаларти шел табтар (Мусала Зегъа). Илдазир Аллагьли жугьутӀунас жявлил чедаахъибти 10 хъарбаркьличил дархдасунти жамигӀятла гӀямрула дахъал кьяйдурти ва гӀядатуни баяндарили сари.

ТЯМАДАБИ – ГӀисала замана жугьутӀунала ургаб хӀурматла адамтазибад чеббиркӀути пасихӀкар адамти. Илдани динна ва гӀямру-яшавла гӀядатунира низам-кьяйдара дузахъниличи хӀерудибирусири.

УММАТ, ГӀИСАЛА УММАТ – (урус мезли «церковь») лебилра ГӀиса МасихӀличи бирхути; илкьяйда бикӀар ца мерличиб хӀербирути бирхутала жамигӀятлисра.

ХАЛАВЕГӀИЛ – жугьутӀунала «Яхве» (урус мезли «Господь») – ил Аллагьла у саби. ЦацахӀели «ХалавегӀил» ибси дев хӀурмат яра ари лебси адамличи гӀядатла дугьабизлира биэс бирар.

ХАЛАКАШИШ – ца дуслис виркӀуси жугьутӀунала кашишунала бекӀ.

ХАЛАМАЖЛИС – (грек мезли «синедрион») сунези 70 кашиш, тямада ва табтарчи кабурхуси, жугьутӀунала динна чебяхӀси мажлис.

ХӀЕКЬ БУРЧАНТИ – Палестинализиб хӀекь (налог) бурчахъес Римли кабатурти хӀянчизарти.

ШИЗИБИКӀНИ – христиан динна мягӀничебси гӀядат: адам бунагьуназивад умуиъни ва Аллагьла гьуйчи кайзни иргъахъуси.

ЯГЬУДЕЯ – Ерусалим тахшагьарли биубси, Палестинала югла шайчибси бутӀа.

Картаби (Инжил)

Картаби (Инжил)

1. ГӀиса МасихӀла заманала Римла империя

2. ГӀиса МасихӀла заманала Палестина

3. ГӀиса МасихӀла заманала Ерусалим

4. ГӀиса МасихӀла заманала Ерусалимла Аллагьла хъа сурат

5. Вакил Пазвелла вазипала цаибил/кӀиибил архӀя

6. Вакил Пазвелла вазипала хӀябъибил архӀя, Вакил Пазвелла Римлизи архӀя

Картаби

ГӀиса МасихӀла заманала Римла империя

ГӀиса МасихӀла заманала Палестина

ГӀиса МасихӀла заманала Ерусалим

ГӀиса МасихӀла заманала Ерусалимла Аллагьла хъа сурат

Вакил Пазвелла вазипала цаибил/кӀиибил архӀя

Вакил Пазвелла вазипала хӀябъибил архӀя, Вакил Пазвелла Римлизи архӀя

Table of Contents

Инжил: Баркьудлуми

Баркьудлуми

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28

Баяндарибти дугьби

- АЛЛАГЬАГАРТИ
- АЛЛАГЬЛА ПАЧЯХӀДЕШ
- АСИЯ
- БЕХӀЦӀУРАЛА БАЙРАМ
- ВАКИЛ
- ВЯГӀДА
- ГЬАБИЛ
- ГЬААРУН
- ГӀИБАДАТХАНА
- ГӀЯБИД
- ГЯСКАРБЕГ
- ДАРШБЕКӀ
- ДАУД
- ДИНАР
- ДУРХЪАТИ ЖУЗИ
- ЖАГЬАННАБ
- ЗАБУР
- ЗАЙТУН
- ЗЕГЪА
- ИБРАГЬИМ
- КАШИШ
- КЪАЙСАРКЪАЛА
- КЪАЙСАРПАЧА
- КЪАНЧТӀАЛ
- МАГЪРИБ
- МАШРИКЬ
- МАСИХӀ
- МИСРИ
- МУСА
- НЯКЪБИ ЧЕДУЦНИ
- ПАРИСЕЙТИ
- ПАСХА
- ПИРГӀЯВАН
- ПУНТИЙ ПИЛАТ
- РАВВИ
- САДДУКЕЙТИ
- СИНАГУГ
- СИСЕЛА ИЗАЛА
- ТАБТАРЧИ
- ТАБТУРТИ
- ТАВРАТ
- ТЯМАДАБИ
- УММАТ, ГӀИСАЛА УММАТ
- ХАЛАВЕГӀИЛ
- ХАЛАКАШИШ
- ХАЛАМАЖЛИС
- ХӀЕКЬ БУРЧАНТИ
- ШИЗИБИКӀНИ
- ЯГЬУДЕЯ

Картаби (Инжил)

- ГӀиса МасихӀла заманала Римла империя
- ГӀиса МасихӀла заманала Палестина
- ГӀиса МасихӀла заманала Ерусалим

- ГӀиса МасихӀла заманала Ерусалимла Аллагьла хъа сурат

- Вакил Пазвелла вазипала цаибил/кӀиибил архӀя

- Вакил Пазвелла вазипала хӀябъибил архӀя, Вакил Пазвелла Римлизи архӀя